Οι άλλοι πρωταγωνιστές Ο δρόμος προς την Εleftheria για 70 λαθρομετανάστες

Το αμάξι κυλούσε με το βάρος του στην άσφαλτο. Στο ραδιόφωνο άκουγα με παράσιτα κρητικούς σταθμούς. Πιτσιρικάς τον έτρεχα με τα πόδια αυτόν τον δρόμο ή με το άλογο του παππού. Ήταν σπαρμένος με βότσαλα, από αυτά τα μεγάλα που ξεβράζει η θάλασσα. Ήταν ο δρόμος που ένωνε το χωριό με τον κάμπο. Καρπούζια, πεπόνια, τριφύλλι, άντε και λίγα σταφύλια, αυτά θυμάμαι. Τα φορτώναμε στο άλογο και γυρνούσαμε για το χωριό.
Αν είχε κέφια ο παππούς, σταματούσαμε στα καφενείο για κανένα Μπιράλ. Άμα έπινε και τσικουδιά, μου έπαιρνε κι ένα «Μπλεκ»- για να μην γκρινιάζω που περίμενα και για να τον καλύψω στην γιαγιά. Εγώ αποσυρόμουν σε μια γωνία κι έδινα μάχες με τους Άγγλους στρατιώτες στο πλευρό του Αμερικανού επαναστάτη. Τις περισσότερες φορές οι Ινδιάνοι ήταν σύμμαχοί μας. Κάθε τεύχος και μια διαφορετική φυλή. Ο «Μπλεκ» τα ήξερε όλα γι΄ αυτούς. Δεν ήταν φίλος τους, όμως τους σεβόταν και τους υπολόγιζε. Εμένα μου άρεσαν και οι Ινδιάνες.

Τώρα ο δρόμος δεν έχει βότσαλα. Είναι ο κεντρικός δρόμος που ενώνει το χωριό με τη θάλασσα. Τα μποστάνια έγιναν κάμπινγκ και δωμάτια. Όσοι είχαν κρατήσει τα οικόπεδα πάνω στην αμούτσα έγιναν πλούσιοι. Οι πιο προκομμένοι πάντως τα είχαν πουλήσει. Γιατί, τι καρπούς να δώσει η άμμος; Πουλούσαν λοιπόν στην παραλία και αγόραζαν στο βουνό ελιές. Ή έδιναν τις ελιές στους γιους και τα χωράφια στη θάλασσα τα έδιναν στις κόρες. Ήρθε όμως ο τουρισμός και τους «τιμώρησε». Οι κόρες πλούτισαν και οι γιοι παζαρεύουν ακόμη δεκάρες μήπως και πουλήσουν το λάδι τους. Τέτοιες αστειότητες σκεφτόμουν ενώ το αμάξι συμπεριφερόταν σαν κουρασμένο άλογο.

Το ξενοδοχείο. Μόλις που τσουλούσε στην άσφαλτο κι εγώ δεν έλεγα να το βοηθήσω με λίγο γκάζι. Δεξιά μου ήταν η «Εleftheria», το μοναδικό μεγάλο ξενοδοχείο κοντά στην παραλία του Δραπανιά. Τρεις όροφοι, πισίνα και ξαπλώστρες κάτω από φοινικόδεντρα. Ένα άσπρο μεγαθήριο, που όταν το πρωτοείδα τρόμαξα. Μια χρονιά πάντως, πριν από 5 – 6 χρόνια, είχα μείνει και εγώ σε ένα από τα δωμάτιά του, στον τρίτο όροφο, από εκεί που βλέπεις τον ήλιο να πέφτει πίσω από τα βουνά της Γραμπούσας. «Καλώς τον δημοσιογράφο», άκουσα ενώ έπαιζα με τη μνήμη μου. Ένας αστυνομικός με κοιτούσε από το ανοιχτό παράθυρο του συνοδηγού. Δεν τον είχα ξαναδεί, ήταν πάνοπλος, φορούσε γιλέκο αλεξίσφαιρο και στα χέρια του είχε ένα αυτόματο. Στο βάθος διέκρινα και άλλον με αυτόματο. Και τα αστυνομικά τζιπ είχαν ζώσει την πίσω πλευρά του ξενοδοχείου. Σταμάτησα κι έδωσα σαστισμένος το χέρι μου στον φρουρό. «Χθες ήρθαμε μαζί με τους ξένους». Μου μιλούσε για κάτι που πίστευε ότι ήξερα. «Ήσυχοι είναι οι κακόμοιροι. Τους έχουμε δώσει πέντε δωμάτια στον τρίτο όροφο. Τους έφεραν και ρούχα οι οργανώσεις. Και οδοντόβουρτσες και από όλα. Τους παρέχουμε τρία γεύματα. Οι Αιγύπτιοι κάνουν λίγα τσαλιμάκια, αλλά οι Πακιστανοί και οι Ινδοί είναι Παναγίες». Κουνούσα το κεφάλι μου και προσπαθούσα να καταλάβω για ποιο ακριβώς πράγμα μού μιλούσε. «Εσείς πώς από εδώ;», μου το γύρισε κάποια στιγμή στον πληθυντικό. «Διακοπές κάνω. Σ΄ αυτό το χωριό γεννήθηκα».

Ομπρέλα και εφημερίδες.
Μάλλον χάρηκε. Θα νόμιζε ότι κι εγώ είχα έρθει για τους «ξένους» και τώρα που κατάλαβε ότι δεν ήμουν σε «υπηρεσία», μπορούσε να είναι πιο χαλαρός. Στο πλαστικό τραπεζάκι κάτω από μια ομπρέλα – στη σκοπιά του, δηλαδή- ήταν αφημένες πολιτικές εφημερίδες. Από πάνω τσαλακωμένο το «Φως» ή κάτι τέτοιο κόκκινο. Η νέα γενιά των μπάτσων. Μαθαίνουν ό,τι μαθαίνουμε και απορούν με τον ίδιο τρόπο. Καμία σχέση με τους «πατεράδες» τους, του «πατρίς- θρησκεία- οικογένεια». «Έχει δίκιο ο Καρατζαφέρης που λέει ότι πρέπει να κλείσουμε τα σύνορά μας ή έχουν δίκιο οι οργανώσεις που λένε ότι πρέπει να τους δεχθούμε όλους;». Τον κοιτάζω. Είναι οι πρώτες μέρες των διακοπών μου και αυτός θέλει να με πάει στα βαθιά. «Και δεν μου φαίνονται και πολύ κακομοίρηδες». «Μα δεν είναι κακομοίρηδες», αποφασίζω να μπω στη συζήτηση.

«Οι εξαθλιωμένοι δεν μεταναστεύουν. Συνήθως φεύγουν αυτοί που ξέρουν πέντε γράμματα, λίγα αγγλικά και γνωρίζουν ότι στη Δύση θα έχουν κάποιες ευκαιρίες. Αυτοί που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν κάτι στη χώρα τους, έρχονται και δουλεύουν για μας». «Θες να πάμε να τους δεις;», με ρώτησε έπειτα από μια παύση κάποιων δευτερολέπτων. «Έλα να σε πάω στην επικεφαλής». Σε μια πολυθρόνα μπαμπού, μια ξανθιά κοπέλα απολάμβανε τις ευθύνες της μιλώντας στο κινητό της και κοιτώντας προς την πισίνα. «Να ρίξει μια ματιά; Είναι σε διακοπές», είπε ο φρουρός δείχνοντας προς το μέρος μου. Ύστερα από σύντομες συνεννοήσεις, η επικεφαλής παίρνει την άδεια από τους ανωτέρους να με οδηγήσει στο ασανσέρ.

«Δεν θα τους πάρετε συνεντεύξεις βέβαια, απλώς θα τους δείτε».

Η αγωνία της απέλασης. Τα γκλοπ των αστυνομικών με υποδέχονται πρώτα. Δεν έχουν χρησιμοποιηθεί, είναι φανερό, αλλά αναπαύονται ακουμπισμένα στους τοίχους, έτοιμα να απαντήσουν σε οποιαδήποτε ανταρσία. «Εδώ είναι οι Αιγύπτιοι», αρχίζει η ξενάγηση. Είναι το γωνιακό δωμάτιο, αυτό που κάποτε είχα μείνει και εγώ. Τώρα όμως δεν έχει κρεβάτια και τα στρώματα είναι ακουμπισμένα στο πάτωμα, χωρίς σεντόνια. «Φοβόμαστε μην τα χρησιμοποιήσουν για να το σκάσουν από τα μπαλκόνια».

Οι Αιγύπτιοι είναι όντως νευρικοί και με κοιτούν καχύποπτα. «Ξέρουν ότι θα απελαθούν γρήγορα, γιατί με την πρεσβεία τους έχουμε καλή συνεργασία. Οπότε άδικα τα λεφτά που έδωσαν στους δουλεμπόρους». Οι Πακιστανοί είναι σαν παιδική χαρά. Με χαιρετούν πρώτοι και ψάχνουν αφορμή για συζήτηση. «Έχουν πόλεμο δεν μπορούμε να τους διώξουμε. Μάλλον θα τους προωθήσουμε στην Αθήνα». Οι Ινδοί με υποδέχονται με κατεβασμένα τα κεφάλια, αλλά παρατηρούν κάθε κίνηση μου. Κλείνω το μάτι στον πρώτο που με κοιτάει και εκείνος μου ανταποδίδει ένα χαμόγελο. «Όλοι τους λένε ότι είναι από το Κασμίρ. Μάλλον και αυτούς δεν μπορούμε να τους διώξουμε, έχουν ταραχές στα μέρη τους».

«Εσείς τι λέτε για όλα αυτά;», με προλαβαίνει στον διάδρομο ένας από τους αστυνομικούς. Είναι φανερό ότι δυσανασχετεί. Αντί να κυνηγάει τους «κακούς» στις παραλίες, βρίσκεται φυλακισμένος στον 3ο όροφο ενός ξενοδοχείου, παρέα με μελαψούς αλλόθρησκους. «Και όλη μέρα προσεύχονται», λέει κοιτώντας αυστηρά προς το δωμάτιο των Αιγυπτίων. Για να μην του απαντήσω, χαιρετώ με νεύματα όσους με κοιτούν- όλους δηλαδή- και χώνομαι στο ασανσέρ. Βιάζομαι να καλύψω τον δρόμο που με χωρίζει από το δωμάτιό μου, στην παραλία.

Οδύσσεια. Ο υπολογιστής μου βγαίνει από εκεί που τον είχα καταχωνιάσει, γρηγορότερα απ΄ ό,τι είχα υπολογίσει. Οι πληροφορίες στα τοπικά σάιτ είναι σκόρπιες, αλλά δεν δυσκολεύομαι να συνθέσω το παζλ: «Το Σάββατο 2 Αυγούστου, στις 2 μετά τα μεσάνυχτα, ένα σκάφος 18 μέτρων εντοπίσθηκε από τον θάλαμο επιχειρήσεων του ΥΕΝ να παλεύει με τα κύματα, έξω από το Ελαφονήσι. Από μακριά έμοιαζε με ιστιοφόρο, αλλά το κατάρτι ήταν ψεύτικο και είχε μπει μόνο για να δημιουργεί εντυπώσεις.

Ήταν μόνο ένα “κουτί” με λαμαρίνες με μια μηχανή σαράβαλο.

Μπροστά και πίσω είχε ρήγματα από τα οποία εισέρρεαν νερά. Τελικά, με πολλές προσπάθειες, το σκάφος ρυμουλκήθηκε από το Λιμενικό στο Καταφύγιο Αλιευτικών Σκαφών στη Χρυσοσκαλίτισσα. Εκεί, οι λιμενικοί ανάμεσα σε σκουπίδια, αποφάγια, νερά και ακαθαρσίες ανακάλυψαν 70 ανθρώπους. Αιγύπτιους, Πακιστανούς και Ινδούς ηλικίας 20 έως 40 ετών.

Κανείς τους μάλλον δεν ήξερε κολύμπι και αν αργούσε το Λιμενικό, θα είχαν όλοι τους πνιγεί. Ο απόπλους είχε γίνει πριν από 7- 8 ημέρες από την Αίγυπτο. Στην Τουρκία φορτώθηκαν οι Πακιστανοί και οι Ινδοί κι έτσι κατέληξαν όλοι μαζί στα νότια της Κρήτης. Για τρεις ημέρες οι μετανάστες φιλοξενήθηκαν σε ένα δημοτικό σχολείο. Εκεί τους επισκέφθηκαν γιατροί, δικηγόροι και εθελοντές από το Στέκι Μεταναστών. Την Τρίτη 5 Αυγούστου μεταφέρθηκαν σε ξενοδοχείο που βρέθηκε να έχει μερικά άδεια δωμάτια». Στην «Εleftheria» του Δραπανιά, του χωριού μου. «Και αυτό το κτίριο τι ήταν;», θυμάμαι που ρωτούσα μικρός τον παππού μου, κοιτώντας προς ένα ψηλό ερείπιο. «Εδώ έβγαινε ο Χότζας», μου απαντούσε και το έπαιρνα γι΄ αστείο. Μεγάλος πια, έμαθα ότι ο Δραπανιάς ήταν για αιώνες μεικτό χωριό. Οι τελευταίοι Τούρκοι έφυγαν το ΄23 με τη Συνθήκη της Λωζάννης.

«Θέλω να τους μιλήσω», διατύπωσα το αίτημά μου στα κεντρικά της Αστυνομίας. Την επόμενη μέρα με ειδοποίησαν ότι ο αστυνομικός διευθυντής της Κρήτης κ. Φράγκος θα με περίμενε στο ξενοδοχείο. Δίπλα του, οι διοικητές από τα Χανιά και την Κίσσαμο. «Για τη φύλαξή τους απασχολούνται 25 άνδρες, τη στιγμή που από την Αστυνομία Χανίων λείπουν τουλάχιστον 100 μάχιμοι», με παίρνει από τα μούτρα ένας από τους αξιωματικούς. Σκέφτομαι να τον διορθώσω και να του που ότι επικεφαλής της πρώτης βάρδιας είναι μια γυναίκα, αλλά δεν έχω και πολύ όρεξη για αστεία. «Και οι δουλέμποροι;», ρωτώ, για να καταλάβουν ότι εμένα το θέμα μου είναι οι «70». «Ήταν ένας Πακιστανός που παρίστανε και αυτός τον λαθρομετανάστη. Μας τον υπέδειξαν οι υπόλοιποι. Είναι στις φυλακές μαζί με τους 4 Ουκρανούς που αποτελούσαν το πλήρωμα. Τους είχαν δώσει από 3.000 έως 7.000 ευρώ».

Μια πόλη στα παράλια της Τουρκίας περιμένει να εισβάλει στην Ευρώπη, δηλαδή στην Ελλάδα

Στον 3ο όροφο σήμερα μυρίζει σαπούνι και οι μετανάστες μου χαμογελούν πιο εύκολα. Θα με θυμούνται. Άλλωστε, δεν έχουν και κάθε μέρα επισκέψεις. Ρούχα, παπούτσια, όλα καινούργια. Οι Αιγύπτιοι είχαν φύγει με το ζόρι για την πατρίδα τους. Οι Πακιστανοί είχαν σταλεί στην Αθήνα και οι Ινδοί ξεκουράζονταν, περιμένοντας να συμπληρωθεί το τρίμηνο και μετά να αφεθούν ελεύθεροι. «Θέλουμε να περάσουν λίγες μέρες ξενοιασιάς, ώσπου να πάρει ο καθένας τον δρόμο του», μου λέει γεμάτος υπερηφάνεια ο κ. Κουκιανάκης από τη Νομαρχία Χανίων.

Οι πολύχρωμες οδοντόβουρτσες τοποθετημένες στα κιτς φωτιστικά των τοίχων είναι η εικαστική παρέμβαση των νέων ενοίκων στα ασπρουλιάρικα δωμάτια. Στη βεράντα στις πλαστικές καρέκλες «αναπαύονται» ο Τσε Γκεβάρα σε τζόκεϊ και γοργόνες σε μακό. «Θα μείνω στην Ελλάδα, θα βγάλω λίγα λεφτά και μετά θα προσπαθήσω να πάω στην Αγγλία», μου λέει ο Γκόρπριτ από το Κασμίρ. «Δεν μπορώ να επιστρέψω γιατί υπάρχει μεγάλη ένταση μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας», μου λέει με σοβαρότητα. Αυτή την τελευταία φράση μου την επαναλαμβάνουν σχεδόν στερεότυπα όλα τα παιδιά στο δωμάτιο. Όλοι από το Κασμίρ. «Είναι δασκαλεμένοι από τους δικηγόρους. Όλοι θα σου πουν ότι είναι από το ταραγμένο Κασμίρ κι εμείς δεν μπορούμε να το εξακριβώσουμε, γιατί δεν είχαν κανένα χαρτί μαζί τους», με διαφωτίζει ένας βαθμοφόρος. Το ταξίδι του Κόμερ άρχισε στις αρχές του καλοκαιριού. Στα παράλια της Τουρκίας έμεινε περισσότερο από έναν μήνα, περιμένοντας των «σήμα» της επιβίβασης. «Είναι χιλιάδες αυτοί που περιμένουν να έρθουν», συμπληρώνει, επιβεβαιώνοντας αυτό που γράφουν τελευταία οι εφημερίδες: «Μια πόλη στα παράλια της Τουρκίας περιμένει να εισβάλει στην Ευρώπη, δηλαδή στην Ελλάδα». Η εξομολόγησή του προκαλεί τα αυστηρά βλέμματα των υπολοίπων.

Είναι φανερό ότι έχουν συνεννοηθεί να μην πουν τίποτα για το ταξίδι τους. «Και οι 33 φύγαμε όλοι μαζί από το Κασμίρ», προσπαθεί να διορθώσει τα πράγματα ο Ράμαντ, ο μεγαλύτερος της παρέας- 38 ετών, «παντρεμένος και χωρισμένος», μου λέει γελώντας. Ο Τερντίς στο τελευταίο δωμάτιο είναι από τους μικρότερους. «Τι τύχη να έχεις στην Ινδία; Στη Δύση έχεις πολλές ευκαιρίες». Μιλάει σιγά, σχεδόν ψιθυριστά, αλλά αναζητά μια επιβεβαίωση. «Ναι, έχεις πολλές ευκαιρίες», του απαντώ χωρίς δισταγμό.

«Ποιος να πρωτοχωρέσει;» αναρωτιέται φωνακτά πίσω μου ένας από τους αστυνομικούς και για να μη διανοηθώ να διαφωνήσω, συμπληρώνει: «Στις αρχές του καλοκαιριού αποβιβάστηκαν 79 Αιγύπτιοι στο Ηράκλειο. Άλλοι 13 βγήκαν σε ένα νησάκι στην Ιεράπετρα. Πέρυσι πιάσαμε 1.369, φέτος φθάνουμε τους 1.856 και είμαστε μόνο στον Αύγουστο. Το ίδιο και στα άλλα νησιά. Στο Φαρμακονήσι προχθές βγήκαν 78. Κάθε μέρα γίνεται αυτό».

Στα δωμάτια έχει αρχίσει να σκοτεινιάζει, σφίγγω μερικά χέρια και βγαίνω στον δρόμο. Οι μετανάστες με χαιρετούν από το μπαλκόνι, αλλά οι περισσότεροι κοιτούν προς τη δύση.