Σχέδιο μαμούθ 700 δισ. $ για τα «τοξικά ομόλογα»

Κρίσιμη είναι αυτή η εβδομάδα για τις αγορές, ενώ συναγερμός έχει σημάνει για την αμερικανική κυβέρνηση προκειμένου να περάσει τις αμέσως επόμενες ημέρες, και με τη σύμφωνη γνώμη του Κογκρέσου, το έκτακτο σχέδιο νόμου για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Πρόκειται για το σχέδιο που θα επιτρέπει στο κράτος να αγοράζει «τοξικά» ομόλογα από τις τράπεζες έναντι ποσού μαμούθ που μπορεί να φθάσει τα 700 δισ. δολάρια. Το τεράστιο αυτό ποσό από τη χωρίς προηγούμενο κρατική παρέμβαση στις αγορές θα αυξήσει το όριο του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ από τα 10,615 στα 11,315 τρισ. δολάρια και αντιστοιχεί στον συνδυασμένο ετήσιο προϋπολογισμό των αμερικανικών υπουργείων Άμυνας, Παιδείας και Υγείας!

Με το έκτακτο αυτό σχέδιο διάσωσης η αμερικανική κυβέρνηση προβλέπει τη δημιουργία μιας κρατικά ελεγχόμενης εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων, στην οποία θα περάσουν οι απώλειες των τραπεζών από τις επενδύσεις τους σε δομημένα ομόλογα με εγγύηση στεγαστικά δάνεια μειωμένης εξασφάλισης (subprimes). Κύριος στόχος της Ουάσιγκτον είναι να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στις αγορές, που είναι και ο βασικός λόγος για την κρίση που έχει ξεσπάσει σε παγκόσμιο επίπεδο, απειλώντας να πλήξει και την πραγματική οικονομία.

Σωτηρία με κρατικό χρήμα
Η κυβέρνηση Μπους παραδέχεται ότι με το σχέδιο αυτό «ρισκάρει» χρήματα των φορολογουμένων για να σώσει τράπεζες, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών σκοπεύει να δαπανήσει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια έως 700 δισ. δολάρια κρατικού χρήματος για να αγοράσει από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στεγαστικά δάνεια για κατοικίες, ομόλογα με εγγύηση στεγαστικών δανείων, εμπορικά στεγαστικά δάνεια «και άλλα περιουσιακά στοιχεία, οτιδήποτε είναι απαραίτητο για να σταθεροποιηθούν οι χρηματαγορές», όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.

Στελέχη του Λευκού Οίκου μάλιστα, σύμφωνα με δημοσίευμα στην «Ουάσιγκτον Ποστ», κάλεσαν και άλλες χώρες όπως η Ιαπωνία, η Γερμανία και η Βρετανία να εκπονήσουν και αυτές «σχέδια σωτηρίας» των τραπεζών που εδρεύουν στο έδαφός τους, ώστε να αντιμετωπιστεί η κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όπως είπε χθες ο υπουργός Οικονομίας των ΗΠΑ Χέντρι Πόλσον, το σχέδιο αυτό που έχει ως στόχο τη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος θα κοστίσει αρκετά χρήματα στους φορολογούμενους, τα οποία όμως δεν προσδιόρισε πόσα θα είναι. Εκτιμά όμως ότι δεν θα ανέλθουν σε 700 δισ. δολάρια που είναι το όριο της κρατικής δαπάνης για την εξαγορά των «τοξικών» ομολόγων από τις τράπεζες, επειδή αργότερα- όπως λένε αναλυτές – η κυβέρνηση θα πουλήσει κάποια από αυτά στην αγορά. «Ο φορολογούμενος βρίσκεται σε κίνδυνο», είπε- σύμφωνα με το Reuters- ο Πόλσον στο τηλεοπτικό κανάλι Fox Νews Sunday, προσθέτοντας ότι «είναι απίθανο το κόστος (για το φορολογούμενο) να είναι τελικά τόσο μεγάλο όσο οι δαπάνες».

Οι αμερικανικές και βρετανικές αρχές εξάλλου, στα πλαίσια της προσπάθειας να ανακοπεί το ξεπούλημα που συντάραξε τις αγορές τις περισσότερες μέρες της προηγούμενης εβδομάδας, έχουν απαγορεύσει τις ανοιχτές πωλήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες μετοχών, όπως είναι οι τραπεζικές. Το μέτρο αυτό, σε συνδυασμό με τη γνωστοποίηση της πρόθεσης από τον Πόλσον να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, προκάλεσε την Παρασκευή άνοδο ρεκόρ στα χρηματιστήρια. Στο Χρηματιστήριο Αθηνών ο γενικός δείκτης έκλεισε με άνοδο 8,68%, το Λονδίνο έκλεισε με 8,84%, το Παρίσι με 9,27%, η Φρανκφούρτη με 5,56% και ο δείκτης Ντάου Τζόουνς στη Γουόλ Στριτ με 3,35%.
Προβληματίζουν τα κενά του σχεδίου

ΤΟΝ ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ για τις λεπτομέρειες του προτεινόμενου σχεδίου σωτηρίας των αγορών που προτείνει η κυβέρνηση Μπους εκφράζει στον ιστότοπό του (blog) στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» ο οικονομολόγος καθηγητής Πολ Κρούγκμαν.

Όπως αναφέρει, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομίας θα πρέπει να εξηγήσει πώς ακριβώς θα παρέμβει με βάση το σχέδιο αυτό και τι θα κάνει αφού εξαγοράσει με χρήματα των φορολογουμένων τα «τοξικά» ομόλογα από τις τράπεζες. «Δεν υπάρχει τίποτε στο σχέδιο που να εξηγεί τι θα γίνει μετά» λέει ο Π. Κρούγκμαν, ο οποίος αναρωτιέται εάν το μόνο που ενδιαφέρει σήμερα την κυβέρνηση είναι να αγοραστούν τα «τοξικά» αυτά ομόλογα σε υψηλές τιμές ή εάν ο Λευκός Οίκος πιστεύει ότι με το να διοχετεύσει ρευστότητα στην αγορά το πρόβλημα θα εξαφανιστεί με μαγικό τρόπο.

Σύμφωνα με τον Πολ Κρούγκμαν, ιστορικά όσες χώρες προχωρούσαν σε κρατική παρέμβαση για να σώσουν τις αγορές, πρώτα έπαιρναν τον έλεγχο των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που είχαν πρόβλημα και εγγυώνταν τα χρέη τους. Μόνο έπειτα από αυτό η κυβέρνηση προσπαθούσε να πουλήσει τα περιουσιακά τους στοιχεία (π.χ. «τοξικά» ομόλογα).

Αντίθετα σήμερα, όπως λέει, το υπουργείο Οικονομίας προσπαθεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη μόνο με την εξαγορά των «τοξικών» αυτών ομολόγων, πρακτική που θα πετύχει μόνο εάν οι τιμές που θα πληρώσει το Δημόσιο για να αποκτήσει τα ομόλογα αυτά θα είναι πολύ υψηλότερες από τις τρέχουσες τιμές τους στην αγορά – με χρήματα φορολογουμένων. Όπως υποστηρίζει ο Κρούγκαν, τίποτε δεν εγγυάται ότι τα χρήματα αυτά των φορολογουμένων θα σταθεροποιήσουν την αγορά και δεν θα ανταμείψουν εκείνους που δεν το αξίζουν (τους τραπεζίτες που άφησαν την κατάσταση να φτάσει σε τέτοιο σημείο).