[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η δύσκολη πορεία των ΤΕΙ

Τα πρόσφατα αποτελέσματα των εισαγωγικών εξετάσεων ανέδειξαν για τα ΤΕΙ το έντονα αρνητικό στοιχείο των κενών θέσεων. Ανέδειξαν όμως και κάποια θετικά στοιχεία γι΄ αυτά, όπως είναι η σημαντική άνοδος των βάσεων σε πολλά τμήματά τους και η προτίμηση πολλών τμημάτων τους ως πρώτη επιλογή από μεγάλο αριθμό υποψηφίων. Τα θετικά στοιχεία αγνοήθηκαν, ενώ τα αρνητικά προβλήθηκαν και ίσως υπέρμετρα. Ελάχιστα όμως ή ουδόλως επισημάνθηκαν οι βαθύτεροι λόγοι που οδήγησαν σ΄ αυτές τις κενές θέσεις, πέραν της βάσης του 10. Ουσιαστικά, η γενεσιουργός αιτία θα πρέπει να αναζητηθεί στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στη φυσιογνωμία των ΤΕΙ.

Όσον αφορά τα ΤΕΙ, αυτοί οι βαθύτεροι λόγοι θα πρέπει να αποδοθούν στους χειρισμούς της πολιτείας από την ίδρυσή τους μέχρι σήμερα και πώς αυτοί διαμόρφωσαν μια επιφυλακτική κοινωνία και αδιάφορα ΜΜΕ έναντι των ΤΕΙ. Κατ΄ αρχάς φαίνεται πως η κεντρική ιδέα δημιουργίας των ΤΕΙ ήταν να φαίνονται τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα χωρίς ουσιαστικά να είναι. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα και η φυγή των υποψήφιων φοιτητών στο εξωτερικό να ανακοπεί, με παραπλανητικό δηλαδή τρόπο, και ταυτόχρονα να μειωθούν στο ελάχιστο οι αντιδράσεις των συντεχνιών και των πανεπιστημίων. Η ίδρυσή τους το 1983 ως μετεξέλιξη του απαξιωμένου θεσμού των ΚΑΤΕΕ, το αυτοαναιρούμενο και αντιφατικό ιδρυτικό νομικό πλαίσιό τους, η διαφοροποίηση των τμημάτων τους, ακόμη και ως προς τη διάρκεια των σπουδών και τα επαγγελματικά δικαιώματα των πτυχιούχων τους (αντιστρόφως ανάλογα προς την πίεση των συντεχνιών), η απόλυτη χειραγώγησή τους από την κεντρική εξουσία και η πολυδιασπορά τους σε όλη την επικράτεια, αφενός μεν, εξασφάλισαν τα παραπάνω ζητούμενα και, αφετέρου, μέσα στα πλαίσια μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων έγιναν αποδεκτές τοπικές ανεδαφικές και παράλογες απαιτήσεις ίδρυσης νέων τμημάτων. Η προσπάθεια να ικανοποιηθούν όλοι και όλα είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα μόρφωμα εκπαιδευτικών ιδρυμάτων χωρίς την αναγκαία ακαδημαϊκή οντότητα. Αυτή η καθόλα παθογενής διαδικασία ίδρυσης και μεταχείρισης των ΤΕΙ και η δύσβατη πορεία τους μέσα στον ακαδημαϊκό

Η ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Η παθογενής διαδικασία ίδρυσης και μεταχείρισής τους καθώς και η δύσβατη πορεία τους στον ακαδημαϊκό χώρο δεν επέτρεψαν στην ελληνική κοινωνία να διαμορφώσουν την αναγκαία εκτίμηση για αυτά

χώρο δεν επέτρεψαν στην ελληνική κοινωνία και στους υποψήφιους φοιτητές να διαμορφώσουν την αναγκαία εκτίμηση για αυτά. Τα τοποθέτησαν στη συνείδησή τους εκεί που η ίδια η πολιτεία φρόντισε με τις ενέργειες και τις παραλείψεις της να τα τοποθετήσει.

Oι αντιδράσεις, όπως ήταν φυσικό, δεν άργησαν να έρθουν. Κάτω από την πίεση των ΤΕΙ αλλά και την αρνητική στάση των συντεχνιών, ψηφίστηκαν δυο ακόμη νόμοι. Ο τελευταίος νόμος 2916/2001 τα χαρακτήρισε ξεκάθαρα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ), ως έναν τομέα τεχνολογικής εκπαίδευσης παράλληλο προς εκείνο της πανεπιστημιακής. Ο νόμος αυτός συνέβαλε σημαντικά στην αναβάθμιση των ΤΕΙ, όπως και η καθιέρωση, πρόσφατα, αυτόνομων μεταπτυχιακών σπουδών. Όμως και σήμερα το μόνιμο εκπαιδευτικό προσωπικό των ΤΕΙ και οι πιστώσεις γι΄ αυτά είναι υποπολλαπλάσια των αντίστοιχων των πανεπιστημίων ενώ έχουν περίπου τον ίδιο συνολικό αριθμό φοιτητών.

Τα ΜΜΕ, που εκ των πραγμάτων συμβάλλουν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, ακόμη και τα κρατικά τηλεοπτικά κανάλια, οσάκις, αν και σπάνια, αναφέρονται σ΄ αυτά τα αποκαλούν ανώτερα και όχι ΑΕΙ. Τα έντυπα ΜΜΕ γράφουν ΑΕΙ και ΤΕΙ αντί του ορθού Πανεπιστήμια και ΤΕΙ. Τα ερευνητικά τους αποτελέσματα, αν και σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ αξιόλογα, περνούν απλώς στα ψιλά των εφημερίδων ή και αγνοούνται.

Συμπερασματικά, η πολιτεία ευθύνεται για όσα έγιναν και για όσα δεν έγιναν για τα ΤΕΙ. Έχει υποχρέωση, συνεπώς, να σκύψει πάνω στα προβλήματά τους (θεσμικά, μετεξέλιξη τμημάτων, επαγγελματικά δικαιώματα, στελέχωση, οικονομική ενίσχυση κ.λπ.) και να τα επιλύσει. Όχι χωρίς προϋποθέσεις και αξιολόγηση, αλλά οπωσδήποτε με την αναγκαία ακαδημαϊκή ελευθερία που θα μετατοπίσει και θα καταστήσει βαριά την ευθύνη επάνω τους για την επιβίωση και ανάπτυξή τους. Με την υλοποίηση των παραπάνω από την πολιτεία και την κατάλληλη προβολή τους από τα ΜΜΕ, τα ΤΕΙ θα καταστούν περισσότερο ανταγωνιστικά και η κοινωνία θα αναθεωρήσει την εκτίμησή της για αυτά.

Ο Βασίλης Μανιός είναι ομότιμος καθηγητής του ΤΕΙ Κρήτης.