Επιστήμη

Στο επιστημονικό μικροσκόπιο ξανά η Ιερά Σινδόνη του Τορίνου

Στο μικροσκόπιο μπαίνει ξανά η Ιερά Σινδόνη του Τορίνου, το σάβανο όπου απεικονίζεται η μορφή ενός νεκρού άνδρα.

Από το 1354- η πρώτη φορά που καταγράφεται η ύπαρξή του από έναν Γάλλο ιππότη- το λινό σεντόνι έγινε γνωστό ως το ύφασμα που τύλιξε τον Ιησού στον τάφο. Λίγες δεκαετίες αργότερα αναγνωρίστηκε επισήμως από τον Πάπα και αυτόματα έγινε αντικείμενο λατρείας της Καθολικής Εκκλησίας.

Όμως, τεστ που έγιναν ταυτόχρονα το 1988 σε τρία διαφορετικά επιστημονικά εργαστήρια με τη μέθοδο του ραδιενεργού άνθρακα, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως η προέλευση του υφάσματος χρονολογείται τον Μεσαίωνα (1260-1390) και η Καθολική Εκκλησία παραδέχθηκε το ενδεχόμενο να μην είναι αυθεντικό.

Πολύ παλαιότερο. Παρ΄ όλα αυτά, πολλοί επιστήμονες μελετητές της Σινδόνης αμφισβήτησαν το αποτέλεσμα και επέμεναν ότι τα τεστ ήταν λανθασμένα. Ο Τζον Τζάκσον, φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο και από τους πιο γνωστούς ερευνητές της Σινδόνης εδώ και 35 χρόνια, πιστεύει ότι είναι πολύ παλαιότερη από τον Μεσαίωνα, 1.300 χρόνια τουλάχιστον, κι ότι τα αποτελέσματα δεν είναι σωστά γιατί ο έλεγχος έγινε σε κομμάτι του υφάσματος αλλοιωμένο από υψηλά ποσοστά μονοξειδίου του άνθρακα, που «ξεγελά» τη χρονολόγηση.

«Όλες οι ενδείξεις, από τις λεπτομέρειες στην απεικόνιση μέχρι τα χαρακτηριστικά του υφάσματος, μας λένε ότι το σεντόνι είναι πολύ παλαιότερο. Μόνο η ηλικία που έδειξε ο ραδιενεργός άνθρακας δεν ταιριάζει με τα υπόλοιπα στοιχεία. Το ερώτημα είναι γιατί».

Επανεξέταση; Το εντυπωσιακό είναι ότι μαζί του συμφωνεί ο Κρίστοφερ Ράμσι, υπεύθυνος του Επιταχυντή Ραδιενεργού Άνθρακα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος ήταν επικεφαλής της ομάδας που έκανε ένα από τα τρία τεστ χρονολόγησης πριν από 20 χρόνια. «Υπάρχουν πολλά στοιχεία τα οποία δείχνουν πως το ύφασμα είναι παλαιότερο από τη χρονολογία που βρήκαμε με τον ραδιενεργό άνθρακα. Περαιτέρω έρευνα είναι απαραίτητη. Μόνο τότε θα μπορούμε να μάθουμε την πραγματική ιστορία της σινδόνης με βάση όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά και ιστορικά στοιχεία».

Έτσι, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης συμφώνησε με το αίτημα του Τζάκσον να εξεταστεί στο εργαστήριό του το τεστ που είχε γίνει το 1988. Αν το αποτέλεσμα σε μερικούς μήνες δείξει ότι πράγματι το κομμάτι του υφάσματος ήταν αλλοιωμένο, θα τεθεί το αίτημα της επανεξέτασης της ίδιας της σινδόνης στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή στο Τορίνο, όπου φυλάσσεται από το 1578. Όχι πριν από το 2010. «Αν καταλήξουμε σε μια εφαρμόσιμη υπόθεση την οποία μπορούμε να εξετάσουμε στο εργαστήριο, τότε θα πάμε στο Τορίνο και θα πούμε, να τι πιστεύουμε πως συνέβη στη Σινδόνη και γι΄ αυτό χρειάζεται να εξετάσουμε αυτά τα σημεία ζητώντας πρόσβαση», λέει ο Τζάκσον. Πάντως, η επανεξέταση της σινδόνης δεν μπορεί να γίνει πριν από το 2010, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της επιτροπής που την διαχειρίζεται στον ναό του Τορίνου. Τότε, το κειμήλιο είναι προγραμματισμένο να τεθεί σε δημόσιο προσκύνημα.

Υπάρχουν και άλλοι επιστήμονες που συμφωνούν πως κάτι δεν πήγε καλά στην προηγούμενη χρονολόγηση. Σε συνέδριο που έγινε την περασμένη εβδομάδα στο Οχάιο, ερευνητές από το Εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής του Λος Άλαμος παρουσίασαν τα ευρήματα μιας νέας μελέτης. Σύμφωνα με αυτά, η χρονολόγηση δεν είναι σωστή γιατί το κομμάτι του υφάσματος που χρησιμοποιήθηκε για τον έλεγχο προήρθε από το τμήμα που επιδιορθώθηκε τον Μεσαίωνα έπειτα από μια πυρκαγιά.


Πειστικά ίχνη, ανεξήγητες ιδιότητες στη Σινδόνη

ΤΟ ΕΠΙΜΑΧΟ σάβανο διαθέτει πολλά μυστηριώδη χαρακτηριστικά που διογκώνουν τον θρύλο του. Στο σάβανο, που έχει διαστάσεις 4,35 x 1,1 μ. είναι αποτυπωμένη η όψη ενός ξαπλωμένου γενειοφόρου άνδρα με τα χέρια διπλωμένα στη βουβωνική χώρα. Καθώς το σάβανο τύλιξε ολόκληρο το σώμα, έχουν αποτυπωθεί και οι δύο όψεις του σώματος (μπρος και πίσω).

Το 1978, μια ομάδα επιστημόνων υπό την καθοδήγηση του Τζάκσον μελέτησε εξονυχιστικά το σάβανο με ακτίνες Χ και χημικές αναλύσεις και κατέληξε σε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Διαπίστωσαν ότι το ύφασμα δεν είναι βαμμένο, ζωγραφισμένο ή λεκιασμένο. Είδαν ότι η εικόνα βρίσκεται μόνο στην επιφάνεια και δεν έχει περάσει στο βαθύτερο στρώμα του υφάσματος.

Επίσης, οι κηλίδες αίματος είναι αληθινές και τα σημάδια στο σώμα του άνδρα συμφωνούν με τη μέθοδο σταύρωσης που αναφέρεται στα Ευαγγέλια. Υπάρχουν δηλαδή σημάδια από τα καρφιά στα πόδια και τα χέρια, ενώ τα πόδια είναι τοποθετημένα με τον τρόπο που περιγράφεται πως σταυρώθηκε ο Ιησούς.

Ακόμα, βρήκαν τα σημάδια στο μέτωπο που αντιστοιχούν στο αγκάθινο στεφάνι, ενώ στην πλάτη φαίνονται τα ίχνη από τη μαστίγωση και τα βασανιστήρια και στα πλευρά το τραύμα από ξιφολόγχη.

Ο Τζον Τζάκσον, βασικός μελετητής της Σινδόνης και πιστός καθολικός ο ίδιος, ανέβηκε σε έναν σταυρό ύψους δυόμισι μέτρων για να δει αν η ροή του αίματος ενός σταυρωμένου συμφωνεί με τα σημάδια στο σάβανο.

Όσοι πιστεύουν πως αυτή είναι πράγματι η Ιερά Σινδόνη, λένε πως ο Ιησούς αποτύπωσε τη μορφή του πάνω στο ύφασμα λίγο πριν από την Ανάσταση. Άλλοι πιστεύουν ότι η αποτύπωση έγινε μέσω ενζύμων και φυσιολογικών χημικών διαδικασιών. Το 1898, ο Σεκόντο Πία επισκέφθηκε τον ναό του Τορίνου και φωτογράφισε τη Σινδόνη. Όταν εμφάνισε τις φωτογραφίες, είδε έκπληκτος στο αρνητικό της εικόνας πεντακάθαρα τη μορφή του άνδρα. Με αυτή την εικόνα συνήθως απεικονίζεται δημόσια το σάβανο. Κάποιοι όμως αμφισβήτησαν τις φωτογραφίες, λέγοντας ότι δεν είναι το αρνητικό της εικόνας.

Δεκαετίες αργότερα στα εργαστήρια της ΝΑSΑ, μελετώντας τις φωτογραφίες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως η εικόνα στη Σινδόνη έχει ασυνήθιστες, τρισδιάστατες ιδιότητες. Τα πιο σκούρα μέρη του προσώπου είναι αυτά που βρίσκονταν σε άμεση επαφή με το ύφασμα, ενώ τα πιο ανοιχτόχρωμα δεν ακουμπούσαν τελείως. Συμπέραναν, λοιπόν, πως η εικόνα δεν θα μπορούσε να είχε δημιουργηθεί με κάποια γνωστή μέθοδο φωτογράφησης ή αποτύπωσης και οι ιδιότητές της παραμένουν ανεξήγητες.


Η πατάτα αντίδοτο στην πείνα

Η «ταπεινή» πατάτα μπορεί να γλιτώσει τον πλανήτη από την πείνα. Ο γευστικός βολβός από τις Άνδεις διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά που χρειάζονται για να αντέξει στις κακουχίες και να καλλιεργηθεί στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Καθώς ο κόσμος αντιμετωπίζει για μία ακόμα φορά σοβαρή κρίση με την έλλειψη και την ακρίβεια των τροφίμων, το ποσοστό της γης όπου καλλιεργείται η πατάτα παρουσιάζει ταχύτατη αύξηση, τη μεγαλύτερη από όλες τις καλλιέργειες τροφών που παράγονται σε μεγάλες ποσότητες.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν πλέον ξεπεράσει τη Δύση σε καλλιέργεια και κατανάλωση πατάτας. Σήμερα ο μεγαλύτερος πατατοπαραγωγός στον κόσμο είναι η Κίνα, ενώ η Ινδία παράγει διπλάσια ποσότητα από τις ΗΠΑ.

Αντί των σιτηρών. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ο κόσμος στρέφεται στην πατάτα. Οι περισσότερες τροφές στον κόσμο προέρχονται από τα σιτηρά ή ζώα που τρέφονται με σιτηρά. Η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και η μεγαλύτερη ζήτηση σε κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα και βιοκαύσιμα έχουν ως αποτέλεσμα η ζήτηση να υπερβαίνει την προσφορά σιτηρών.

«Παγκοσμίως βλέπουμε ότι η παραγωγή πατάτας είναι μεγαλύτερη σε περιοχές με πολύ φτωχό πληθυσμό», λέει στο περιοδικό «Νew Scientist» η Πάμελα Άντερσον, διευθύντρια του Διεθνούς Κέντρου Πατάτας στη Λίμα του Περού.

Διεθνές Έτος Πατάτας. Η πατάτα μπορεί να μπει σφήνα ανάμεσα σε δύο σοδειές των σιτηρών χωρίς να επιβαρύνει τη γη, που σημαίνει πως ένα χωράφι παράγει τρεις σοδειές τον χρόνο αντί για δύο. Κι επειδή το διεθνές εμπόριο πατάτας είναι περιορισμένο, η τιμή της είναι πιο σταθερή από των σιτηρών. Για όλους αυτούς τους λόγους, ο ΟΗΕ έχει κηρύξει το 2008 Διεθνές Έτος Πατάτας, διαφημίζοντάς τη ως την τροφή του μέλλοντος.

Εκτός αυτών, οι πατάτες είναι μία εξαιρετική τροφή και είναι πολύ βολική καλλιέργεια. Έχουν περισσότερα θρεπτικά στοιχεία, μεγαλώνουν πιο γρήγορα, χρειάζονται λιγότερη γη και νερό και επιβιώνουν σε χειρότερες συνθήκες από ό,τι οποιαδήποτε άλλη καλλιέργεια.

Παράγουν τέσσερις φορές περισσότερους υδατάνθρακες ανά στρέμμα από ό,τι τα σιτηρά, πρωτεΐνες καλύτερης ποιότητας και πολλές βιταμίνες. Για παράδειγμα, μία πατάτα μεσαίου μεγέθους βρασμένη με τη φλούδα παρέχει τη μισή ποσότητα βιταμίνης C που χρειάζεται ένας ενήλικος καθημερινά. Ακόμα οι πατάτες έχουν πολλές βιταμίνες του συμπλέγματος Β και ιχνοστοιχεία που λείπουν από τον οργανισμό των φτωχών. Επιπλέον, δεν έχουν σχεδόν καθόλου λίπος.

Κίνδυνος ο περονόσπορος. Πίσω από την επιτυχία της πατάτας όμως κρύβεται ένας σοβαρός κίνδυνος. Πρόκειται για τον περονόσπορο, που αφάνισε το σύνολο της καλλιέργειας της Ιρλανδίας το 1845 προκαλώντας λιμό σε όλη την Ευρώπη. Ο παθογόνος παράγοντας γίνεται πιο ισχυρός και ολοένα πιο ανθεκτικός στα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμησή του. Παρά τη μεγάλη τους γενετική ποικιλία, οι περισσότερες πατάτες που καλλιεργούνται μακριά από τις Άνδεις ανήκουν στο ίδιο είδος, το οποίο καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά πριν από 8.000

χρόνια στις όχθες της λίμνης Τιτικάκα. Αυτό κάνει την παγκόσμια παραγωγή πιο ευάλωτη στο μικρόβιο.

Οι επιστήμονες αναζητούν νέα είδη ανθεκτικά στον περονόσπορο. Δεν είναι όμως εύκολο, καθώς η πατάτα είναι εξαιρετικά πολύπλοκη γενετικά.


Το φυτό που άλλαξε τον κόσμο

ΟΙ ΙΣΠΑΝΟΙ ΕΦΕΡΑΝ την πατάτα από τη Νότια Αμερική στην Ευρώπη το 1536. Σύμφωνα με τους περισσότερους ιστορικούς, το φυτό αγνοήθηκε επί 200 χρόνια. Το καλλιεργούσαν μόνο οι χωρικοί ως δικλίδα ασφαλείας κάθε φορά που οι στρατοί των διάφορων κατακτητών λεηλατούσαν τις σοδειές των σιτηρών.

Πρώτη η Πρωσία και στη συνέχεια άλλες ευρωπαϊκές χώρες κατάλαβαν στα μέσα του 18ου αιώνα πως η πατάτα μπορούσε να μειώσει το κόστος του πολέμου κι έτσι εξαπλώθηκε η καλλιέργειά της.

Στους «διαφημιστές» της πατάτας συγκαταλέγονται η Μαρία Αντουανέτα και η αυτοκράτειρα της Αυστρίας Μαρία Τερέζα.

Τον 19ο αιώνα, η πατάτα έγινε της μόδας. Προσφέροντας τα «καύσιμα» για τη βιομηχανική επανάσταση και την οικονομική και στρατιωτική άνοδο της Ευρώπης, η πατάτα άλλαξε τον κόσμο. Τώρα, η ιστορία επαναλαμβάνεται. Οι αγρότες της Ασίας ταΐζουν έναν αυξανόμενο πληθυσμό με ανεπαρκή γη και τεράστιο εργατικό δυναμικό, βάζοντας σφήνα τις πατάτες ανάμεσα στις σοδειές. Αν αναπτυχθούν οι κατάλληλες ποικιλίες, οι Αφρικανοί μπορούν να κάνουν το ίδιο και έτσι η πατάτα να βοηθήσει στην επιβίωση του πλανήτη.