Η εξίσωση του Σύμπαντος

Μια θέση στο τελευταίο βαγόνι ενός τρένου, που ταξιδεύει ακούραστα εδώ και 14 δισεκατομμύρια χρόνια, κέρδισαν την περασμένη Τετάρτη οι Ευρωπαίοι επιστήμονες. Θα προσπαθήσουν από εδώ και στο εξής να μας περιγράψουν πώς γεννήθηκε σε μια απειροελάχιστη στιγμή ο κόσμος που μας περιβάλλει και πώς εμφανίστηκε ξαφνικά ένα πλέγμα δυνάμεων που δημιούργησε με θαυμαστή αρμονία τόσο τα θεόρατα οικοδομήματα της φύσης, όπως οι γαλαξίες, όσο και τα μικροσκοπικά και πολυμήχανα κύτταρά μας που συνθέτουν το θαύμα της ζωής.

Oι αριθμοί είναι ασύλληπτοι. Πριν από περίπου 14 δισεκατομμύρια χρόνια, σε έναν χώρο που ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί να συλλάβει πώς ήταν, ούτε τι περιείχε, συνέβη κάτι σαν έκρηξη, αγνώστου μεγέθους και μορφής. Μέσα σε χρονικό διάστημα 10 εις τη μείον 43 δευτερόλεπτα και σε ένα περιβάλλον όπου η θερμοκρασία άγγιζε τους 10 εις την 32 βαθμούς Κελσίου, άρχισε μια αστραπιαία διασπορά σωματιδίων που αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους, σχηματίζοντας το πλέγμα και την ενέργεια εκείνη από την οποία σήμερα καταλαβαίνουμε ότι αποτελείται το Σύμπαν, αλλά δεν μπορούμε καν να την προσδιορίσουμε.

Η νεφελώδης Αυγή του Κόσμου.
Σε εκείνο το απειροελάχιστο ξεδίπλωμα του χρόνου εμφανίστηκαν δυνάμεις, όπως η βαρύτητα και ο ηλεκτρομαγνητισμός, που κυβερνούν τον κόσμο. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι ξεπρόβαλαν σωματίδια όπως το πρωτόνιο, το ηλεκτρόνιο, το νετρόνιο, το νετρίνο, το ποζιτρόνιο, τα οποία υπακούοντας σε έναν δικό τους κώδικα συμπεριφοράς δημιούργησαν τις συνθήκες εκείνες ώστε 380.000 χρόνια μετά την έκρηξη να δημιουργηθούν τα πρώτα άτομα και 100 με 200 εκατομμύρια χρόνια αργότερα, τα πρώτα αστέρια. Ήταν τα ίδια σωμάτια που ύφαναν τον ιστό της ζωής στη Γη. Όχι όμως τα μόνα!

Για τον λόγο αυτό, εκείνη η απειροελάχιστη στιγμή, η Αυγή του Κόσμου όπως έχει ονομαστεί, είναι πολύ νεφελώδης για την επιστήμη. Στην πραγματικότητα, είναι άβατο. Η γνώση της θα προϋπέθετε την αρχή του τέλους της Επιστήμης. Η τεχνολογία, όσο και αν έχει εξελιχθεί με τα διαστημικά τηλεσκόπια, δεν μπορεί να κοιτάξει τόσο πίσω σε εκείνο το τρισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου. Ούτε να διαβάσει τις πληροφορίες που μεταφέρονται με την ακτινοβολία από τις απαρχές της Γένεσης του Κόσμου μας. Το Σύμπαν ήταν τότε τόσο θερμό και τόσο λαμπερό, ώστε αν σηκώναμε το παραπέτασμα και κοιτούσαμε από πίσω, θα ήταν σαν να αντικρύζαμε τον ήλιο από απόσταση αναπνοής. Θα τυφλωνόμασταν.

Η αναπαράσταση της Γένεσης. Έτσι λοιπόν, αφού ακόμα και σπουδαία διανοητικά εργαλεία της θεωρητικής φυσικής, όπως η κβαντική μηχανική και η σχετικότητα, αδυνατούν να μας περιγράψουν τι συνέβη τότε, η επιστήμη έπρεπε να βρει έναν πλάγιο τρόπο για να δει τις αλήθειες που αναζητά. Να αναπαραστήσει τη Γένεση του Κόσμου. Αυτός είναι ο σκοπός του μεγαλύτερου επιστημονικού πειράματος της ανθρωπότητας που άρχισε την περασμένη Τετάρτη από το CΕRΝ, στα γαλλοελβετικά σύνορα, με αβέβαια αποτελέσματα. Αβέβαια, επειδή κανείς ακόμη δεν ξέρει τι είδους πληροφορίες θα αποκαλυφθούν και πόσο μεγάλο αντίκτυπο θα έχουν στο ανθρώπινο πνευματικό οικοδόμημα.

Βουνό από δεδομένα. Από εδώ και στο εξής λοιπόν, ο χρόνος αρχίζει να μετράει αντίστροφα. Από τις δύο δέσμες πρωτονίων που θα επιταχυνθούν για να φθάσουν το 0,999999991% της ταχύτητας του φωτός και οι οποίες θα συγκρουστούν σε τέσσερα σημεία μέσα σε ένα τούνελ διαμέτρου 27 χιλιομέτρων, θα προκύψει ένα βουνό από δεδομένα. Η πολύχρονη εξέτασή τους λέγεται πως θα φωτίσει τα άλυτα μυστήρια του κόσμου που μας περιβάλλει, αλλά και πως θα μας δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που ούτε καν έχουμε θέσει! Από το θαυματουργό εκείνο σωματίδιο της ύλης που συγκεραίνεται για να δημιουργήσει αστέρια και πλανήτες μέχρι την εξέλιξη του κυττάρου που συνθέτει την ανθρώπινη υπόσταση και τους έμβιους οργανισμούς στη Γη.

Γιατί η ύλη έχει μάζα. Η πιο πολυσυζητημένη προσδοκία των 10.000 επιστημόνων που λαμβάνουν μέρος στο πείραμα είναι να βρεθεί το μποζόνιο του Χιγκς, ένα σωματίδιο που κανείς ποτέ δεν έχει δει, αλλά πολλοί υποθέτουν την ύπαρξή του για να ερμηνεύσουν τους νόμους της φύσης. Ο Σκωτσέζος φυσικός Πίτερ Χιγκς είχε προτείνει το 1964 την ύπαρξη του σωματιδίου σε μια απόπειρα να καταλάβει γιατί η ύλη έχει μάζα. Είναι το σωματίδιο που δίνει τη μάζα σε όλα τα άλλα σωματίδια και ορισμένοι αρέσκονται να το αποκαλούν σωματίδιο του Θεού.


Η Σκοτεινή Ύλη και η σκοτεινή ενέργεια

ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ χρόνια, δεκάδες χιλιάδες επιστήμονες σε κάθε γωνιά της Γης θα επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν έναν απίστευτο όγκο πληροφοριών που θα προκύψουν από τεχνητές εκρήξεις, οι οποίες θα διαρκέσουν για περίπου ένα δισεκατομμυριοστό του δευτερολέπτου. Είναι οι εκρήξεις στις οποίες θα υποβληθούν οι δέσμες πρωτονίων στο πείραμα του CΕRΝ. Οι επιστήμονες θα προσπαθήσουν να εξακριβώσουν το είδος των σωματιδίων που εκείνη τη στιγμή καθοδηγήθηκαν από ανόμοιες μεταξύ τους δυνάμεις για να δημιουργήσουν το Σύμπαν και να το προικίσουν με το λαχείο της ζωής. Θα προσπαθήσουν να δουν την εμφάνιση της ύλης, τις ιδιότητές της.

Θα εξηγήσουν γιατί αυτή η ύλη αποτελεί μόνο το 4% με 5% του Σύμπαντος, ενώ μια άλλη άγνωστη ουσία ή κάτι σαν ουσία καλύπτει τις παγωμένες εσχατιές του Κόσμου, διεκδικώντας την ονομασία Σκοτεινή Ύλη. Ερωτήματα όπως ποια είναι αυτή η σκοτεινή ύλη, ποια είναι η σκοτεινή ενέργεια που διαστέλλει το Σύμπαν και κάνει τους γαλαξίες να απομακρύνονται μεταξύ τους με έναν ακατανόητο τρόπο που δεν μπορεί να ερμηνευτεί από καμία αλληλουχία εξισώσεων, μπορεί επίσης να απαντηθούν. Επιπλέον οι επιστήμονες θα κάνουν ό,τι μπορούν για να αποδείξουν την ύπαρξη της περίφημης ενοποιημένης θεωρίας, της θεωρίας που λογικά πρέπει να διαφεντεύει τις τέσσερις μεγάλες δυνάμεις που κυριαρχούν στο Σύμπαν. Και φυσικά, από το συγκλονιστικό αυτό πείραμα αναμένεται να διαφωτιστούμε ακόμη περισσότερο για την ύπαρξη μιας τέταρτης διάστασης (ίσως και περισσοτέρων;) που προβλέπει μεταξύ άλλων η συναρπαστική όσο και «αμφιλεγόμενη» θεωρία των χορδών.