Κούρσα δύο αγωγών για το αέριο του Αζερμπαϊτζάν

Στη σκιά των πρόσφατων εξελίξεων στη Γεωργία, δύο κοινοπραξίες, αυτή που προωθεί τον αγωγό Τουρκίας- Ελλάδας- Ιταλίας και εκείνη που δρομολογεί το ανταγωνιστικό του έργο, Νabucco, δίνουν σκληρή μάχη για τα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν. Τόσο η μία όσο και η άλλη πλευρά επιδιώκουν την περίοδο αυτή να «καπαρώσουν» όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες γίνεται από το κοίτασμα του «SahDeniz ΙΙ», (το μόνο διαθέσιμο στην περιοχή της Κασπίας που θα είναι έτοιμο προς εκμετάλλευση περί τα μέσα του 2013), λίγο πριν από την ολοκλήρωση των δύο έργων.

Το παζάρι με τους Αζέρους είναι σκληρό, καθώς η κυβέρνηση του Μπακού γνωρίζει ότι χωρίς το δικό της αέριο κανένας από τους δύο αγωγούς δεν θα είναι σε θέση να ξεκινήσει να λειτουργεί. Η τακτική αυτή των Αζέρων, που στην ουσία έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο πελάτες για το προϊόν τους, φάνηκε και από τις επαφές που είχε την Τρίτη στο Μπακού ο Έλληνας υπουργός Ανάπτυξης, Χρήστος Φώλιας. Συνάντηση που είχε την ιδιαιτερότητα ότι έγινε στον απόηχο των επισκέψεων την περασμένη εβδομάδα στο Αζερμπαϊτζάν και στη Γεωργία του Αμερικανού αντιπροέδρου Ντικ Τσέινι, με θέμα των συνομιλιών του την προώθηση των ενεργειακών δρόμων που παρακάμπτουν τη Μόσχα. Επισκέψεις με ξεχωριστή σημασία, καθώς το αέριο των Αζέρων, από όποιον αγωγό και αν περάσει τελικά, για να φτάσει στην Τουρκία και από εκεί να διοχετευθεί στην αγορά της Ευρώπης, θα διέρχεται μέσω του γεωργιανού εδάφους.

Παζάρι για ποσότητες, τιμές
Στη συνάντηση της ελληνικής πλευράς με την κυβέρνηση του Μπακού την Τρίτη, κυριάρχησε το θέμα της ποσότητας που διεκδικούμε για να καλύψουμε τις ανάγκες μας από το «SahDeniz ΙΙ». Η επιδίωξη της Ελλάδας είναι να εξασφαλίσει τουλάχιστον τα 10 από τα 20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου τον χρόνο, δηλαδή τις μισές από τις ποσότητες που θα αρχίσει να παράγει από το 2013 το κοίτασμα του «SahDeniz ΙΙ», τόσο για τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς, όσο και για εκείνες του ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού.

Όπως ανέφεραν στελέχη της αντιπροσωπείας που συμμετείχαν στην αποστολή, για τους Αζέρους ο ελληνικών συμφερόντων αγωγός, αν και πολύ μικρότερης εμβέλειας από το Νabucco (790 χλμ, έναντι 3.300 χλμ του δεύτερου), θεωρείται «η πόρτα της Ευρώπης για το αέριό τους». Και αυτό αφ΄ ενός γιατί είναι πιο «ώριμο» σαν σχέδιο έναντι του άλλου, αφ΄ ετέρου γιατί αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μεταξύ του 2012 και του 2013 (δηλαδή έναν χρόνο νωρίτερα απ΄ ό,τι ο ανταγωνιστής του, που δεν έχει ακόμη ξεκινήσει η κατασκευή του παρ΄ ότι συζητείται να γίνει από το 2002). Όσον αφορά το παζάρι για την τιμή, το θέμα αυτό- σύμφωνα με πληροφορίες- θα συζητηθεί σε επόμενη συνάντηση. Ωστόσο, όπως έλεγαν στελέχη της ΔΕΠΑ, δεδομένου ότι για να εισέλθουν οι Αζέροι στη διεθνή αγορά πρέπει να είναι ανταγωνιστικοί, «η τιμή που θα ζητήσουν θα είναι αρκετά πιο χαμηλή σε σχέση με αυτήν του ρωσικού αερίου, που σήμερα έχει εκτιναχθεί στα 500 δολ./ 1.000 κυβικά μέτρα, σημειώνοντας αύξηση κατά 100 δολ. σε σχέση με λίγους μήνες πριν, και κατά 100% σχετικά με τη μέση τιμή των 250 δολαρίων πριν από δυόμισι χρόνια».

Η στάση της Άγκυρας
Καταλύτης για τις εξελίξεις είναι και η αλλαγή της στάσης της Άγκυρας στο θέμα του ελληνο-τουρκο-ιταλικού αγωγού. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, έπειτα από ανταλλάγματα που της υποσχέθηκε η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν, η Τουρκία δεν απαιτεί πλέον να μεταπωλεί το αζέρικο αέριο που φτάνει στα σύνορά της, αλλά δέχεται να περιορίσει τον ρόλο της σε χώρα-τράνζιτ, όπως αρχικά προέβλεπε η συμφωνία για τον ΤGΙ.

Κάτι τέτοιο θα ομαλοποιήσει και τη ροή αζέρικου φυσικού αερίου που ήδη εισέρχεται από την αρχή του 2008 μέσω Τουρκίας στην Ελλάδα, και ανοίγει τον δρόμο για την αύξηση αυτών των ποσοτήτων που από το 2009 αναμένεται να αυξηθούν κατά 50%, φτάνοντας στα 750 εκατ. κμ. τον χρόνο. Υπενθυμίζεται ότι πέρυσι η Τουρκία, σε μια προσπάθεια να πιέσει το Αζερμπαϊτζάν να αποδεχθεί το αίτημά της, διέκοψε την παροχή αερίου προς την Ελλάδα, επικαλούμενη

Τ όσο η μία όσο και η άλλη πλευρά επιδιώκουν την περίοδο αυτή να καπαρώσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ποσότητες γίνεται από το κοίτασμα του «SahDeniz ΙΙ», λίγο πριν από την ολοκλήρωση των δύο έργων

προβλήματα στον εφοδιασμό του δικτύου της από το Ιράν.

Τι ανάγκες έχει η Ελλάδα
Όμως οι ανάγκες της ελληνικής πλευράς δεν σταματούν εδώ. Στη συνάντηση της Τρίτης συζητήθηκε επίσης η πρόσθετη ποσότητα αζέρικου αερίου της τάξης του 1 δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων αερίου ετησίως, που επιχειρούμε να εξασφαλίσουμε για να καλύψουμε την αυξανόμενη ζήτηση στην εγχώρια αγορά τα επόμενα χρόνια. Πέρυσι η Ελλάδα κατανάλωσε περίπου 3,8 δισ. κυβικά μέτρα αερίου, αλλά οι ποσότητες που απαιτούνται για την ηλεκτροπαραγωγή, τη βιομηχανία και την οικιακή χρήση υπολογίζεται να ξεπεράσουν τα 7 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως, κατά την επόμενη πενταετία. Με δεδομένο ότι η ρωσική πλευρά φαίνεται να έχει σε δεύτερη χρονικά προτεραιότητα- προφανώς γιατί οι καταναλώσεις σε αυτά τα επίπεδα δεν την συγκινούν – την αναβάθμιση του συστήματος αγωγών που φέρνει ρωσικό αέριο στα βουλγαρικά σύνορα, ο δρόμος από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας μοιάζει ο μόνος ορατός για το άμεσο μέλλον. Όσο για τα φορτία υγροποιημένου αερίου (LΝG) από την Αλγερία, εκτιμάται ότι μπορούν- λόγω κόστους και αυξημένης ζήτησης- να λειτουργήσουν μόνο προσθετικά και όχι ως βασικά για την τροφοδοσία της λειτουργίας των μονάδων παραγωγής ηλεκτρισμού.

Κυρίαρχος ο ρόλος της Μόσχας
Μπορεί τα φώτα της δημοσιότητας να έχουν πέσει τελευταίως στο Αζερμπαϊτζάν, τα αποθέματά του σε φυσικό αέριο ωστόσο δεν επαρκούν για να γεμίσουν και τους δύο αγωγούς, και ταυτόχρονα να παρακαμφθεί και η Ρωσία. Ο μεν ΤGΙ στην τελική του μορφή θα έχει χωρητικότητα 15 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο, ο Νabucco θα «χωράει» 30 δισ. κυβικά μέτρα τον χρόνο, αλλά το κοίτασμα του «SahDeniz» δεν θα δίνει παρά 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Η μόνη εναλλακτική λύση, λένε οι αναλυτές, είναι το Τουρκμενιστάν, το οποίο όμως βρίσκεται στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας, και δεν είναι τυχαία η συμφωνία που έκλεισε πρόσφατα η Μόσχα για να εξασφαλίσει μεγαλύτερες ποσότητες τουρκμενικού αερίου, ώστε να το μεταπωλεί στη Δύση.