Δίδυμο ηλιακό σύστημα στη διαστημική «γειτονιά» μας

Δέκα έτη φωτός μακριά από το ηλιακό μας σύστημα βρίσκεται ένας αστέρας που θυμίζει τον Ήλιο στα… παιδικά του χρόνια. Ο Έψιλον Ηριδανού είναι ένα μικρό σε ηλικία- μόλις 800 εκατομμυρίων ετών- λαμπερό αστέρι, λίγο μικρότερο σε μάζα, φωτεινότητα και θερμότητα από τον δικό μας Ήλιο.

Oι επιστήμονες είχαν από παλιά τα μάτια στραμμένα πάνω του, καθώς υπήρχαν υπόνοιες ότι επρόκειτο για το κοντινότερο στη Γη πλανητικό σύστημα. Τώρα, οι νέες ανακαλύψεις που μόλις ανακοινώθηκαν εκτοξεύουν το ενδιαφέρον τους στα ύψη. Οι πιθανότητες να βρίσκεται ο Έψιλον Ηριδανού στο κέντρο ενός συστήματος δίδυμου με το ηλιακό μας, ακόμα και να φωτίζει μία αντίστοιχη Γη, είναι μεγάλες. Οι δύο ζώνες αστεροειδών. Με τη βοήθεια του τηλεσκοπίου Σπίτζερ, οι ερευνητές ανακάλυψαν δύο ζώνες αστεροειδών γύρω του. Ο Ήλιος έχει μόνο μία. Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες είχαν βρει ενδείξεις για την ύπαρξη δύο πλανητών στο σύστημα και ενός μεγάλου παγωμένου δαχτυλιδιού από κομήτες, αντίστοιχου με τη δική μας Ζώνη Κούιπερ. Η πρώτη ζώνη αστεροειδών βρίσκεται

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ανακάλυψαν ζώνες αστεροειδών και ενδείξεις ύπαρξης τριών πλανητών κοντά στο δικό μας ηλιακό σύστημα

σχεδόν στο ίδιο σημείο με αυτή του δικού μας ηλιακού συστήματος. Η δεύτερη και πυκνότερη βρίσκεται ανάμεσα στην πρώτη ζώνη και στο δαχτυλίδι των κομητών. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η παρουσία των δύο ζωνών συνεπάγεται την ύπαρξη πλανητών.

«Το σύστημα μοιάζει πολύ με το δικό μας την εποχή που ξεκίνησε η ζωή στη Γη», λέει ο Ντέινα Μπάκμαν, αστρονόμος στο Ινστιτούτο SΕΤΙ στην Καλιφόρνια. «Η σημαντικότερη διαφορά που έχουμε ανακαλύψει ώς τώρα είναι η επιπλέον ζώνη που σχηματίζεται από απομεινάρια υλικών δόμησης των πλανητών». Η έρευνα του Μπάκμαν και των συνεργατών του θα δημοσιευτεί τον Ιανουάριο στην Επιθεώρηση της Αστροφυσικής.

Βράχοι και αέρια. Οι ζώνες των αστεροειδών αποτελούνται από θραύσματα βράχων και μετάλλων που έχουν απομείνει από την εποχή που σχηματίσθηκαν οι πλανήτες. Η παρουσία τους γύρω από αστέρες σαν τον Έψιλον Ηριδανού ή τον Ήλιο σημαίνει πως βραχώδεις πλανήτες, όπως η Γη, περιφέρονται σε τροχιά στο εσωτερικό του συστήματος, ενώ πλανήτες που αποτελούνται από αέρια περιφέρονται κοντά στα άκρα της ζώνης. Για παράδειγμα, στο δικό μας ηλιακό σύστημα, ο Δίας, που βρίσκεται πέρα από τη ζώνη των αστεροειδών, προκάλεσε τον σχηματισμό της ζώνης πριν από πολλά χρόνια, «ανακατεύοντας» υλικά που διαφορετικά θα ενώνονταν σε έναν νέο πλανήτη.

Φασματόμετρο υπερύθρων. Χάρη στην κοντινή του θέση στη Γη, ο Έψιλον Ηριδανού κέντριζε πάντα το ενδιαφέρον των φαν της επιστημονικής φαντασίας. Ο αστέρας αναφέρεται στις σειρές «Σταρ Τρεκ» και «Βabylon 5» και σε βιβλία του Ισαάκ Ασίμοφ. Ήταν μάλιστα από τα πρώτα αστέρια που ερεύνησαν οι επιστήμονες για εξωγήινη ζωή το 1960 με τα νέα, τότε, ραδιοτηλεσκόπια.

Αυτή τη φορά, το τηλεσκόπιο Σπίτζερ παρατήρησε τον αστέρα με κάμερες και φασματόμετρο υπερύθρων. Όταν συγκρούονται ή εξατμίζονται αστεροειδείς και κομήτες, απελευθερώνουν μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης που παράγουν θερμότητα.

Αυτά είναι ορατά από το Σπίτζερ. «Επειδή το σύστημα είναι πολύ κοντά μας, το τηλεσκόπιο μπορεί να εντοπίσει τις λεπτομέρειες μέσα στη σκόνη και να μας δώσει μία καλή ιδέα για την αρχιτεκτονική του συστήματος», λέει ο Καρλ Στάπελφελντ από το Εργαστήριο JΡL της ΝΑSΑ στην Καλιφόρνια.

Οι ζώνες των αστεροειδών βρίσκονται σε τροχιά σε απόσταση τριών και 20 αστρονομικών μονάδων από τον αστέρα. Μία αστρονομική μονάδα ισούται με την απόσταση της Γης από τον Ήλιο. Η δική μας ζώνη βρίσκεται τρεις μονάδες μακριά από τον Ήλιο και ο Ουρανός περίπου 19 μονάδες.

Ενδείξεις για δύο πλανήτες.Μέχρι τώρα, οι επιστήμονες είχαν ενδείξεις για την ύπαρξη δύο πλανητών. Η δεύτερη ζώνη των αστεροειδών υποδηλώνει την παρουσία ακόμα ενός πλανήτη, ο οποίος ίσως ευθύνεται για τη δημιουργία της ζώνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, πρέπει να διαγράφει τροχιά ανάμεσα στους άλλους δύο πλανήτες και σε απόσταση 20 αστρονομικών μονάδων από αυτούς.

Ο πρώτος πλανήτης, Έψιλον Ηριδανού β, ανακαλύφθηκε το 2000 και οι επιστήμονες υπολογίζουν πως βρίσκεται κοντά στην εσώτερη ζώνη των αστεροειδών, όπως ο Δίας. Ο δεύτερος πιθανός πλανήτης τοποθετείται στο εσωτερικό άκρο του δαχτυλιδιού από κομήτες, που βρίσκεται σε απόσταση 35-90 αστρονομικών μονάδων από τον αστέρα.