Φθηνή ενέργεια από απόβλητα

Κάθε μήνα στη Γερμανία ανοίγουν τουλάχιστον 50 νέες μικρές μονάδες παραγωγής βιοαερίου που χρησιμοποιούν ό,τι περισσεύει από τα χοιροτροφεία για τη θέρμανση χιλιάδων σπιτιών και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Γαλλία αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο τα οχήματα που αντί για βενζίνη φουλάρουν σε ειδικά διαμορφωμένα πρατήρια το ρεζερβουάρ τους με βιοαέριο που παράγεται από κοπριά ζώων. Και στη Σουηδία, μετά το πρώτο τρένο που αντί για πετρέλαιο κινείται με απόβλητα αγελάδων, τώρα σχεδιάζουν και δεύτερο.

Κάποιοι ειδικοί μιλούν για κοσμογονία στον τομέα του βιοαερίου ανάλογη με αυτή που συμβαίνει σήμερα με τα φωτοβολταϊκά. Άλλοι αναλυτές θεωρούν ότι η βιομηχανία παραγωγής ενέργειας από ζωικά απόβλητα μπορεί να μειώσει μέχρι και 50% την εξάρτηση της Ευρώπης από το πετρέλαιο, ενώ τα εργατικά συνδικάτα βλέπουν στις νέες δουλειές τα εκατομμύρια των θέσεων εργασίας που θα αντικαταστήσουν αυτές που χάθηκαν στη δεκαετία του ΄90, τότε που οι πολυεθνικές μετανάστευαν μαζικά στην Ασία προς αναζήτηση φθηνότερου εργατικού δυναμικού. Άλλωστε ο σύνδεσμος ευρωπαϊκών βιομηχανιών βιομάζας εκτιμά ότι ο τομέας της βιοενέργειας θα δημιουργήσει μέχρι το 2020 στη Γηραιά Ήπειρο 1,5 εκατ. νέες θέσεις εργασίας και 6 εκατομμύρια ώς το 2050, η πλειονότητα εκ των οποίων σε αγροτικές περιοχές που πλήττονται από ανεργία.

Γεωργικά λύματα
Στην Ελλάδα επειδή δεν υπάρχουν ακόμα οργανωμένες μονάδες περισυλλογής φυτικών και ζωϊκών αποβλήτων ο τομέας αυτός είναι στα σπάργανα. Δεν διαθέτουμε ούτε μία μονάδα διαχείρισης βιοαερίου από τέτοιου είδους λύματα, και ας έχουμε ένα πλούσιο δυναμικό αποβλήτων από χοιροτροφεία, τυροκομεία, πτηνοτροφεία και άλλες αγροτικές δραστηριότητες. Ενώ στη Γερμανία, υπάρχουν πλέον 3.000 μονάδες παραγωγής βιοαερίου (όπως και το μεγαλύτερο εργοστάσιο στον κόσμο ισχύος 20ΜW, το Ρenkun), και στη Σουηδία πάνω από 230, στην Ελλάδα έχουμε μόλις 10 εργοστάσια. Κανένα όμως δεν επεξεργάζεται ζωικά απόβλητα γεωργικών βιομηχανιών, παρά λειτουργεί με αστικά και μόνο λύματα (όπως ο ΧΥΤΑ Άνω Λιοσίων και η Ψυττάλεια), κι ας διαθέτουμε αναλογικά με τον πληθυσμό μας έναν από τους μεγαλύτερους αγροτικούς τομείς στην Ε.Ε.

Γερμανοί επενδυτές
Το τελευταίο διάστημα, ξένοι επενδυτές, κυρίως Γερμανοί (η Γερμανία διαθέτει τις περισσότερες μονάδες παγκοσμίως), αλλά και Έλληνες, συνειδητοποιώντας πόσο παρθένα είναι ακόμη η αγορά, αναζητούν ευκαιρίες. Τρεις- τέσσερις γερμανικές εταιρείες κάνουν ήδη μελέτες σκοπιμότητας σε περιοχές υψηλού δυναμικού οργανικών αποβλήτων (κοντά δηλαδή σε τυροκομεία, πτηνοτροφεία, κ.λ.π.) σε περιοχές των νομών Θεσσαλονίκης, Τρικάλων, Εύβοιας και Βοιωτίας, στα όρια των οποίων προτείνεται να χωροθετηθούν οι αντίστοιχες μονάδες. Κατασκευή μονάδων σε περιοχές για παράδειγμα σαν τα Οινόφυτα εξετάζουν και Έλληνες επενδυτές, όπως η εταιρεία ΕcoSystems Standarts.

Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν 10 μόνο μονάδες βιοαερίου, με ισχύ 36ΜW, που υπολογίζεται να έχει διπλασιαστεί μέσα στην επόμενη πενταετία

Ανάμειξη με το φυσικό αέριο
Η επιλογή των περιοχών δεν έγινε τυχαία. Εκτός του ότι διαθέτουν πολλές κτηνοτροφικές μονάδες, από εκεί διέρχεται και το δίκτυο του φυσικού αερίου. Τι σχέση μπορεί να έχουν τα δύο είδη καυσίμων; Μεγάλη. Το βιοαέριο αποτελείται κατά κύριο λόγο από μεθάνιο, σε ποσοστό 55-70% και από διοξείδιο του άνθρακα σε ποσοστό 30-45%. Εφόσον αναβαθμιστεί, δηλαδή του αφαιρεθεί το διοξείδιο του άνθρακα που περιέχει γίνεται ισοδύναμο του φυσικού αερίου, που επίσης αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από μεθάνιο, και μπορεί να μπει στο ίδιο δίκτυο. Κάτι που ήδη γίνεται σε Σουηδία, Γερμανία, Ελβετία και Αυστρία, μειώνοντας το τελικό κόστος του φυσικού αερίου και περιορίζοντας παράλληλα τις εισαγωγές από Ρωσία. Η Ελλάδα μαζί με άλλες 14 χώρες- μέλη (πρόγραμμα Redubar), επιχειρεί να μιμηθεί το παράδειγμα των χωρών αυτών, γεγονός που γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές. Γι΄ αυτό και οι περιοχές που βολιδοσκοπούν αφενός είναι κτηνοτροφικές, αφετέρου βρίσκονται κοντά στο δίκτυο του φυσικού αερίου.

Κόστη και οφέλη
Το βιοαέριο παράγεται με μια απλή διαδικασία, αυτήν της αναερόβιας χώνευσης. Τα ζωϊκά απόβλητα (υλικό σφαγείων, υπολείμματα πτηνοτροφείων, απόβλητα αγελάδων κ.λ.π.), μπαίνουν ανά τακτά διαστήματα σε ένα χωνευτή, όπου σε συνθήκες σταθερής θερμοκρασίας αναπτύσσεται ένας πλυθησμός μικροοργανισμών. Σε διάστημα 20-30 ημερών τα απόβλητα αποσυντίθενται, παράγοντας ένα άχρωμο και άοσμο αέριο το μεθάνιο, πλούσιο σε ενέργεια. Με μια μηχανή εσωτερικής καύσης παράγεται ηλεκτρισμός και εφόσον προστεθεί νερό παράγεται και θερμότητα. Η κατασκευή των μονάδων του είδους επιδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανταγωνιστικότητας σε ποσοστό μέχρι και 40%, ωστόσο το κόστος τους παραμένει ακόμη υψηλό. Δεδομένου ότι ένα εγκατεστημένο κιλοβάτ βιοαερίου κοστίζει 4.500- 5.500 ευρώ, μια μονάδα με ισχύ 1 ΜW στοιχίζει γύρω στα 6 εκατ. ευρώ. Μια τέτοια μονάδα μπορεί να παράγει καθημερινά 2.800- 4.600 κυβικά μέτρα βιοαερίου, που αντιστοιχεί σε 6.500 ΜWh το χρόνο παραγωγής θερμικής ενέργειας και σε 100 τόνους εδαφοβελτιωτικών. Οι 10 μονάδες που υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα έχουν εγκατεστημένη ισχύ 36 ΜW, που υπολογίζεται μέσα στην επόμενη πενταετία να έχει διπλασιασθεί. Τα 36 αυτά ΜW αποδίδουν ετήσια έσοδα ύψους γύρω στα 20εκατ. ευρώ.

Υπέρ του περιβάλλοντος
Ετησίως η χώρα μας παράγει περί τα 17 εκατομμύρια τόνους οργανικών αποβλήτων που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ενεργειακά και να δώσουν βιοαέριο ικανό να τροφοδοτήσει 10 μονάδες συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 350ΜW. Αυτό προκύπτει από μελέτη του Χρήστου Ζαφείρη υπεύθυνου Δέσμης Έργων Αποβλήτων στο Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών (ΚΑΠΕ). Έστω και ένα 30% από τα 17 εκατ. τόνων αν αξιοποιηθεί, η ρύπανση του περιβάλλοντος θα μειωθεί δραστικά. Σήμερα το υλικό που περισσεύει από τη διαδικασία επεξεργασίας του κρέατος, καθώς και τα απόβλητα από τα βουστάσια και τα πτηνοτροφεία καταλήγουν πολύ συχνά σε ανεξέλεγκτες χωματερές και σε ποτάμια. Το σουηδικό μοντέλο
Η Σουηδία μαζί με τη Γερμανία είναι οι χώρες όπου το βιοαέριο γνωρίζει τη μεγαλύτερη ανάπτυξη. Τα οχήματα που κινούνται με βιοαέριο στη Σουηδία έχουν δυνατότητα ελεύθερης στάθμευσης σε πολλές πόλεις, ενώ απαλλάσσονται των τελών κυκλοφορίας και των διοδίων στη Στοκχόλμη. Ακόμη έχουν ετήσια φοροαπαλλαγή 450 ευρώ αν είναι επαγγελματικά οχήματα, ενώ τα ταξί κινούνται σε ειδικές λωρίδες. Επίσης μείωση έως 40% φόρου σε εταιρείες που χρησιμοποιούν οχήματα με βιοαέριο. Τέλος δεν υπάρχει φορολογία στο βιοαέριο παρά μόνο ΦΠΑ. Παράλληλα, οι ποσότητες αλκοόλ που κατάσχονται στα τελωνεία της Σουηδίας δεν καταλήγουν σε χωματερή ή… στην κάβα των τελωνειακών, αλλά μεταφέρονται σε εδικά διαμορφωμένες μονάδες και μετατρέπονται σε βιοαέριο. Η ποσότητα αλκοόλ που μετέτρεψαν πέρυσι οι Σουηδοί σε βιοκαύσιμο και βιοαέριο έφθασε τα 700.000 λίτρα και χρησιμοποιήθηκε στα ρεζερβουάρ 1.000 λεωφορείων και φορτηγών, καθώς και σε ένα τρένο που καίει βιοαέριο.