Φαινόμενα

Καθεστώς διασημοτήτων
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Πόσο ανόητη μπορεί να φαίνεται και να είναι μια κυρία που έχει επιλεγεί για αντιπρόεδρος της αμερικανικής υπερδύναμης (αν βεβαίως, εκλεγεί η παράταξή της);

Όσο ανόητος μπορεί να είναι οποιοσδήποτε άνθρωπος που έχει ανέλθει τα σκαλιά της εξουσίας ως διασημότητα των μίντια, ως ψυχαγωγός και όχι γιατί διαθέτει το πνεύμα και τις ικανότητες για ένα από τα υψηλότερα αξιώματα της διακυβέρνησης μιας υπερδύναμης. Και ακριβώς τόσο ανόητη εμφανίστηκε και η Σάρα Πέιλιν κατά την ανελέητη φάρσα που της έκανε Καναδός, διασημότητα των μίντια για τις φάρσες και τη σάτιρά του. Της τηλεφώνησε προσποιούμενος ότι είναι ο Σαρκοζί. Εκείνη το ΄χαψε. Το θεωρεί πολύ φυσικό πλέον να της τηλεφωνεί ο Γάλλος πρόεδρος, αλλά δεν κρυβόταν η αυταρέσκειά της- αρκετή για να τη μετατρέψει στο απόλυτο θύμα. Δεν κατάλαβε τη χοντρή πλάκα που της έκανε ο Καναδός, ούτε όταν της είπε ότι θέλει να πάνε παρέα για κυνήγι και να σκοτώσουν μικρές φώκιες γιατί «έχει πλάκα να παίρνεις μια ζωή». Χαζογελάκια, από εκείνα που επιστρατεύουν άπειρα κοριτσούδια γιατί δεν βρίσκουν κάτι σοφό να πουν όταν τους απευθύνουν τον λόγο μεγαλύτεροι, συνόδευαν τις απαντήσεις της συμπληρώνοντας την εικόνα της σκανδαλώδους ανοησίας της.

Δίπλα σε προσεκτικά δομημένα επιχειρήματα αναλυτών για την πολιτική ανικανότητα και τον επικίνδυνο συντηρητισμό της κ. Πέιλιν, το δημόσιο ξεγύμνωμά της από τη λυτρωτικά ύπουλη επίθεση της σάτιρας του Καναδού στάθηκε ισχυρότερο για το παγκόσμιο κοινό. Ξεγύμνωμα; Η αλήθεια είναι ότι η κ. Πέιλιν ουδόλως έκρυψε τις ακροσυντηρητικές αντιλήψεις της. Αντιθέτως μάλιστα, γι΄ αυτές ακριβώς επελέγη και σε αυτές οφείλει τη διασημότητά της.

Αρνητική ή θετική δημοσιότητα, στις μιντιακές εποχές μας μάλλον μικρή σημασία έχει. Μόνον όσοι διαθέτουν δημοκρατικούς αυτοματισμούς μπορεί να ανατρίχιασαν ακούγοντας τα γελάκια της, όταν ο συνομιλητής της στην τηλεφωνική γραμμή της έλεγε πόσο ωραίο είναι να αφαιρείς μια ζωή.

Αλλά «η σημαντικότερη λειτουργία της ιδιότητας του “διάσημου” δεν έγκειται στο ότι διαθέτει οποιαδήποτε όρια ή ικανότητες, αλλά στην ψυχαγωγική αξία της» (Εnzemsberger, Πολιτική και Πολιτισμός, scripta). Με τον ίδιο τρόπο διασκεδάζει το παγκόσμιο κοινό ο Μπερλουσκόνι με τις ανοησίες του και ο Σαρκοζί με τους έρωτές του.

Και λοιπόν; Παραμένουμε πολιτισμικά υπόδουλοι στο σύστημα των «διασημοτήτων», το οποίο επιβάλλει εν τέλει την απόλυτη μετριότητα. Μια πολύ «δημοκρατική» μετριότητα, αφού έχει μεγάλη ποικιλία. Μετριότητα στην πολιτική, στην τέχνη, στη σοουμπίζνες, παντού.

«Τώρα που έχω γίνει τόσο διάσημη και τόσο γνωστή, δεν έχω πια χρόνο», έλεγε η Έφη Θώδη στον Αρναούτογλου που της έπαιρνε συνέντευξη χθες το πρωί. Μια διασημότητα και αυτή, που έχει τροφοδοτήσει την εγχώρια σάτιρα- επίσημη και ανεπίσημη- και έχει κατορθώσει να γίνει ένα είδος συμβόλου της εγχώριας τηλεοπτικής κουλτούρας.

Από τη Σάρα Πέιλιν ώς την Έφη Θώδη, το ψυχαγωγικό θέαμα δεν κάνει διακρίσεις. Και οι δύο επιτελούν τον ψυχαγωγικό ρόλο τους στο σύστημα της παγκόσμιας μετριότητας, το οποίο επιπλέον αποδεικνύεται και εξόχως εύκαμπτο· τόσο, που ταυτίζεται με την έννοια της δημοκρατίας. Δεν αφορά μόνον την πολιτική, όπου οποιοσδήποτε για παράδειγμα μπορεί να εμφανιστεί ως διεκδικητής υψηλών αξιωμάτων, αλλά όλους τους τομείς, οι οποίοι άλλωστε «συμψηφίζονται» στο πρόσωπο της εκάστοτε διασημότητας. Παράδειγμα και η κ. Ευγενία Μανωλίδου, που από τον χώρο της κλασικής μουσικής, όπου ισχυρίζεται ότι διέπρεψε, μεταπήδησε άνετα στον χώρο της ριαλιτζίδικης ψυχαγωγίας («Η στιγμή της αλήθειας», Αnt1) για να εγκατασταθεί πανηγυρικώς στον θίασο των διασημοτήτων-προτύπων του μιντιακού νεοσυντηρητισμού και μάλιστα με την υποστήριξη του «μπουμπούκου» της, βουλευτή του ΛΑΟΣ. Μεγάλη πλάκα; Μα φυσικά.


Από την Πέιλιν ώς τη Θώδη

Υπό το κράτος της πλάκας μπορεί θαυμάσια και μια Θώδη να διεκδικήσει πολιτικό αξίωμα, όπως για παράδειγμα φλερτάρει με την ιδέα ο Γιώργος Αυτιάς, όπως διεκδικεί να γίνει ακόμη και πρόεδρος των ΗΠΑ μια Πέιλιν, που δεν ήταν παρά πρώην εστεμμένη καλλιστείων, άρα ιδανικό πρότυπο για το σύστημα της κυριαρχίας της ψυχαγωγικής μετριότητας, που διαμορφώθηκε από τα αμερικανικά μίντια και αποθεώνεται από τα εγχώρια.