Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Πάει, χάλασε και το Σικάγο»

O Άγιος Νικόλαος, ένα μπουκάλι λάδι, δυο στέφανα πάνω σε ένα άλλο εικόνισμα, χυμένα κουφέτα πάνω στο γυαλιστερό ύφασμα, δυο πλαστικές ελληνικές σημαίες, μια μεγαλύτερη αμερικάνικη, ένα βαζάκι μέλι και ένα άλλο τσίγκινο με ελιές καλαμών, ένα καντηλάκι, κεριά- πολλά κεριά- ένα βιβλίο μαγειρικής «Greek Τown Chicago», σκόνηπολλή σκόνη- και στη γωνία παρατημένο ένα ναυτικό καπέλο που κάποτε ήταν μπλε.

Δεν ξέρω, το πιο πιθανό είναι να το πουλούσε και αυτό το μαγαζί. Ή ίσως να είχε μπει στη βιτρίνα για στολίδι- όπως τα στέφανα!- να ξέμεινε και να ξεθώριασε. Ο υπάλληλος δεν είχε να μου δώσει απάντηση.

«Το αφεντικό λείπει» και αυτός το θυμάται να είναι πάντα εκεί. Δεν με αφήνει να το πιάσω, γιατί θα χαλάσω τη βιτρίνα. Ήταν η τελευταία μου ελπίδα.

Πίστευα ότι κάποιος θα είχε γράψει δυο τρεις λέξεις στο εσωτερικό του, όπως κάναμε στον Στρατό.

«”Βασιλεύς Κωνσταντίνος”, Ατλαντικός, 30». Που σημαίνει «ταξιδεύω στον Ωκεανό και είμαστε στο 1930». Η Άννα και ο Γιάννης με τραβούν να φύγουμε για να συνεχίσουμε τα γυρίσματα. Δεν έχουμε έρθει στο Σικάγο για ένα ξεθωριασμένο ναυτικό καπέλο, για τον Ομπάμα έχουμε έρθει, μου θυμίζουν. Απομακρύνομαι. Αλλά πόσο θα ήθελα να μάθω την ιστορία του. Και πόσο θα ήθελα να είναι αληθινή.

Ένας άντρας φεύγει από το νησί ξημερώματα. Το προηγούμενο βράδυ τους χαιρετάει όλους. Μερικούς τους φιλάει.

Κανείς όμως δεν ρωτά πού πηγαίνει. Το πολύ πολύ να ρωτήσουν για την πόλη. Η χώρα είναι σε όλους γνωστή. Είναι ο δρόμος που έχουν πάρει και οι άλλοι άντρες πριν από αυτόν. Γιατί πώς να ζήσεις μέσα στη φτώχεια χωρίς ελπίδα; Πειραιάς, στη μεγάλη προβλήτα. Υπερωκεάνιο. Δυο βδομάδες, τρεις βδομάδες, ανήσυχα όνειρα, ένα γράμμα ίσως, που αρχίζει με τη φράση «Ταξιδεύω ακόμη». Η γυναίκα θα το διαβάσει όταν πια αυτός θα έχει πιάσει στεριά. Τα γράμματα ήταν σαν κιτρινισμένες εφημερίδες- τα διαβάζουν όταν πια η ζωή έχει αλλάξει. Και μετά λιμάνι.

Νέα Υόρκη, ιμιγκρέισον, ιατρικές εξετάσεις, καραντίνα και ύστερα το τρένο για το Σικάγο. Κάπως έτσι γέμισε αυτή η πόλη με ξένους τη δεκαετία του 1910. Και μετά τη δεκαετία του ΄30.

Έλληνες, Ιταλοί, Ρουμάνοι, Κενυάτες.

Ο μπαμπάς του Ομπάμα έκανε το ίδιο δρομολόγιο. Και τώρα ο γιος του ετοιμάζεται να γίνει ο πρώτος μαύρος- μιγάς έστω- πρόεδρος της Αμερικής. Αυτός, ο εγγονός ενός μουσουλμάνου βοσκού από την Κένυα. Το αμάξι σταματάει. Φορτωνόμαστε τις κάμερες, τα φωτά και πάμε να συναντήσουμε 3 Έλληνες που μένουν στον ξενώνα «Ηollywood Ηouse». Γεννήθηκε σε ένα χωριό της Λακωνίας το 1910. Δημοτικό πήγε μέχρι την Τετάρτη. Τα γεγονότα του ΄22 και η φτώχεια οδηγούν τον πατέρα του στις ΗΠΑ. Σε οκτώ χρόνια ακολουθεί και αυτός. Αυτές τις ημέρες ο Χρήστος Θεοδωρόπουλος συμπλήρωσε 78 χρόνια στο Σικάγο.

Ο μεγαλύτερος Έλληνας του Σικάγου;

Μάλιστα, εγώ είμαι. Θεοδωρόπουλος Χρήστος. Τώρα περπατώ τα 99, γεννήθηκα το 1910. Νομίζω πως είμαι ο μεγαλύτερος, όχι ο καλύτερος αλλά ο μεγαλύτερος. Δεν είμαι όμως γέρος.

Πείτε μου την ιστορία της οικογένειάς σας.

Ο πατέρας μου ήταν εδώ από το 1922, το 1926 ήρθε ο αδερφός μου, το 1930 ήρθα εγώ, το 1932 ήρθαν η μάνα μου και δύο αδελφές μου. Στην Ελλάδα ήταν πολύ δύσκολα, υπήρχε μεγάλη φτώχεια.

Πόσες μέρες ταξιδεύατε για να φτάσετε στην Αμερική;

Δεκαεννέα ημέρες. Σταμάτησα σε πέντε λιμάνια, είχαμε και τρικυμία στον ωκεανό. Όταν περάσαμε τον Ατλαντικό λέω σε μια κυρία, «φτάσαμε»! Εκείνη μου απάντησε, «είναι χιόνι, δεν φτάσαμε». Είχε μπερδέψει τα αφρισμένα κύματα του Ατλαντικού με χιόνι. Αποβιβαστήκαμε στο νησί Έλις. Στο νησί των μεταναστών. Ναι. Από τα τέλη του 19ου αιώνα και μέχρι τα χρόνια που έφτασα εγώ 20.000.000 μετανάστες μπήκαν στην Αμερική μέσω αυτού του νησιού. Εξεταζόμασταν από τις αρχές, διαπίστωναν ότι έχουμε όλα τα ταξιδιωτικά έγγραφα και μετά μας περνούσαν από ιατρικό έλεγχο.

Και μετά το τρένο. Το τρένο για το Σικάγο. Ταξίδευα στο δεύτερο βαγόνι, στο πάνω κρεβάτι. Όταν φτάσαμε στο Σικάγο, μέσα στην αναμπουμπούλα έχασα το ένα παπούτσι μου. Τι να κάνω, βγαίνω στην αποβάθρα και ακούω τον πατέρα μου να φωνάζει, «το σταυρό της και την Παναγία της, γιατί δε μου ΄γραψε η μάνα σου ότι είσαι κουτσός;». Του λέω, «μπαμπά δεν είμαι κουτσός, παπούτσι δεν έχω». Ησύχασε.

Το σχολείο το τελειώσατε εδώ;

Ναι και θυμάμαι την κυρία Τζένη, διευθύντρια στο σχολείο, να μου λέει, «θέλω να πεις κάτι για την Ελλάδα». Εγώ ήμουν μόνο 7 μήνες στην Αμερική, τι να πω στα εγγλέζικα; Αλλά τα κατάφερα και είπα, «γεννήθηκα έξω από τη Σπάρτη 27 χιλιόμετρα, το χωριό μου λέγεται Πελάνα. Η Σπάρτη δεν φημίζεται μόνο για την ανδρεία του Λεωνίδα και την ομορφιά της Ωραίας Ελένης, τα αρχαία ερείπια υπενθυμίζουν τον αρχαίο πολιτισμό, το μεγαλείο που είχε και έχει η Ελλάδα». Με αποθέωσαν, η δασκάλα είπε στα παιδιά να σηκωθούν και να με χειροκροτήσουν. Πώς ήταν το Σικάγο τότε; Το Σικάγο ήταν Σικάγο. Τώρα το Σικάγο έχει χαλάσει. Όταν ήρθα εγώ ήταν 42 εθνικότητες, τώρα είναι 142 εθνικότητες. Δούλευα σε ένα εστιατόριο για περίπου τρία χρόνια. Φορούσα πάντα ποδιά γιατί δεν ήθελα να λερώνομαι. Και κάποια μέρα το αφεντικό με διέταξε να βγάλω την ποδιά. Πίστευε ότι έκλεβα και τα έκρυβα εκεί. Μας βλέπει ένας γέρος, μόνιμος πελάτης, ο Μr. Gordon και μου φωνάζει, «μη στενοχωριέσαι. Έλα αύριο, έχω ένα δώρο για σένα». Την επομένη μέρα πήγα και ο γέρος μού έδωσε ένα φάκελο που είχε μέσα 1.600 δολάρια! Δεν πίστευα στα μάτια μου. «Για να ανοίξουμε ένα εστιατόριο». Τρελάθηκα. Το 1933 τα 1.600 δολάρια ήταν 16.000!

Μπορούσε κάποιος να αγοράσει εστιατόριο με αυτό το ποσό;

Αν μπορούσε λέει… Βρήκα μια τρύπα απέναντι από εκεί που δούλευα. Δυο τραπέζια με δυο καρέκλες το καθένα, δεν είχε grill δεν είχε σχάρα. Τους κεφτέδες τους τηγανίζαμε, τα πιάτα τα πλέναμε μέσα σε μια λεκάνη νερό. Για να καταλάβετε πούλαγα έναν καφέ και μια τηγανίτα 11 σεντς και έκανα και λεφτά. Τα δολάρια τα σπέρνανε τότε, όσοι πρόλαβαν πήραν.

Μόνο μία φορά ψήφισα Ρεπουμπλικάνους, τον Αϊζενχάουερ. Ο ΜακΚέιν δεν έχει τα προσόντα, δεν θα αντέξει. Θα ψηφίσω τον Ομπάμα, είναι δυνατός και μορφωμένος

Το Σικάγο ήταν τότε όπως το βλέπουμε στις ταινίες;

Η φτώχεια ήταν τόσο μεγάλη που οι περισσότεροι μετανάστες έτρωγαν από κρατικό συσσίτιο. Ήταν τα τελευταία χρόνια της ποτοαπαγόρευσης. Οι γκάνγκστερ έδιναν καθημερινές μάχες με την αστυνομία. Αυτοί ήλεγχαν και τα ποτά. Άμα ήθελες να αγοράσεις μπίρες, έπρεπε να τις πάρεις από αυτούς. Οι μαφιόζικες οργανώσεις προσπαθούσαν να πάρουν τον έλεγχο της πόλης. Και δεν μπορούσες να μπεις σε όλα τα μαγαζιά. Θυμάμαι είχα πάει με ένα φίλο στου Σπυρόπουλου και μας έδιωξε. «Φύγετε ρε μάγκες, δεν είναι για σας, είναι για τους ερωτευμένους το εστιατόριο».

Εσείς από τους γκάνγκστερ παίρνατε ποτά;

Όχι, δεν μ΄ άρεσε να πουλάω ποτό. Ήμουν, κι ακόμα είμαι, του νόμου όχι του δρόμου.

Γνωρίσατε τον Αλ Καπόνε; Στην ίδια πόλη ζούσαμε. Είχα ένα φίλο και πηγαίναμε στον ιππόδρομο, ο πατέρας του έραβε τα ρούχα του Καπόνε και του προέδρου Ρούσβελτ. Έκανε και σ΄ εμένα ένα κουστούμι.

Έμαθα ότι μετά δουλέψατε και ως μοντέλο.

Σε μεγάλη ηλικία, όταν έκλεισα το εστιατόριο. Έχω πάρει και βραβείο για το ντύσιμό μου. Όλο το Σικάγο με αγαπάει. Πηγαίνω στην πολιτεία στο κέντρο και λένε, «hello Μr. Christ, are you still alive?». «Ναι είμαι ακόμη ζωντανός!» απαντώ. Είμαι το ίνδαλμα του Σικάγου και των γυναικών! Γιατί δεν παντρευτήκατε Ελληνίδα;

Γιατί γνώρισα μια ωραία Πολωνίς. Προσοχή. Πολωνίς όχι Πολωνέζα. Ζήσαμε μαζί 64 χρόνια. Της έλεγα, «θα παίρνω τις συμβουλές σου αλλά όχι διαταγές σου. Να μη ζηλεύεις τη γειτόνισσα γιατί ποτέ δεν θα έχει ό,τι έχεις εσύ». Τώρα στις εκλογές τι θα κάνετε;

Έχω ψηφίσει σε 17 προεδρικές εκλογές. Μόνο μία φορά ψήφισα Ρεπουμπλικάνους, τον Αϊζενχάουερ. Ο ΜακΚέιν δεν έχει τα προσόντα, δεν θα αντέξει. Θα ψηφίσω τον Ομπάμα, είναι δυνατός και μορφωμένος.

Για «galaktompureko» στο Greek Τown

Ένα ξεθωριασμένο ναυτικό καπέλο. Ηalsted και Jackson γωνία. Απέναντι πουλάνε «Gyros souvlaki». Ένας Σέρβος πορτιέρης με καλεί να δοκιμάσω «Galaktompureko» στο «Αrtopolis». Βρίσκομαι στο Greek Τown του Σικάγου. Θηριώδη τζιπ αποβιβάζουν Αμερικανούς που βιάζονται να γευτούν αρνάκι στον φούρνο με πατάτες. Τα γωνιακά τραπέζια τα έχουν πιάσει Έλληνες. Αν υπήρχαν τασάκια στα τραπέζια, θα νόμιζες ότι είσαι σε «γκρικ ρέστοραν» της Πλάκας.

Τρώω μια εξαίσια ψαρόσουπα στο «Greek Ιslands» και βιάζομαι να επιστρέψω στη βιτρίνα με το καπέλο.

«Την προηγούμενη φορά ψήφισα Σοσιαλιστές. Τώρα Ομπάμα»

Η ιστορία τους έχει γυριστεί εκπομπή από την Όπρα Γουίνφρι. «Την έχουμε στα συρτάρια μας και όταν βρούμε ευκαιρία θα την παίξουμε», μας είπαν από το γραφείο της.

Εκείνος μετανάστευσε στην Αμερική το 1970. Ήταν ήδη ξακουστός πιανίστας. Έκανε συναυλίες με τον Μάνο Χατζιδάκι, με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Κατσαρό και τον Πλέσσα. Πραγματοποίησε 3 εμφανίσεις στον Λευκό Οίκο επί Προέδρων Κάρτερ, Ρίγκαν και Κλίντον και μια στο Καπιτώλιο.

Το 1999 έρχεται στην Ελλάδα και γνωρίζει τη Δήμητρα Γιαννοπούλου που τότε είχε αρχίσει να τραγουδάει. Η Δήμητρα είναι τυφλή έπειτα από ένα ατύχημα που έπαθε το 1995.

Του Βασίλη το 1999 του διεγνώσθη νεφρική ανεπάρκεια. Το 2003 αρχίζει αιμοκάθαρση. Το 2003 μαθαίνει ότι έχει καρκίνο. Φεύγει για την Αμερική για θεραπεία. Κάνει 17 χειρουργικές επεμβάσεις. Το 2007 κάνει μεταμόσχευση νεφρού με δότρια τη Δήμητρα. Η επέμβαση χαρακτηρίστηκε από τους γιατρούς ιδιαιτέρως δύσκολη και κινηματογραφείται από την αρχή έως το τέλος. Σήμερα διδάσκεται στις ιατρικές σχολές.

Μια ζωή περιπέτεια. Βασίλης: Με καλό τέλος όμως. Η ζωή μου άλλαξε ριζικά μετά τη μεταμόσχευση. Η γυναίκα μου είναι η σύντροφός μου, η τραγουδίστρια μου, η μάνατζερ, η δικηγόρος μου, είναι τα πάντα για μένα.

Δήμητρα: Αισθάνομαι μεγάλη περηφάνια που βρίσκομαι δίπλα του. Εύχομαι να του δίνει ο Θεός υγεία και έμπνευση, ώστε να εξακολουθεί να διαδίδει τον μουσικό πολιτισμό της χώρας μας στην Αμερική.

Για ποιον λόγο αποφασίσετε να φύγετε το ΄70 από την Ελλάδα;

Βασίλης: Ήταν η εποχή που η Ελλάδα έδιωχνε τα παιδιά της. Δεν μπορούσα να δουλέψω ενώ παράλληλα έσφιγγε στον λαιμό μου ο κλοιός του αυταρχισμού.

Αν και κομμουνιστής,την αγαπή σατε την Αμερική. Βασίλης: Ναι, γιατί εδώ μπορώ να έχω Εβραίους, μαύρους, άσπρους και κίτρινους φίλους. Και την Ελλάδα την αγαπώ αλλά εκεί έχουμε μια θρησκεία, μια εθνότητα, μια γλώσσα.

Εσάς, Δήμητρα, πώς σας φάνηκε η Αμερική;

Δήμητρα: Στην Αμερική υπάρχει μεγάλη ανοχή και σεβασμός στη διαφορετικότητα.

Η συντριπτική πλειοψηφία των Αμερικανών αντιμετωπίζουν με σεβασμό τον συνάνθρωπο. Η κρατική μέριμνα είναι αξιοζήλευτη. Να σας πω μερικά απλά πράγματα που διευκολύνουν τη ζωή μας: Οι ειδικές ράμπες στα πεζοδρόμια δεν «καταπατώνται» ποτέ από τα αυτοκίνητα. Στα νοσοκομεία όλοι οι ασθενείς αντιμετωπίζονται με ισότιμο τρόπο. Η λέξη «φακελάκι» είναι παντελώς άγνωστη.

Πώς αποφασίσατε να δώσετε το νεφρό σας στον Βασίλη;

Δήμητρα: Ήταν δύσκολη απόφαση. Η επιβίωσή του, όμως, βρισκόταν σε οριακό σημείο. Οι γιατροί με διαβεβαίωσαν ότι δεν θα είχα καμία επίπτωση στην υγεία μου. Είμαι η πρώτη τυφλή δωρήτρια νεφρού παγκο σμίως.

Αν ο Ομπάμα βγει πρόεδρος και μείνει πιστός στις προεκλογικές του δηλώσεις, θα βελτιωθεί ο τρόπος ζωής των μικρομεσαίων

Στις εκλογές θα ψηφίσετε; Βασίλης: Ναι, γιατί αν ο Ομπάμα βγει πρόεδρος και μείνει πιστός στις προεκλογικές του δηλώσεις, θα βελτιωθεί ο τρόπος ζωής των μικρομεσαίων. Πώς γίνεται ένας κομμουνιστής να υποστηρίζει τον Ομπάμα;

Βασίλης: Δεν ταυτίζονται απόλυτα οι απόψεις μου αλλά κάποιες από τις προεκλογικές υποσχέσεις του συμβαδίζουν με τα «πιστεύω» μου. Είπε ότι θα μειώσει την ψαλίδα μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Τη δεδομένη στιγμή, θεωρώ πως είναι λάθος να δώσω την ψήφο μου στο Σοσιαλιστικό κόμμα- που ψήφισα στις προηγούμενες εκλογές- γιατί πρέπει να σταματήσουν να κυβερνούν οι συντηρητικοί.

Θα επιστρέψετε ποτέ στην Ελλάδα;

Βασίλης: Προς το παρόν προγραμματίζουμε να δώσουμε ένα κονσέρτο με τη Δήμητρα στις 10 Φεβρουαρίου στην Ελληνοαμερικανική Ένωση στην Αθήνα. Ίσως να βρούμε χρόνο να πάω για λίγο και στη Σίφνο, τον τόπο καταγωγής μου.