Αποφάσεις-φωτιά για κλειστά επαγγέλματα

Στον γεμάτο αγκάθια δρόμο του ανοίγματος των λεγόμενων κλειστών επαγγελμάτων φέρεται αποφασισμένη να βαδίσει η κυβέρνηση, επιφέροντας ανατροπές στα ισχύοντα για ισχυρές επαγγελματικές ομάδες, όπως οι δικηγόροι, οι μηχανικοί, οι συμβολαιογράφοι αλλά και οι φαρμακοποιοί.

Τον ρόλο του «λαγού» για το άνοιγμα των επαγγελμάτων θα παίξει σε πρώτη φάση η Επιτροπή Ανταγωνισμού, ενώπιον της οποίας εκκρεμούν αποφάσεις για υποθέσεις ανταγωνισμού σε δικηγόρους και μηχανικούς. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή Ανταγωνισμού πρόκειται σύντομα, μέσα στον Σεπτέμβριο, να εκδώσει απόφαση σχετικά με τους όρους άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος.

Οι δικηγόροι
Το θέμα το οποίο αφορά η επικείμενη απόφασή της είναι η προβλεπόμενη σήμερα υποχρεωτική παράσταση δικηγόρου από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο εκεί όπου εκδικάζεται μια υπόθεση (αφορά τις αστικές υποθέσεις). Η υποχρέωση αυτή δίνει δουλειές σε τοπικούς δικηγόρους, υποχρεώνοντας όμως συχνά τους πελάτες να πληρώνουν δύο φορές για την ίδια υπόθεση: μία τον κανονικό τους δικηγόρο, στην πόλη όπου ζουν και μία τον δικηγόρο της περιοχής όπου εκδικάζεται η υπόθεσή τους.

Οι μηχανικοί
Αμέσως μετά, η Επιτροπή Ανταγωνισμού θα εκδώσει απόφαση για τους μηχανικούς και συγκεκριμένα για το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος, το οποίο απαιτεί Πανεπιστημιακή Εκπαίδευση για να εγγράψει κάποιον ως μέλος του, αλλά- σύμφωνα με την καταγγελία – επιβάλλει κατώτατες τιμές ακόμη και στους αποφοίτους Τεχνικής Εκπαίδευσης και τους υποχρεώνει να καταβάλλουν εισφορές σ΄ αυτό, μολονότι δεν τους δέχεται ως μέλη του. Όπως επισημαίνουν στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, οι αποφάσεις αυτές, παρ΄ ότι αφορούν επιμέρους θέματα, θεωρούνται κρίσιμες διότι θα ανοίξουν τον ασκό του Αιόλου και θα συμπαρασύρουν ενδεχομένως όλο το σύστημα των «προνομίων» ή «περιορισμών» στην άσκηση των εν λόγω επαγγελμάτων.

Ετοιμάζουν το νομοσχέδιο
Πάντως, τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι εφόσον η κυβέρνηση επιθυμεί πράγματι να ανοίξουν τα κλειστά επαγγέλματα, δεν έχει παρά να φέρει προς ψήφιση νομοσχέδιο με το οποίο θα καταργεί όλους τους περιορισμούς που το ίδιο το κράτος έχει θεσπίσει για την άσκηση των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού, όπως επισημαίνεται, δεν είναι αρμόδια να αποφανθεί π.χ. για τον καθορισμό αμοιβών από το κράτος, εφόσον αυτές ορίζονται με νόμο. Εναπόκειται στο κράτος να πάρει μια τέτοια απόφαση. Το υπουργείο Οικονομίας, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αρχίσει τη σύνταξη νομοσχεδίου το οποίο θα αφορά την εναρμόνιση με την Οδηγία των υπηρεσιών (2006/123, γνωστή ως Οδηγία Μπολκεστάιν). Οι διαδικασίες επιχειρείται να επισπευσθούν μετά τη δήλωση του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ το περασμένο Σαββατοκύριακο, ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να προχωρήσει στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. Πάντως, πηγές του υπουργείου Οικονομίας εκτιμούν ότι το νομοσχέδιο θα είναι έτοιμο προς κατάθεσιν την άνοιξη του 2009.

Απογραφή προνομίων
Η εναρμόνιση με την Κοινοτική Οδηγία απαιτεί:

1. Την απογραφή όλων των εμποδίων που σήμερα υπάρχουν στην άσκηση επαγγελμάτων, καθώς και των προνομίων τους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ελάχιστες αμοιβές των δικηγόρων, των συμβολαιογράφων και των μηχανικών, καθώς και η απαγόρευση διαφήμισης που ισχύει π.χ. για δικηγόρους, αλλά και για άλλα επαγγέλματα. Αυτά θα αξιολογηθούν σε πρώτη φάση σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια σε κοινοτικό, προκειμένου να αποφασιστεί ενδεχομένως η κατάργηση ορισμένων. Η αξιολόγηση πρέπει να έχει τελειώσει ώς το 2010. Πρακτικά, απομένει λίγο περισσότερο από ένας χρόνος για να καταγραφεί όλο το πλέγμα των εμποδίων που υφίστανται σήμερα και να κάνει η ελληνική κυβέρνηση μια πρώτη δική της εκκαθάριση, αποφασίζοντας αν και ποια πρέπει να καταργήσει. Μια δεύτερη εκκαθάριση θα γίνει στη συνέχεια σε κοινοτικό επίπεδο, αν διαπιστωθεί ότι σε πολλά κράτη-μέλη υφίστανται εμπόδια που λειτουργούν εις βάρος της ενιαίας αγοράς και του ανταγωνισμού.

2. Τη δημιουργία Κέντρων Ενιαίας Εξυπηρέτησης των ενδιαφερομένων να ασκήσουν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα. Αυτό θα γίνει στο πλαίσιο των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών, Οι διαδικασίες επιχειρείται να επισπευσθούν μετά τη δήλωση του Πρωθυπουργού στη ΔΕΘ το περασμένο Σαββατοκύριακο, ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να προχωρήσει στο άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων
τα οποία θα επεκταθούν για τον σκοπό αυτόν.

3. Την ανάπτυξη διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να ξεπερνώνται εμπόδια και να αντιμετωπίζονται προβλήματα στην άσκηση επαγγελμάτων από υπηκόους άλλων κρατών-μελών.

Οι συμβολαιογράφοι
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει με κάθε ευκαιρία για την κατάργηση περιορισμών και εμποδίων στην άσκηση επαγγελμάτων. Τον περασμένο Ιούλιο επισκέφθηκε την Αθήνα αντιπροσωπεία της, η οποία διεπίστωσε ότι η Ελλάδα έχει μείνει πίσω στην εναρμόνιση με την Κοινοτική Οδηγία και γενικά σε ό,τι αφορά την κατάργηση των εμποδίων στην άσκηση επαγγελμάτων, αφού δεν έχει προχωρήσει καν στην καταγραφή τους.

Ακολούθησε η επιστολή των Επιτρόπων κ. Νέλι Κρουζ και Τσαρλς ΜακΚρίβι, προς τους υπουργούς Οικονομίας κ. Γ. Αλογοσκούφη και Δικαιοσύνης κ. Σ. Χατζηγάκη, οι οποίοι έθεταν το θέμα του καθεστώτος της μεταβίβασης ακινήτων, υποστηρίζοντας ότι δεν λειτουργεί προς όφελος των καταναλωτών και της ενιαίας αγοράς.

Η επιστολή βασίζεται σε μελέτη του Ινστιτούτου της Βρέμης, την οποία παρήγγειλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να εξετάσει πώς λειτουργεί το σύστημα μεταβίβασης ακινήτων σε όλες τις χώρες. Η μελέτη διεπίστωσε ότι η Ελλάδα- και άλλες χώρες του Νότου, καθώς και η Ουγγαρία- εφαρμόζουν το λεγόμενο «λατινικό» μοντέλο, το οποίο είναι περίπλοκο και στοιχίζει, χωρίς να προστατεύει τον καταναλωτή. Απαιτεί την παράσταση δικηγόρου και φυσικά συμβολαιογράφου, των οποίων οι αμοιβές καθορίζονται διοικητικά (1,2% επί της αξίας του συμβολαίου). Αντίθετα, στη Βρετανία η μεταβίβαση γίνεται μόνο από δικηγόρους, χωρίς να απαιτούνται συμβολαιογράφοι, ενώ στη Σκανδιναβία τη μεταβίβαση κάνουν οι ίδιοι οι μεσίτες, με κάποιες γνώσεις.

Οι φαρμακοποιοί
Με ενδιαφέρον αναμένεται, εξάλλου, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Λουξεμβούργου για τους φαρμακοποιούς. Η υπόθεση εκδικάστηκε πρόσφατα και αφορούσε τους Ιταλούς φαρμακοποιούς, αλλά υπέρ των τελευταίων κατέθεσαν και οι Έλληνες καθώς η όποια απόφαση, μοιραία, θα έχει εφαρμογή σε όλα τα κράτη-μέλη. Το επίμαχο θέμα ήταν η ιδιοκτησία των φαρμακείων, που σήμερα πρέπει να ανήκει υποχρεωτικά στους φαρμακοποιούς, ενώ απαγορεύεται να ανοίξουν φαρμακεία μεγάλες εταιρείες.


Προνόμια ή προστασία;

Σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη του ΚΕΠΕ, η διατήρηση των εμποδίων στην άσκηση επαγγελμάτων κοστίζει στην εθνική οικονομία 1% του ΑΕΠ.

Όμως, πολλοί είναι αυτοί που φοβούνται ότι μαζί με τα εμπόδια και τους περιορισμούς, θα καταργηθούν και στοιχειώδεις κανόνες προστασίας του κοινωνικού συνόλου. Άλλοι πάλι αντιτείνουν ότι αυτά είναι προφάσεις όσων θέλουν να διατηρήσουν προνόμια.

Σε κάθε περίπτωση το βέβαιον είναι ότι οι θιγόμενες ομάδες θα αντιδράσουν έντονα στα κυβερνητικά σχέδια, όπως έχουν κάνει και στο παρελθόν, αποτρέποντας ουσιαστικές αλλαγές.

Την υπόθεση του ανοίγματος των κλειστών επαγγελμάτων είχε ανοίξει το 2001 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν προχώρησε λόγω των αντιδράσεων αυτών.