Καρτέλ φυσικού αερίου σχεδιάζει το Κρεμλίνο

Έντονη νευρικότητα προκαλεί στην Ευρώπη η απόφαση της Ρωσίας να συγκροτήσει από κοινού με το Ιράν και το Κατάρ ένα καρτέλ φυσικού αερίου στα πρότυπα του ΟΠΕΚ. Την ίδια ώρα, εντός των τειχών, το Κρεμλίνο προετοιμάζεται για μια νέα «πώληση του αιώνα»- αυτήν τη φορά, όμως, από την ανάποδη…

Αρχές δεκαετίας 1990: Στο χείλος της χρεοκοπίας, το ρωσικό κράτος ιδιωτικοποιεί πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία δανειζόμενο χρήματα από τους ολιγάρχες- ως εχέγγυο δίνονται κρατικές μετοχές, οι οποίες περνούν στους ολιγάρχες αφού τα δάνεια μένουν ανεξόφλητα. Έμεινε στην ιστορία ως «η πώληση του αιώνα»- ή, για να θυμηθούμε τον τότε αντιπρόεδρο της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντρ Ρούτσκοφ, «μια οικονομική γενοκτονία».

Φθινόπωρο 2008: Μεσούσης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, το ρωσικό κράτος διαθέτει 50 δισ. δολάρια προκειμένου να καλύψει τα εξωτερικά χρέη των ρωσικών επιχειρήσεων που καθίστανται ληξιπρόθεσμα μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου. Η κρίση έχει χτυπήσει τους Ρώσους ολιγάρχες, οι 25 πλουσιότεροι Ρώσοι στη λίστα του «Forbes» έχουν χάσει από τον Μάιο 230 δισ. δολάρια. Ως εχέγγυο για τα παρεχόμενα δάνεια, το κράτος λαμβάνει μετοχές στις προβληματικές επιχειρήσεις- εννοείται πως αν οι τελευταίες αφήσουν τα δάνεια ανεξόφλητα, οι μετοχές θα μείνουν στο κράτος. Είναι η «πώληση του αιώνα» από την ανάποδη: Όπως σημειώνει στους «Financial Τimes» ο Ρώσος τραπεζίτης Κρις Γουίφερ, «αυτήν τη φορά, ο ολιγάρχης με τα χρήματα είναι το κράτος».

Η συνάντηση
Αυτή είναι η μία συνέπεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η εσωτερική. Η άλλη, που μας αφορά άμεσα, είναι η απόφαση που έλαβαν Ρωσία, Ιράν και Κατάρ να συγκροτήσουν καρτέλ φυσικού αερίου στυλ ΟΠΕΚ. Η πρώτη προπαρασκευαστική συνάντηση έγινε ήδη, την Τρίτη, στην Τεχεράνη. Προκειμένου να οριστικοποιηθεί η συμφωνία, πρέπει να γίνουν δύο ακόμα. Σύμφωνα με την «Guardian», όμως, το βήμα που έγινε είναι το πιο σημαντικό απ΄ όταν ο Ιρανός αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έριξε για πρώτη φορά την ιδέα στο τραπέζι.

Ρωσία, Ιράν και Κατάρ ελέγχουν μαζί το 60% των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικού αερίου. Η Ρωσία είναι ήδη η μεγαλύτερη εξαγωγόςη Ε.Ε. εξαρτάται από αυτήν για το ήμισυ των εισαγωγών φυσικού αερίου της. Κατάρ και Ιράν βρίσκονται σε πολύ πιο πρώιμο στάδιο όσον αφορά την εκμετάλλευση των αποθεμάτων τους- η Τεχεράνη μάλιστα αναγκάζεται σήμερα να εισάγει φυσικό αέριο από το Τουρκμενιστάν. Η σύμπραξη των τριών, ωστόσο, μπορεί να αλλάξει σημαντικά αυτήν την εικόνα- και να απειλήσει οικονομικά την Ευρώπη.

Η Κομισιόν
«Εάν δημιουργηθεί τέτοιο καρτέλ, μπορεί να αναθεωρήσουμε την ενεργειακή πολιτική μας», προειδοποίησε χθες η Κομισιόν. «Οι ενεργειακές προμήθειες πρέπει να πωλούνται σε μια ελεύθερη αγορά». Ο πρόεδρος της ρωσικής Gazprom, όμως, ο Αλεξέι Μίλερ, ήταν σαφής: «Η εποχή των φτηνών υδρογονανθράκων έχει παρέλθει». Και μπορεί αυτός να μη χρησιμοποίησε τη λέξη «καρτέλ», ο Ιρανός υπουργός πετρελαίου, ωστόσο, δεν δίστασε: «Υπάρχει θέληση συγκρότησης ενός ΟΠΕΚ φυσικού αερίου, υπάρχει και συναίνεση».

Η ανησυχία της Δύσης δεν αφορά μόνο τον κίνδυνο να αυξηθούν οι τιμές του φυσικού αερίου, ιδιαίτερα αν οι τιμές του πετρελαίου επιστρέψουν στα δυσθεώρητα ύψη του πρόσφατου παρελθόντος: Τόσο η Ρωσία όσο και το Ιράν έχουν δείξει πως θεωρούν την ενέργεια ένα θεμιτό πολιτικό όπλο. Ένα καρτέλ φυσικού αερίου θα ενίσχυε τη δύναμη των δύο αυτών χωρών και στον τομέα της ενέργειας και στον τομέα της πολιτικής. Πέρα από λεκτικές προειδοποιήσεις, ωστόσο, οι αναλυτές δεν διαβλέπουν σημαντικό περιθώριο αντίδρασης για την Ευρώπη- εκτός βέβαια από την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας.


Σε αριθμούς

177,4τρισ. κυβικά μέτρα ήταν τα παγκόσμια αποθέματα φυσικού αερίου στα τέλη του 2007 25τρισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου εκτιμάται ότι κρύβει το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου, στον Περσικό Κόλπο, ανοιχτά του Κατάρ 2,4% αυξήθηκε το 2007 η παγκόσμια παραγωγή φυσικού αερίου 3,1% αυξήθηκε το ίδιο έτος η παγκόσμια κατανάλωση φυσικού αερίου 24,3% αυξήθηκε η κατανάλωση φυσικού αερίου το 2007 στην Ελλάδα