Του «χάρισαν» ένα αστέρι

«Σε αντίθεση με ό,τι πιστεύει ο κόσμος, στα ελληνικά πανεπιστήμια γίνεται σοβαρή έρευνα. Εξάλλου, αν δεν το πίστευα αυτό, δεν θα έμενα στην Ελλάδα. Εγώ, ό,τι χρειαζόμουν να μάθω, το έμαθα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο».

Την ώρα που ο 34χρονος αστρονόμος Κλεομένης Τσιγάνης δίνει «ψήφο εμπιστοσύνης» στα ελληνικά πανεπιστήμια, η Διεθνής Αστρονομική Ένωση αποφάσισε να δώσει το όνομά του στον αστεροειδή που είχε εντοπισθεί το 1999 και ο Έλληνας επιστήμονας προσδιόρισε με ακρίβεια την τροχιά του. Έτσι, ο… ουράνιος βράχος

ΨΗΦΙΖΕΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Ο αστρονόμος δηλώνει πως «σε αντίθεση με ό,τι πιστεύει ο κόσμος, στα ελληνικά πανεπιστήμια γίνεται σοβαρή έρευνα»

που στην επιστημονική κοινότητα ήταν γνωστός έως τώρα με τον κωδικό «1999 RC221», πλέον ονομάζεται «21775 Τsiganis»: ο αριθμός δηλώνει τη θέση του αστεροειδούς στον κατάλογο των ουράνιων σωμάτων των οποίων έχει προσδιορισθεί η τροχιά. Ο δεύτερος Έλληνας
Ο κ. Τσιγάνης είναι ο δεύτερος Έλληνας επιστήμονας που αποκτά «αστέρι» με το όνομά του, μετά τον ακαδημαϊκό Σταμάτη Κριμιζή, υπεύθυνο πολλών διαπλανητικών αποστολών της ΝΑSΑ. Όμως, ο κ. Τσιγάνης σπούδασε στη Θεσσαλονίκη και έπειτα από ένα… διάλειμμα δύο ετών στη Γαλλία επέστρεψε στο Αριστοτέλειο, επιλέγοντας να κάνει ακαδημαϊκή καριέρα εκεί. «Νιώθω πολύ όμορφα. Είναι μεγάλη τιμή η απόφαση της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης και νομίζω ότι σημαίνει πολλά όχι μόνο για μένα, αλλά και για την ερευνητική δουλειά που γίνεται στα ελληνικά πανεπιστήμια». Άλλωστε, πέρα από τον προσδιορισμό της τροχιάς του συγκεκριμένου αστεροειδούς, ο επιστήμονας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου τιμάται για το σύνολο της ερευνητικής του δουλειάς που αφορά, όπως αναφέρεται και στην επίσημη αιτιολόγηση της αρμόδιας επιτροπής ονοματοδοσίας, «τη χαοτική διάχυση των αστεροειδών και την επίδραση του όψιμου σφοδρού βομβαρδισμού στη δομή των αστεροειδών που ανήκουν στα Τρωικά Σμήνη και στην Κύρια Ζώνη». Μην… πέσουν στο κεφάλι μας
Τη… χαοτική για τους περισσότερους ορολογία της ερευνητικής του δράσης εξήγησε ο ίδιος στα «ΝΕΑ»: «Μετά την ανακάλυψη ενός αστεροειδούς, διαφορετικές ομάδες ανά τον κόσμο, οι λεγόμενοι παρατηρησιακοί αστρονόμοι, αναλύουν τα στοιχεία για την τροχιά του, που είναι ελεύθερα διαθέσιμα στο Διαδίκτυο για να δουν εάν πλησιάζει στη Γη. Οι περισσότεροι κινούνται στη λεγόμενη Κύρια Ζώνη, δηλαδή περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο, μεταξύ Άρη και Δία, και παραμένουν εκεί. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες περιοχές, όπου η κίνηση των αστεροειδών είναι χαοτική. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάποια στιγμή μπορεί να ξεφύγουν και να χτυπήσουν πάνω στη Γη. Αυτό ακριβώς μελετούμε και με βάση μαθηματικά μοντέλα προβλέπουμε, για περιορισμένο όμως χρόνο, την κίνησή τους ή το πώς κινούνται ως ομάδα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πάντως, διαπιστώσαμε ότι η τροχιά του αστεροειδούς δεν παρουσιάζει την παραμικρή ένδειξη χάους».

[ ΙΝFΟ ]

Ο αστεροειδής «21775 Τsiganis» απέχει 330 εκατ.
χιλιόμετρα από τον Ήλιο. Η Γη απέχει 150 εκατ. χιλιόμετρα από τον Ήλιο. Η απόσταση ανάμεσα στη Γη και τον αστεροειδή είναι συνάρτηση του σημείου στο οποίο βρίσκεται το ένα ουράνιο σώμα σε σχέση με την τροχιά του άλλου.

Ο Όψιμος Σφοδρός Βομβαρδισμός
Αυτό, όμως, που φαίνεται πως βάρυνε περισσότερο στην απόφαση της επιτροπής, είναι η θεωρία που ανέπτυξε για τον Όψιμο Σφοδρό Βομβαρδισμό, η οποία έγινε αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα. «Τα τελευταία 30 χρόνια πιστεύουμε ότι 700 εκατομμύρια χρόνια μετά τη δημιουργία των πλανητών, δηλαδή πριν από 3,9 εκατ. χρόνια, η Γη και η Σελήνη δέχτηκαν βομβαρδισμό από αστεροειδείς. Αυτό έδειξε η ανάλυση των πετρωμάτων που έφεραν οι διαστημικές αποστολές τού “Απόλλων”. Αυτό, όμως, δεν ήξερε κανείς πώς έγινε, αφού θεωρείτο δεδομένη η σταθερή τροχιά των δύο πλανητών. Εμείς αποδείξαμε ότι οι τροχιές τους μετακινήθηκαν με συγκεκριμένο τρόπο, γεγονός που ερμηνεύει και άλλα πράγματα», εξήγησε.


Στην ομάδα που εισηγήθηκε το μοντέλο της δημιουργίας του ηλιακού συστήματος

Ο ΚΛΕΟΜΕΝΗΣ ΤΣΙΓΑΝΗΣ πήρε το πτυχίο Φυσικής το 1996 και το Διδακτορικό του το 2002 από το Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ. Θέμα του διδακτορικού του ήταν η χαοτική διάχυση των αστεροειδών. Στη συνέχεια πήρε υποτροφία από το πρόγραμμα Μarie Curie της Ε.Ε. και εργάστηκε δύο χρόνια στο Αστεροσκοπείο της Νίκαιας. Εκεί έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ομάδα που εισηγήθηκε το μοντέλο της δημιουργίας του ηλιακού συστήματος, το οποίο είναι σήμερα γενικά αποδεκτό, και συνέδεσε τον Όψιμο Σφοδρό Βομβαρδισμό με τη δομή της ζώνης των αστεροειδών. Σήμερα είναι λέκτορας στο Σπουδαστήριο Μηχανικής του Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ.