Μάχη για την τυρο-πιτα των 5 δισ.

Ανακατατάξεις και νέες αφίξεις στην αγορά της φέτας έρχονται έναν χρόνο μετά την κατοχύρωση της ελληνικότητας της φέτας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η απόφαση της εταιρείας Μινέρβα να μπει στην παραγωγή φέτας, με την αγορά μονάδας της εταιρείας ΦΑΓΕ στα Ιωάννινα, αλλά και οι κινήσεις άλλων επιχειρηματιών που προηγήθηκαν, όπως οι εμπορικές συνεργασίες της ΜΕΒΓΑΛ με στόχο την καλύτερη διακίνηση της φέτας σε ξένες αγορές, η δημιουργία παραγωγικής μονάδας από το ΕΑΣ Λάρισας και οι επενδύσεις που πραγματοποίησαν οι υπόλοιποι μεγάλοι παίκτες, δείχνει τις επιχειρηματικές ευκαιρίες που κρύβει το προϊόν, το οποίο όμως όπως παραδέχονται όλοι δεν έχει ακόμα φέρει τα αναμενόμενα κέρδη.

Μικρό μερίδιο
Μέχρι πρόσφατα, οι ελληνικές εξαγωγές φέτας στην Ευρώπη δεν ξεπερνούσαν τους 20.000 τόνους, αφού το ελληνικό προϊόν είχε να ανταγωνιστεί τα λεγόμενα «λευκά τυριά» των Δανών, των Γάλλων, των Γερμανών και των Ολλανδών, τα οποία πωλούνταν σαν φέτα. Μετά τη νίκη της Ελλάδας όμως και την κατοχύρωση της φέτας ως αποκλειστικά ελληνικό προϊόν ΠΟΠ, τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν για τους Έλληνες επιχειρηματίες, οι οποίοι μπορούν να εκμεταλλευτούν τον συνολικό τζίρο κατανάλωσης τυριού με την ονομασία «φέτα», που υπολογίζεται στην Ε.Ε. σε 1 δισ. ευρώ τον χρόνο. Μάλιστα, μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ της Ευρώπης, όπως οι αλυσίδες Αuchan, Carrefour, Casino, Framprix, διαθέτουν στα

Μέσω συνεργασιών με ξένες γαλακτοβιομηχανίες, αλλά και με δημιουργία νέων μονάδων παραγωγής προσπαθούν οι ελληνικές επιχειρήσεις να μπουν στη διεθνή αγορά

καταστήματά τους ελληνική φέτα ακόμα και ιδιωτικής ετικέτας, ενώ μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις τολμούν συνεργασίες για τη διακίνηση των προϊόντων τους και την καλύτερη προώθησή τους στην αγορά. Προς την κατεύθυνση αυτή, η ΜΕΒΓΑΛ έχει συνάψει δύο εμπορικές συνεργασίες, με τη δανέζικη γαλακτοβιομηχανία Αrla Foods και την ελβετική Εmmi. Η συμφωνία με την Αrla προβλέπει την εξαγωγή φέτας της ΜΕΒΓΑΛ προς τη σκανδιναβική επιχείρηση. Στην παρούσα φάση, η Αrla διαθέτει 450 τόνους φέτα ΜΕΒΓΑΛ στη Δανία και τη Σουηδία, ενώ εξετάζεται το ενδεχόμενο της παραγωγής από τη ΜΕΒΓΑΛ φέτας private label για τις χώρες στις οποίες η σκανδιναβική εταιρεία πραγματοποιεί εξαγωγές. Όσον αφορά τη συμφωνία με την Εmmi, προβλέπεται η διακίνηση προϊόντων της ελβετικής εταιρείας από το δίκτυο διανομής της ΜΕΒΓΑΛ, αλλά και προϊόντων της βορειοελλαδικής γαλακτοβιομηχανίας στην Ελβετία μέσω του δικτύου της Εmmi. Σήμερα, η Εmmi διακινεί στην Ελβετία τη φέτα ΜΕΒΓΑΛ με στόχο τους 350 τόνους έως το 2008.

Πάντως, ακόμα οι εξαγωγές φέτας από την Ελλάδα προς άλλες χώρες μόλις μετά βίας φθάνουν σε αξία τα 150 εκατ. ευρώ. Για παράδειγμα, οι συνολικές εξαγωγές προς τη Γαλλία στο διάστημα Απριλίου 2007- Μαρτίου 2008 έφθασαν τους 1.100 τόνους. Οι ελληνικές εξαγωγές φέτας προς τα κρατίδια της Βαυαρίας και της Βάδης-Βυρτεμβέργης, που αποτελούν περίπου το 55% των συνολικών εισαγωγών φέτας στη Γερμανία, ήταν το 2007 αξίας μόλις 20 εκατ. ευρώ.

Ο ανταγωνισμός
Μέχρι πέρσι, το μισό της ευρωπαϊκής αγοράς ελεγχόταν από Δανούς, Γερμανούς και Γάλλους, ενώ μικρότερα ποσοστά κατείχαν κάποιες βαλκανικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο οι πωλήσεις του συγκεκριμένου προϊόντος που πραγματοποιούσε η δανέζικη εταιρεία Αrla (που παρασκεύαζε τα τελευταία τριάντα χρόνια προϊόν που το ονόμαζε φέτα) έφθαναν τα 125 εκατ. ευρώ, δηλαδή κάτι λιγότερο από τις συνολικές εξαγωγές της Ελλάδας.

Μάλιστα, οι Δανοί, σε μια προσπάθεια να μη χάσουν αυτό το σημαντικό εξαγωγικό προϊόν μετά το 2008, αναζήτησαν τρόπους ώστε το δικό τους λευκό τυρί, το οποίο δεν έχει καμία σχέση με την ελληνική φέτα, να συνεχίσει να πουλά στις ξένες αγορές. Στην παγκόσμια αγορά οι πωλήσεις φέτας εκτιμάται ότι ανέρχονται στα επίπεδα των 600.000 τόνων και ισοδυναμούν με ετήσιο τζίρο 4,5- 5 δισ. ευρώ. Φυσικά εκεί οι Έλληνες παραγωγοί έχουν να αντιμετωπίσουν παραγωγούς από χώρες εκτός της Ε.Ε. όπως π.χ. Αμερικανούς για τους οποίους δεν υπάρχουν περιορισμοί.


Προϊόντα-μαϊμού καταγγέλλουν οι παραγωγοί

Πάντως, την ίδια ώρα που οι ελληνικές επιχειρήσεις καταβάλλουν προσπάθεια να κερδίσουν τις ξένες αγορές έχουν να αντιμετωπίσουν έναν εσωτερικό εχθρό, που δεν είναι άλλος από τα προϊόντα φέτας-μαϊμού που κυκλοφορούν στην εγχώρια αγορά. Σύμφωνα με καταγγελίες εκπροσωπών κτηνοτροφικών συλλόγων, κυρίως τους θερινούς μήνες παρατηρείται το φαινόμενο να διατίθενται ως φέτα τεράστιες ποσότητες εισαγόμενων λευκών τυριών από εστιατόρια, ταβέρνες και άλλες επιχειρήσεις σε πολλές τουριστικές περιοχές της επικράτειας. Το θέμα έχει τεθεί και υπόψη του υπουργείου Ανάπτυξης, από το οποίο οι παραγωγοί ζήτησαν να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι. Με βάση τα στοιχεία που έθεσαν στη διάθεση του υπουργείου, περίπου το 40% της φέτας που κυκλοφορεί ετησίως στην εγχώρια αγορά ενδέχεται να είναι μαϊμού με βάση την ελληνική παραγωγή σε αιγοπρόβειο γάλα.


Μπαράζ επενδύσεων

Οι προοπτικές για τη φέτα- από τη στιγμή που παρήλθε η μεταβατική περίοδος που προέβλεπε η ευρωπαϊκή νομοθεσία- είναι πολύ θετικές, αλλά μόνο στην περίπτωση που το αποκλειστικό δικαίωμα διάθεσης του προϊόντος αυτού από την Ελλάδα μπορέσει να συνδυαστεί με διαφήμιση, προωθητικές ενέργειες, εκδηλώσεις, ελληνικές εβδομάδες σε πολυκαταστήματα κ.λπ. Σε αυτό, όπως λένε οι επιχειρηματίες, μπορεί να βοηθήσει το γεγονός ότι η φέτα είναι από τα βασικά προϊόντα στο «καλάθι» της μεσογειακής διατροφής που έχει τις γνωστές πλέον σε όλους ευεργετικές ιδιότητες για τον οργανισμό. Σε αυτή τη λογική άλλωστε κινήθηκε και η εταιρεία Μινέρβα για να μπει στην παραγωγή φέτας, αλλά και άλλες εταιρείες που παραδοσιακά παράγουν το συγκεκριμένο προϊόν. Ήδη η Δωδώνη πραγματοποίησε επενδυτικό πρόγραμμα στον τομέα της τυποποίησης για την ενίσχυση της εξαγωγικής της παρουσίας. Ανάλογη κίνηση έκανε και η θεσσαλική Τυράς, με σκοπό την αύξηση της παραγωγής, όπως και οι εταιρείες ΜΕΒΓΑΛ, Εβροφάρμα, Κολιός και Vivartia. Ενδεικτικό, επίσης, του ενδιαφέροντος είναι και η δημιουργία σύγχρονου τυροκομείου παραγωγής φέτας στη Λάρισα, από την τοπική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών.