Φαινόμενα

Και μη χειρότερα
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ολοκληρώνεται η πρώτη εβδομάδα της νέας σεζόν με την αίσθηση του dej vu να μεγαλώνει με κάθε νέο σίριαλ που προβάλλεται
Πλούσιο και ατμοσφαιρικό, αλλά μας φάνηκε γνώριμη η σεναριακή ιδέα από το πρώτο επεισόδιο της σειράς το «Κλειδί του Παραδείσου» στον Αnt1 με τον Σπύρο Παπαδόπουλο. Μας θύμισε πολύ μια ταινία με τον Τζεφ Μπρίτζες στον ρόλο του καθηγητή συγγραφέα, που στερεύει η έμπνευσή του και αίφνης του προσφέρουν ένα έτοιμο βιβλίο.

Βέβαια, όταν το Χόλιγουντ έχει προηγηθεί κάνοντας τόση δουλειά στο σενάριο, τι να σου κάνουν και οι Έλληνες! Βρίσκουν μια έτοιμη συνταγή, την εμπλουτίζουν- άλλοτε με μαεστρία και άλλοτε άγαρμπα- με εγχώρια στοιχεία και με μια ομάδα καλών, για την ακρίβεια, πολύ τηλεοπτικών ηθοποιών, η σειρά έχει ελπίδα στην επιτυχία. Σε διαφορετική περίπτωση, αγοράζεται εξαρχής η ιδέα ενός σεναρίου από το κανάλι και αναλαμβάνει ο σεναριογράφος να το προσαρμόσει.

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η τηλεόρασή μας που θα έπρεπε να αντανακλά την κουλτούρα και τα ήθη της κοινωνίας στην οποία απευθύνεται, προς το παρόν αντανακλά μάλλον άλλες κοινωνίες και ήθη, π.χ. τις αμερικανικές ή στην καλύτερη περίπτωση τις λατινοαμερικάνικες.

Να αίφνης, το σίριαλ του Αlpha «Άγγελός μου, Διάβολός μου» ουδεμία σχέση έχει με την εγχώρια κουλτούρα, που ακόμη και στις πιο ακραίες πτυχές της θρησκοληψίας (εικόνες που δακρύζουν, πεθαμένοι που δεν λειώνουν κ.λπ.) ουδέποτε φτάνει μέχρι την επίγεια έλευση αγγέλων με ανθρώπινη μορφή, που ζουν ανάμεσά μας. Αυτά συναντώνται κατά κόρον στα χολιγουντιανά παραμύθια, όπως και τα περί μαγισσών βασίζονται στη μεσαιωνική αγγλοσαξονική παράδοση και τους μύθους των λατινοαμερικάνικων λαών και απευθύνονται σε κοινωνίες απελπισμένες, που ανασύρουν τέτοιου είδους ιστορίες για να ξεχνιούνται από τον μόχθο της επιβίωσης και τον τρόμο της ανεργίας.

Με το καλό μάς ήρθαν και εμάς αυτά τα «φρούτα» μαζί με τη διεθνή οικονομική κρίση και την αύξηση της ανεργίας σε τέτοιο απελπιστικό βαθμό, ώστε η τηλεοπτική παραγωγή δεν μπορεί πλέον να αδιαφορεί. Οι τρεις στις πέντε ηρωίδες των φετινών σίριαλ είτε είναι απολυμένες είτε τρέμουν ότι αυτό θα τους συμβεί από στιγμή σε στιγμή (οι δύο από αυτές είναι και μητέρες που μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους).

Υπ΄ αυτή την έννοια η τηλεοπτική παραγωγή αντανακλά καταστάσεις της ελληνικής κοινωνίας, μόνο που τα παραμύθια τα οποία της απευθύνει για να τη διασκεδάσει δεν είναι ακριβώς αυτά που έχει συνηθίσει. Η Μυρτώ Αλικάκη που πέρυσι ήταν ένα από τα αληθινά «υπέροχα πλάσματα» γύρω μας, φέτος είναι η απολυμένη μάνα που της έρχεται για «οικιακή βοηθός» ένα άγγελος εξ ουρανού. Και μη χειρότερα!

Γιατί όλα αυτά ένα μήνυμα στέλνουν: η λύση των προβλημάτων δεν είναι πλέον στο χέρι των εργαζόμενων κοριτσιών, γιατί δεν υπάρχει στ΄ αλήθεια καμιά κρίση του οικονομικού συστήματος, αλλά πάντα μία, μοναδική και προαιώνια ανάμεσα στους Αγγέλους και τους Διαβόλους. Οι άνθρωποι τι είμαστε; Ένα τίποτε ανάμεσά τους (τα έλεγε και ο Λιακόπουλος για τους Νεφελίμ και τους Ελοχείμ σε low budget production).


Κάμερες σε σχολικές αίθουσες

Παρατηρήσαμε πάντως ότι κάτι οι εισαγωγές σεναρίων και οι ξεπατικωτούρες χολιγουντιανών συνταγών, κάτι η μάχη που έχει ξεσπάσει για την εξασφάλιση νεανικού κοινού, μπήκαν οι κάμερες σε σχολικές αίθουσες και πανεπιστημιακά αμφιθέατρα. Ξαφνικά οι μισοί ήρωες σπουδάζουν, οι άλλοι διδάσκουν και μερικοί δουλεύουν σε κανάλια. Αχ! αυτή η ελληνική τηλεόραση. Καθυστερημένη σε όλα. Τώρα θυμήθηκε ότι οι νέοι πάνε σχολείο και σπουδάζουν, ότι στους χώρους των σπουδών διαμορφώνεται ο πυρήνας της νεανικής κουλτούρας. Τώρα θυμήθηκε ότι η γνώση και το πτυχίο αποτέλεσαν το ιερό όνειρο της εγχώριας μικροαστικής τάξης, τώρα που και αυτό το όνειρο ξέφτισε.