Έτοιμη για τη μεγάλη αλλαγή η Αμερική

Σπανίως στη σύγχρονη ιστορία τόσοι πολλοί έχουν εναποθέσει τόσες πολλές ελπίδες σ΄ έναν άνθρωπο. Σήμερα, στη γραμμή τερματισμού της πιο μακράς και πολυέξοδης προεκλογικής εκστρατείας στην ιστορία των ΗΠΑ, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται στις κάλπες για να στείλουν, εκτός απροόπτου, στον Λευκό Οίκο τον πρώτο μαύρο πρόεδρο. Ο πλανήτης παρακολουθεί με αγωνία.

Oι ουρές που σχηματίστηκαν τις προηγούμενες ημέρες έξω από τα εκλογικά τμήματα των πολιτειών όπου οι κάλπες άνοιξαν νωρίτερα, προκαλούν στους ειδικούς την πεποίθηση ότι η συμμετοχή των ψηφοφόρων θα φθάσει σε ύψη- ρεκόρ. Ο Μπάρακ Ομπάμα χθες, στις τελευταίες του προεκλογικές συγκεντρώσεις, συγκέντρωσε τεράστια πλήθη, συνοδευόμενος στο Οχάιο από τον διάσημο τραγουδιστή Μπρους Σπρίνγκστιν. «Τις τελευταίες ημέρες έχω αρχίσει να αισθάνομαι περίφημα», είπε ο 47χρονος γερουσιαστής του Ιλινόις. «Τα πλήθη μεγαλώνουν και όλοι έχουν ένα χαμόγελο στο πρόσωπό τους. Αρχίζεις να σκέφτεσαι ότι μπορεί να κερδίσουμε τις εκλογές της 4ης Νοεμβρίου».

Οι δημοσκοπήσεις
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις τον φέρνουν να προηγείται με 7-8 ποσοστιαίες μονάδες και πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι έχει εξασφαλίσει αριθμό εκλεκτόρων άνω των 270 που χρειάζεται για να εκλεγεί, ακόμα και εάν δεν νικήσει στις αμφίρροπες πολιτείες. Όπως διευκρίνισε ο σύμβουλός του Ντέιβιντ Πλαφ, η επιτυχία του Ομπάμα βασίζεται στην επιθετική εκστρατεία που διεξήγαγαν οι Δημοκρατικοί σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες όπως η Βιρτζίνια, το Κολοράντο και η Νεβάδα. «Δεν ξυπνήσαμε το πρωινό της 4ης Νοεμβρίου περιμένοντας μόνο μια πολιτεία», είπε. «Σχεδιάσαμε πολλούς διαφορετικούς τρόπους για να κερδίσουμε αυτές τις εκλογές». Σημαντικότερος στόχος του Τζον ΜακΚέιν είναι να νικήσει σε όσες πολιτείες είχε κερδίσει ο Τζορτζ Μπους και στην Πενσιλβάνια. Εάν χάσει εκεί ή στο Οχάιο, τη Φλόριντα και τη Βιρτζίνια δεν έχει καμία ελπίδα. Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της εκστρατείας του Ρικ Ντέιβις, «η Πενσιλβάνια είναι για εμάς η πιο σημαντική πολιτεία», γι΄ αυτό και ο ΜακΚέιν θα κάνει μια στάση εκεί σήμερα, καθ΄ οδόν προς την πατρίδα του την Αριζόνα, απ΄ όπου θα παρακολουθήσει τα αποτελέσματα.

Πέρα όμως από την ιστορική σημασία αυτών των εκλογών και από τις τεράστιες προσδοκίες που υπάρχουν απ΄ όλο τον κόσμο για την προεδρία του Μπάρακ Ομπάμα, τα χρήματα που ξοδεύθηκαν δεν έχουν προηγούμενο. Μαζί οι δύο υποψήφιοι συγκέντρωσαν σχεδόν 1 δισεκατομμύριο δολάρια. Σύμφωνα με την προβλεπόμενη συμμετοχή, αυτό σημαίνει ότι ξοδεύθηκαν 8 δολάρια για κάθε ψήφο (σε σύγκριση με 5 δολάρια στις εκλογές του 2004).

Η μεγάλη συμμετοχή πάντως, προβλέπεται ότι μπορεί να προκαλέσει και προβλήματα, καθώς φέτος για πρώτη φορά, πάρα πολλές πολιτείες χρησιμοποιούν χάρτινα ψηφοδέλτια αντί για τις οθόνες αφής τις οποίες χρησιμοποιούσαν τα τελευταία χρόνια- και οι οποίες αποδείχθηκε ότι δεν είναι τόσο αξιόπιστες. Το νέο σύστημα, ο μεγάλος αριθμός των ψηφοφόρων και η έλλειψη πείρας από τους αρμοδίους μπορεί να δημιουργήσουν αντιπαραθέσεις. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι σε όλες τις πολιτείες, τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικανοί έχουν προχωρήσει σε πρόσληψη πολλών δικηγόρων, οι οποίοι ανά πάσα στιγμή θα είναι έτοιμοι να αμφισβητήσουν αποφάσεις που δεν ευνοούν το κόμμα τους.
Κογκρέσο, κοτόπουλα και… η αρχή της ζωής

ΟΙ ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ εκλογές, στις οποίες εκτός από πρόεδρο αναδεικνύονται τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων και πολλοί γερουσιαστές, μπορεί να είναι από τις πιο σημαντικές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, όμως οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν και για άλλα θέματα: για κοτόπουλα, για λύκους, για ευθανασία και για βλαστοκύτταρα.

Περισσότερα από 150 δημοψηφίσματα διεξάγονται σε 36 πολιτείες και όποιες προτάσεις συγκεντρώσουν άνω του 50% γίνονται νόμοι της πολιτείας. Στην Καλιφόρνια ένα από τα θέματα αφορά την αύξηση του χώρου στον οποίο διαμένουν τα κοτόπουλα και τα γουρούνια, στην Αλάσκα τον τρόπο κυνηγιού λύκων και αρκούδων, σε τέσσερις πολιτείες τον γάμο ομοφυλοφίλων, στην πολιτεία της Ουάσιγκτον την ευθανασία και στο Μίσιγκαν την έρευνα για τα βλαστοκύτταρα. Στο Κολοράντο οι ψηφοφόροι καλούνται να αποφασίσουν πότε αρχίζει η ζωή, δηλαδή από τη στιγμή της γονιμοποίησης ή αργότερα, ενώ στη Νότια Ντακότα υπάρχει πρόταση να απαγορευθούν οι εκτρώσεις εκτός από περιπτώσεις βιασμού, αιμομιξίας ή προστασίας της υγείας της μητέρας.

Σήμερα διεξάγονται εκλογές και για τα δύο σώματα του Κογκρέσου: για όλες τις έδρες (435) της Βουλής των Αντιπροσώπων και για τις 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Στη Βουλή οι Δημοκρατικοί, που είχαν κερδίσει την πλειοψηφία στις εκλογές του 2006, ελπίζουν να την επεκτείνουν. Στη Γερουσία, που αυτή τη στιγμή έχει 49 Δημοκρατικούς, 49 Ρεπουμπλικανούς και 2 ανεξάρτητους, οι Δημοκρατικοί ελπίζουν να εξασφαλίσουν μια πλειοψηφία 60 εδρών, ώστε να ελέγχουν απόλυτα και τα δύο σώματα.

«Αγαπητέ κύριε πρόεδρε…»

«Στο παρελθόν οι μονομερείς αποφάσεις επηρέασαν αρνητικά τον κόσμο. Οι καιροί, όμως, άλλαξαν». Σε αυτήν τη φράση του υπουργού Εξωτερικών της Γαλλίας Μπερτράν Κουσνέρ συνοψίζεται το πνεύμα της επιστολής που απέστειλε η Ε.Ε. στον επόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα για την επόμενη μέρα.

Το περιεχόμενο της εξασέλιδης επιστολής πρόκειται να δοθεί στη δημοσιότητα την επομένη των εκλογών προκειμένου να διατηρηθεί η πολιτική ουδετερότητα προς και τις δύο πλευρές. Όπως, πάντως, περιέγραψε τις βασικές ενότητες η τρόικα των 27 υπουργών Εξωτερικών της Ένωσης, είναι σαφές ότι η πλάστιγγα γέρνει σαφώς υπέρ του συναινετικού Μπάρακ Ομπάμα, καθώς η Ε.Ε. ζητά να «μην παίζει πλέον δευτερεύοντα ρόλο στη Μέση Ανατολή», ενώ προσδιορίζει τις περιοχές όπου θα μπορούσαν να συνεργαστούν μελλοντικά οι δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ψηφίζει ουσιαστικά ό,τι και οι πολίτες της αλλά και πολλοί ακόμη, όπως προκύπτει από δημοσκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε 70 χώρες. Μόλις ένας στους τρεις δηλώνει ότι προτιμά τον ΜακΚέιν, ενώ σε πολλές χώρες τα ποσοστά υποστήριξης στον υποψήφιο των Ρεπουμπλικάνων είναι μονοψήφια. Όπως τονίζουν αναλυτές, οι λόγοι της προτίμησης στο πρόσωπο του Μπάρακ Ομπάμα είναι πολλοί: Η αίσθηση της αλλαγής που φέρνει στην ελάχιστα δημοφιλή υπερδύναμη έπειτα από την οκταετία Μπους, το συναινετικό προφίλ του, ακόμη και το χρώμα του δέρματός του. Ο υπόλοιπος κόσμος, σημειώνει χαρακτηριστικά ο «Guardian», παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την ώρα που οι Αμερικανοί αποφασίζουν, καθώς οι σημερινές εκλογές θα επηρεάσουν τα πάντα: Από την ασφάλεια στο Αφγανιστάν και το εμπόριο με την Κίνα, έως τις σχέσεις της Ουάσιγκτον με τη Μόσχα και τους όρους της συζήτησης με την Ευρώπη.

Ο υπόλοιπος κόσμος
«Η Γαλλία αναρωτιέται: Ήρθε η ώρα να αγαπήσουμε και πάλι την Αμερική;», γράφει η βρετανική εφημερίδα από το Παρίσι. Σε περίπτωση εκλογής του Ομπάμα η απάντηση είναι θετική- τουλάχιστον για το 70% των Γάλλων όπως προκύπτει από δημοσκόπηση. Αν και στη Μόσχα οι περισσότεροι Ρώσοι βλέπουν τις ΗΠΑ σαν έναν επιθετικό νταή είτε κυβερνούν οι Δημοκρατικοί είτε οι Ρεπουμπλικανοί, ο Ομπάμα κερδίζει την υποστήριξη της πλειονότητας ως το μικρότερο κακό. Οι Αφγανοί στην Καμπούλ βλέπουν την αλλαγή της ηγεσίας στην Ουάσιγκτον σαν μια ευκαιρία να αλλάξει η κατάσταση και στη δική τους χώρα. Στο Ιράν ο πρώην μεταρρυθμιστής πρόεδρος Μοχάμεντ Χαταμί αναφέρθηκε στις «νέες δυνατότητες» που θα έφερνε μια νίκη του μαύρου γερουσιαστή και ο πρόεδρος της Βουλής Αλί Λαριγιανί έκρινε τον Ομπάμα «πιο λογικό» από τον Τζον ΜακΚέιν. Υπάρχουν, ωστόσο, και οι εξαιρέσεις: Η πλειονότητα των πολιτών στο Ισραήλ έχει εκφραστεί υπέρ του ΜακΚέιν και στη Βαγδάτη πολλοί Ιρακινοί διαφωνούν με την άμεση απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων που έχει υποσχεθεί ο Ομπάμα. Όπως δήλωσε στον «Guardian» η Αμίρα Ένταν αλ Νταμπάμπ, διευθύντρια της Υπηρεσίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Αρχαιοτήτων, «οι Ρεπουμπλικανοί πρέπει να ολοκληρώσουν την αποστολή τους στο Ιράκ».

Οι εθελοντές τηλεφωνούν από νωρίς το πρωί έως αργά το βράδυ

«ΕΙΣΤΕ ΨΗΦΟΦΟΡΟΣ του Τζον ΜακΚέιν; Σας θυμίζουμε ότι η ημέρα των εκλογών είναι την Τρίτη. Μην ξεχάσετε να ψηφίσετε…». Η τηλεφωνική επισήμανση μία μόλις ημέρα πριν από τις εκλογές είναι ίσως σοκαριστική για έναν Έλληνα. Όχι όμως για τον κάτοικο μιας μεσοδυτικής, αγροτικής αμερικανικής πολιτείας…

Πολύ περισσότερο αν η επισήμανση προέρχεται από τα τοπικά γραφεία των Ρεπουμπλικανών, αφού οι εθνικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Μπάρακ Ομπάμα προηγείται στην πολιτεία της Αϊόβας με 23 μονάδες έναντι του αντιπάλου του. Η Αϊόβα δεν είναι τυχαία πολιτεία. Είναι εδώ που ο Μπάρακ Ομπάμα συνέτριψε τη Χίλαρι Κλίντον σημειώνοντας τη νίκη-σύμβολο της καμπάνιας του για τη διεκδίκηση του χρίσματος των Δημοκρατικών.

Στο προεκλογικό αρχηγείο του Τζον ΜακΚέιν οι εθελοντές έχουν έρθει από τις 9 το πρωί και τηλεφωνούν μέχρι τις 9 το βράδυ. Στο αρχηγείο, με φόντο την αμερικανική σημαία και δεκάδες φωτογραφίες του ΜακΚέιν, υπάρχουν όλες οι λίστες με τους ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών, καθώς και αυτές με όσους έχουν δηλώσει ανεξάρτητοι ή αναποφάσιστοι.

Οι εθελοντές τηλεφωνούν και προσπαθούν από την άλλη άκρη της γραμμής να πείσουν τους πολίτες να ψηφίσουν ΜακΚέιν. Όλες οι τηλεοράσεις είναι ανοικτές και περίπου 20 εθελοντές μιλούν ασταμάτητα στο τηλέφωνο. Το δωμάτιο ξεχειλίζει από πίτσες, μπισκότα, καφέδες και τοπικές σπεσιαλιτέ που έχουν φέρει οι γυναίκες εθελόντριες. Εθελοντές είναι ακόμη και μαθητές του γυμνασίου, μου εξηγεί ο επικεφαλής της καμπάνιας, ένας τριαντάρης από την Ουάσιγκτον που έχει μετακομίσει από τον περασμένο Ιούνιο στο Ντε Μόιν για να συντονίσει την εκστρατεία. «Έχουμε κουραστεί πολύ, αλλά μένουν μόνο δύο 24ωρα», μου λέει.

Στο δωμάτιο χτυπάνε συνέχεια καμπανάκια. Κάθε φορά που ένας ψηφοφόρος δηλώνει πως θα ψηφίσει ΜακΚέιν, κάθε εθελοντής χτυπάει το καμπανάκι του. Κάποιοι κλείνουν το τηλέφωνο. Κάποιοι άλλοι δεν βρίσκονται καν στο σπίτι. Αυτούς περιμένει στον τηλεφωνητή τους ένα ηχογραφημένο μήνυμα της Σάρας Πέιλιν που τους εξηγεί ότι είναι μια σκληρά εργαζόμενη μητέρα και τους καλεί να ψηφίσουν Ρεπουμπλικανούς.

Πώς νιώθουν άραγε οι επικεφαλής της εκστρατείας, σε μια πολιτεία που φαίνεται ότι έχει «κλειδώσει» με μεγάλη διαφορά υπέρ του υποψηφίου των Δημοκρατικών; «Τίποτα δεν έχει τελειώσει», μου λέει ο επικεφαλής. «Οι δικές μας δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η διαφορά είναι 3 και όχι 23 μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι αν εμείς δουλέψουμε σωστά, μπορούμε να ανατρέψουμε τα προγνωστικά».

[ ΓΝΩΜΗ ] Τρεις τρόποι για μία νέα αρχή
ΤΗΕ ΝΕW ΥΟRΚ ΤΙΜΕS , Του Νicholas D. Κristof

Mια μη επιστημονική δημοσκόπηση που έγινε φέτος μεταξύ 109 επαγγελματιών ιστορικών έδειξε ότι 61% θεωρεί τον πρόεδρο Μπους τον χειρότερο στην αμερικανική Ιστορία. Μερικοί άλλοι τον έκριναν δεύτερο χειρότερο, μετά τον Τζέιμς Μπιουκάναν, η ανικανότητα του οποίου οδήγησε στον εμφύλιο πόλεμο. Πάνω από 98% των ιστορικών στη δημοσκόπηση, που διενεργήθηκε μέσω του Ηistory Νews Νetwork, θεωρεί την προεδρία Μπους αποτυχημένη.

Η προεδρία Μπους κατέρρευσε κυρίως επειδή απέσπασε βίαια τις ΗΠΑ από τη διεθνή κοινότητα. Η διπλωματία του καουμπόη που ακολούθησε ο Μπους άφησε τις ΗΠΑ χωρίς φίλους. Αντί να απομονώσει τη Βόρεια Κορέα και το Ιράν, απομόνωσε την Αμερική. Ιδού λοιπόν η κορυφαία προτεραιότητα για τον πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα ή τον πρόεδρο Τζον ΜακΚέιν: Εμείς οι Αμερικανοί πρέπει να επανενταχθούμε στον κόσμο.

Υπάρχουν τρεις γενικοί τρόποι για να σηματοδοτήσουμε μια νέα αρχή και να ξανακάνουμε φίλους τους συμμάχους μας:

1 Πρέπει όχι μόνο να κλείσουμε τη φυλακή στο Γκουαντάναμο, αλλά και να τη μετατρέψουμε σε διεθνές κέντρο έρευνας για τις τροπικές νόσους που πλήττουν φτωχές χώρες. Έτσι θα μπορούσε να γίνει υπόδειγμα πολυμερούς ανθρωπιστικής προσπάθειας. Ο νέος πρόεδρος πρέπει επίσης να δημιουργήσει μια Επιτροπή Αλήθειας, για να ερευνήσει τα βασανιστήρια και άλλες καταχρήσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια του «πολέμου κατά της τρομοκρατίας».

2Ο νέος πρόεδρος πρέπει να δείξει ότι πλέον δεν θα αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα ανατινάζοντάς τα. Η στρατιωτική εργαλειοθήκη είναι ουσιώδης, αλλά δεν πρέπει να είναι η πρώτη επιλογή για τις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Δεν μπορείς να βομβαρδίσεις την κλιματική αλλαγή. 3Πρέπει να συνεργαστούμε με άλλες χώρες σε ανθρωπιστικές προσπάθειες, περιλαμβανομένου του οικογενειακού προγραμματισμού. Μία από τις τρέλες του Μπους που προκάλεσε σύγχυση στους συμμάχους των ΗΠΑ, ήταν η ανόητη άρνηση να υποστηριχθεί ο οικογενειακός προγραμματισμός μέσω του Ταμείου του ΟΗΕ για τον Πληθυσμό. Το επακόλουθο ήταν εκατομμύρια αθέλητες εγκυμοσύνες και αμβλώσεις. Δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφθεί οποιοδήποτε πρόσωπο που βρίσκεται σήμερα στη ζωή και οι πολιτικές του οδήγησαν σε περισσότερες μη αναγκαίες αμβλώσεις σε όλο τον κόσμο από ό,τι ο Μπους.