Συντάξεις… φτώχειας για 6 στους 10

Τρεις στους δέκα συνταξιούχους έχουν κύρια σύνταξη κάτω από 450 ευρώ,
εξι στους δέκα συνταξιούχους έχουν κύρια σύνταξη μικρότερη των 600 ευρώ και μόλις δεκαπέντε στους εκατό έχουν κύρια σύνταξη πάνω από 1050 ευρώ. Για τους 850.000 περίπου συνταξιούχους του Ο.Γ.Α., η μέση σύνταξη (περιλαμβάνονται βασική, πρόσθετη και κύρια) θα είναι στα 413 ευρώ περίπου.

Τα νεα στοιχεια-σοκ για το χαμηλο επιπεδο των συντάξεων στη χωρα μας
εδωσε χτες στη δημοσιοτητα η ΠΟΠΟΚΠ (Πανελ. Ομοσπονδια Προσωπικου Οργανισμων Κοινωνικης Πολιτικης). Σημειωνεται οτι χαμηλές είναι οι αυξήσεις στις συντάξεις για το 2008, που δίνονται σε δυο δόσεις (3% από 1/1/2008 και 2% από 1/10/2008) για τους συνταξιούχους όλων των Ταμείων και του Δημοσίου.

Συγκριτικά τις καλύτερες αυξήσεις για το έτος που διανύουμε είχαν οι
δικαιούχοι του ΕΚΑΣ και οι συνταξιούχοι του Ο.Γ.Α., αφού το ΕΚΑΣ
αυξήθηκε μέχρι 35 ευρώ το μήνα ενώ η βασική σύνταξη του Ο.Γ.Α. κατά 52 ευρώ το μήνα.

Συμφωνα με την ερευνα της ΠΟΠΟΚΠ:

– Η μέση γενική κύρια σύνταξη διαμορφώνεται στα 655 ευρώ.

– Η μέση κύρια σύνταξη λόγω γήρατος διαμορφώνεται στα 752 ευρώ.

– Η μέση κύρια σύνταξη λόγω αναπηρίας διαμορφώνεται στα 535 ευρώ.

– Η μέση κύρια σύνταξη λόγω θανάτου διαμορφώνεται στα 498 ευρώ.

Αυτό θα είναι από 1/10/2008 το μέσο επίπεδο για 1.392.784 κύριες
συντάξεις, όλων των Ταμείων πλην του Ο.Γ.Α.

Συμφωνα με την ιδια ερευνα μεγάλες είναι οι αποκλίσεις που
παρουσιάζονται τις καλύτερες συντάξεις χορηγούν το Τ.Σ.Α.Υ. (Ταμείο Υγειονομικών), το Τ.Σ.Π.- Η.Σ.Α.Π., το Τ.Α.Π.- Ο.Τ.Ε., το Τ.Α.Π.- Ε.Τ.Β.Α., ο Ο.Α.Π.-Δ.Ε.Η. κ.λ.π.

Αξίζει να σημειωθεί ότι εκτός του ΤΣΑΥ όλα τα άλλα Ταμεία από
1/8/2008 έχουν συγχωνευθεί στο Ι.Κ.Α.). Τις χαμηλότερες συντάξεις
καταβάλλουν το πρώην Τ.Σ.Α. (Ο.Α.Ε.Ε.), το Ι.Κ.Α., το Ταμείο Εμπόρων
(Ο.Α.Ε.Ε.), το Τ.Ε.Β.Ε. (Ο.Α.Ε.Ε.), το Τ.Α.Ι.Σ.Υ.Τ. κ.λ.π. δηλαδή όλα τα
μεγάλα Ταμεία. Οι μεγάλες, πάντως, διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των
Ταμείων, δεν οφείλονται τόσο στον διαφορετικό τρόπο υπολογισμού των συντάξεων αλλά κυρίως στις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν στις συντάξιμες αποδοχές και στα χρόνια ασφάλισης.

Έτσι στα Ταμεία των ΔΕΚΟ και των Τραπεζών υπάρχει μεγαλύτερος χρόνος ασφάλισης και υψηλότερες συντάξιμες αποδοχές από αυτές που υπάρχουν στον ιδιωτικό τομές με αποτέλεσμα να είναι μεγαλύτερες και οι συντάξεις.

Πάντως στα Ταμεία του ιδιωτικού τομέα είναι μεγάλος ο αριθμός των χαμηλοσυνταξιούχων αφού κάτω από τα 500 ευρώ είναι το 85% των συντάξεων του Τ.Σ.Α., το 42% των συντάξεων του Τ.Ε.Β.Ε., το 39% των συντάξεων του Ταμείου Εμπόρων που σήμερα αποτελούν τον Ο.Α.Ε.Ε. Στο ΙΚΑ το ποσοστό που έχει κύρια σύνταξη κάτω των 500 ευρώ είναι 48%. Πάνω από 1000 ευρώ από την άλλη πλευρά θα βρούμε μόλις το 12% των συντάξεων του Ι.Κ.Α., το 14% των συντάξεων του Τ.Ε.Β.Ε. και το 9% των συντάξεων του Ταμείου Εμπόρων.

Το επίπεδο των συντάξεων βελτιώνεται σε ένα βαθμό για όσους λαμβάνουν επικουρική σύνταξη ή ΕΚΑΣ. Επικουρικές συντάξεις χορηγούνται σε 730.000 περίπου συνταξιούχους από όλα τα ταμεία, ενώ 320.000 είναι περίπου οι δικαιούχοι του ΕΚΑΣ για τα ίδια ταμεία (δεν περιλαμβάνεται το δημόσιο).

Οπως παρατηρει ο προεδρος της ΠΟΠΟΚΠ κ. Γιωργος ΚουτρουμάνηςΣε πολλές περιπτώσεις ασκείται κριτική σε βάρος των Ταμείων και του συστήματος γενικότερα για το χαμηλό επίπεδο των συντάξεων που δίνουν στους συνταξιούχους τους. Η αλήθεια είναι ότι για τα Ταμεία, τα οποία δεν
νομοθετούν τα ίδια αλλά οι εκάστοτε κυβερνήσεις, έχει βάση η κριτική σε
δυο σημεία:

α. Στις διατάξεις που ισχύουν για τους έχοντες διαδοχική ασφάλιση που
οδηγούν σε χαμηλές συντάξεις.

β. Στην αποσύνδεση της αύξησης των συντάξεων από την αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων.

Κατά τα άλλα τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία χορηγούν, μέχρι σήμερα
τουλάχιστον, συντάξεις με σχετικά ικανοποιητικό ποσοστό αναπλήρωσης.

Ας δούμε όμως συνολικά και πιο αναλυτικά τις βασικές αιτίες για το
χαμηλό επίπεδο συντάξεων που έχουμε στη χώρα μας:

1. Εισφοροδιαφυγή- Ανεργία

Η εισφοροδιαφυγή και επομένως ο μικρός χρόνος ασφάλισης που συμπληρώνουν οι εργαζόμενοι, αποτελεί μια από τις βασικές αιτίες για τις χαμηλές συντάξεις, πέρα από τη σημαντική οικονομική επιβάρυνση που προκαλεί στο σύστημα.

Επίσης η ανεργία στην οποία βρέθηκαν για μεγάλα διαστήματα, κατά τη διάρκεια της ζωής τους, πολλοί από τους σημερινούς συνταξιούχους, τους στέρησε τη δυνατότητα να έχουν μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης. Ενδεικτικό πάντως είναι το γεγονός ότι με βάση τα τελευταία στοιχεία του Ι.Κ.Α. για όσους συνταξιοδοτήθηκαν το 2007 φαίνεται ότι: Ο μέσος χρόνος ασφάλισης για τις συντάξεις γήρατος στους άνδρες ήταν 8.468 ημέρες και στις γυναίκες
6.523.

Στις συντάξεις αναπηρίας ο μέσος χρόνος ασφάλισης για τους άνδρες είναι
4.800 ημέρες και για τις γυναίκες 3.920, ενώ στις συντάξεις λόγω θανάτου
ο αντίστοιχος χρόνος είναι 4.980 ημέρες για τους άνδρες και 6.381 ημέρες
για τις γυναίκες.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι ένας μεγάλος αριθμός συντάξεων για όσους
έχουν μικρό χρόνο ασφάλισης, εάν είχαν υπολογιστεί με όρους κεφαλαιοποιητικού συστήματος, θα ήταν στο 60% περίπου των σημερινών καταβαλλόμενων ποσών.

2. Χαμηλές αποδοχές

Οι εργαζόμενοι, κυρίως του ιδιωτικού τομέα, έχουν
χαμηλές αποδοχές και επομένως οδηγούνται σε χαμηλές συντάξεις. Στο
Ι.Κ.Α., που καλύπτει τη συντριπτική πλειοψηφία των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, οι μέσες μικτές αποδοχές με τις οποίες συνταξιοδοτήθηκαν τον προηγούμενο χρόνο οι άνδρες ήταν για σύνταξη γήρατος 1.370 ευρώ, για σύνταξη αναπηρίας 1.210 ευρώ και για σύνταξη λόγω θανάτου της συζύγου 880 ευρώ. Οι γυναίκες αντίστοιχα είχαν μέσες αποδοχές για σύνταξη γήρατος 1.130 ευρώ, για σύνταξη αναπηρίας 960 ευρώ και για σύνταξη λόγω θανάτου του συζύγου 1.050 ευρώ.

Με χαμηλές, λοιπόν, αποδοχές και μικρό σχετικά χρόνο ασφάλισης είναι φυσικό να είναι μικρές οι συντάξεις.

3. Ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων με τις διατάξεις της διαδοχικής
ασφάλισης. Οι εργαζόμενοι που συνταξιοδοτούνται έχοντας ασφαλιστεί σε
περισσότερα του ενός Ταμεία, χρόνο με το χρόνο αυξάνονται. Ήδη ένας
στους δυο περίπου από εκείνους που συνταξιοδοτούνται αυτή την περίοδο, είναι σε αυτή την κατηγορία. Με τον τρόπο υπολογισμού όμως των συντάξεων αυτής της κατηγορίας, που εφαρμόζεται τα τελευταία 15 χρόνια και ο οποίος οριακά μόνο βελτιώθηκε με το νόμο Ρέππα (3029/02) υπάρχουν μεγάλες απώλειες στη σύνταξη.

Έτσι λοιπόν, ένας εργαζόμενος που έχει ασφαλιστεί σε δυο ή περισσότερα
Ταμεία μπορεί να έχει μέχρι και 30% χαμηλότερη σύνταξη από εκείνη που θα έπαιρνε με ασφάλιση σε ένα Ταμείο για όλη την περίοδο.

4. Αποσύνδεση μισθού- σύνταξης Οι αυξήσεις που δίνονται κάθε χρόνο στις
συντάξεις έχουν αποσυνδεθεί από τις αντίστοιχες αυξήσεις των αποδοχών
των εργαζομένων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα χρόνο με το χρόνο να υπάρχει όλο και μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στο εισόδημα του συνταξιούχου και στο εισόδημα του εργαζόμενου, με τη σύνταξη να μειώνεται σταδιακά αλλά σταθερά.

Για παράδειγμα συνταξιούχος του Ι.Κ.Α. για 10 χρόνια, που συνταξιοδοτήθηκε με ποσοστό αναπλήρωσης 70% (για 35 χρόνια ασφάλισης) σήμερα έχει ποσοστό αναπλήρωσης 58-60%, σε σχέση με το αντίστοιχο εισόδημα του εργαζόμενου, όπως έχει διαμορφωθεί.

Αυτές είναι μερικές από τις βασικές αιτίες για το χαμηλό επίπεδο των συντάξεων που χορηγούνται από τα Ταμεία μας. Εάν βέβαια η συμμετοχή του κράτους στη χρηματοδότηση του συστήματος ήταν συνεπής και επαρκής και δεν είχαν εξανεμιστεί τα αποθεματικά των Ταμείων, ασφαλώς και οι συντάξεις θα μπορούσαν να είναι καλύτερες.