Λουκέτο ή εξαγορά για τις μισές εταιρείες καυσίμων

Με τη δημιουργία μεγάλων ιδιόκτητων πρατηρίων, την εξαγορά μικρών εταιρειών από μεγαλύτερες και με μπαράζ προσφορών προς τους καταναλωτές, κλιμακώνεται η μάχη για την αναδιανομή των μεριδίων στην ελληνική αγορά καυσίμων, της οποίας ο ετήσιος τζίρος υπολογίζεται άνω των 12 δισ. ευρώ.

Το σίριαλ με την αποχώρηση ή όχι της Shell από την Ελλάδα που παίχθηκε την εβδομάδα που πέρασε, δεν είναι παρά ένα κομμάτι από το παζλ της εγχώριας αγοράς, καθώς σε εξέλιξη βρίσκονται σημαντικές διεργασίες για την εξαγορά μικρότερων εταιρειών από μεγαλύτερες, που δεν τυγχάνουν της ίδιας δημοσιότητας. Η ελληνική αγορά, σύμφωνα με ειδικούς του κλάδου, δεν μπορεί να «σηκώσει» το βάρος των 21 εταιρειών- υπερβολικά μεγάλος αριθμός για τα μεγέθη της Ελλάδας. Έτσι, περίπου οι μισές τον τελευταίο ενάμιση χρόνο βολιδοσκοπούνται για να εξαγοραστούν από μεγαλύτερες.

Οι «μικροί» δεν αντέχουν άλλο τον αδυσώπητο πλέον ανταγωνισμό στο κομμάτι των πωλήσεων, που μαζί με τη συνεχιζόμενη αύξηση της τιμής του πετρελαίου επί μία τριετία, ασκούν ισχυρότατες πιέσεις στα περιθώρια κέρδους τους, συχνά σε όφελος των πρατηριούχων, όπως υποστηρίζουν οι ίδιες. Κι αυτό διότι όσο αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου, τόσο μειώνονται οι πωλήσεις βενζινών, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται τα κεφάλαια που χρειάζεται να δαπανήσουν οι εταιρείες για να προμηθευτούν καύσιμα από τα διυλιστήρια.

Τ ο παράδειγμα της Dracoil
Την τύχη της Dracoil, λοιπόν, που μεταβίβασε μεγάλο μέρος των πρατηρίων της στην Jetoil της οικογένειας Μαμιδάκη, αναμένεται αργά ή γρήγορα να έχουν πολλοί ακόμη από τους «μικρούς» του χώρου, που είτε θα εξαγοραστούν είτε αναπόφευκτα θα βάλουν λουκέτο. Πρόκειται για εταιρείες σαν τις ΕΤΕΚΑ, Silkoil, Εlpetrol, Κaoil, Sunoil, που εδώ και χρόνια «χαροπαλεύουν» στην αγορά με μερίδια 0,2%-0,4%, χωρίς να αποκλείονται εξαγορές και μεγαλυτέρων ονομάτων που τελευταίως και τα κέρδη τους συρρικνώνονται, και αντιμετωπίζουν πιεστικά προβλήματα ρευστότητας. Όλες μαζί οι πολύ μικρές εταιρείες έχουν συνολικά γύρω στα 700-800 πρατήρια πανελλαδικά, πολλά εκ των οποίων βρίσκονται σε σημεία-φιλέτα…

Οι μεγάλοι εξοντώνουν τους μικρούς και στα πρατήρια καυσίμων

Η μάχη στους μεγάλους
Ακόμη οξύτερη είναι η μάχη στο μέτωπο των μεγάλων. Στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης για τον μήνα Ιούνιο δείχνουν ότι η Shell είδε το μερίδιό της στις βενζίνες να μειώνεται από το 19,2% πέρυσι, στο 16,1% φέτος, με αποτέλεσμα να χάνει την πρώτη θέση από την ΕΚΟ και να πέφτει στη 2η. Εξέλιξη που σχετίζεται με τη «γραμμή» της νέας διοίκησης του ομίλου των ΕΛΠΕ υπό τον κ. Κωστόπουλο να ρίξει η ΕΚΟ μεγάλο βάρος στην αγορά της λιανικής, ενισχύοντας το μερίδιό της μέσω της εξαγοράς πρατηρίων σε σημεία-φιλέτα, κ.λπ. Καταλύτη σε κάθε περίπτωση για τις εξελίξεις θα αποτελέσει η απόφαση που θα λάβει η μητρική Shell προς το τέλος του έτους, ύστερα από την εκπόνηση του στρατηγικού της πλάνου και τον επανακαθορισμό της θέσης της θυγατρικής της στην Ελλάδα. Τυχόν απόφαση της πολυεθνικής για μείωση της παρουσίας της στον χώρο των καυσίμων- πόσω μάλλον πλήρους αποχώρησής της από την αγορά- κάνει σαφές ότι οι ανακατατάξεις θα επιταχυνθούν. Πολύ περισσότερο αν επαληθευτεί το «ξαναζεσταμένο» σενάριο που θέλει τη Lukoil, τον ρωσικό πετρελαϊκό κολοσσό που έχει σημαντική παρουσία σε Σερβία και σε Βουλγαρία, να επιμένει σε είσοδό της στην ελληνική αγορά. Υπενθυμίζεται ότι ο ρωσικός όμιλος από παλαιότερα επιθυμούσε να εισέλθει στην ελληνική αγορά και να αποκτήσει θέσεις σε έναν από τους δύο ελληνικούς ομίλους διύλισης (που έχουν και εγκαταστάσεις), τα Ελληνικά Πετρέλαια και τη Μότορ Όιλ, με την οποία είχε κάνει και προχωρημένες επαφές χωρίς όμως να καταλήξουν σε επιτυχία.

Τ ι αλλάζει στα πρατήρια
Όσο για τα 8.500 και πλέον πρατήρια που υπάρχουν στην Ελλάδα, πολλά από αυτά εκτιμάται ότι δεν θα έχουν κανέναν λόγο ύπαρξης έπειτα από τη στροφή των εταιρειών εμπορίας προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μεγάλων ιδιόκτητων πρατηρίων, που κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα θα λειτουργούν σαν σούπερμάρκετ.

Όταν μάλιστα θα δοθεί το πράσινο φως από την κυβέρνηση στις αλυσίδες σούπερ-μάρκετ (θεωρείται απλώς θέμα χρόνου) να κατασκευάζουν στον χώρο τους και πρατήρια βενζίνης, θα σημάνει αυτόματα το τέλος εποχής για εκατοντάδες ή και χιλιάδες μικρούς και μεσαίους πρατηριούχους που δραστηριοποιούνται στην αγορά. Ούτως ή άλλως, πάντως, μια σειρά από αλλαγές στον επιχειρηματικό χάρτη της ελληνικής αγοράς λιανικών πωλήσεων καυσίμων βρίσκονται σε εξέλιξη. Μικροί και μεγάλοι αναζητούν τα τα κατάλληλα οικόπεδα στα οποία σχεδιάζουν να στήσουν τα πρατήρια νέας γενιάς, τα οποία θα είναι ιδιόκτητα. Προς το παρόν περιορίζονται σε «αναγνώριση του εδάφους» λόγω του πολύ υψηλού κόστους που επωμίζονται αυτή την περίοδο, εξ αιτίας της διατήρησης στα ύψη των τιμών του πετρελαίου, ωστόσο είναι θέμα χρόνου να αποκτήσουν τα σημεία που έχουν εντοπίσει. Η Shell πάντως έχει αυξήσει τον στόλο των ιδιόκτητων πρατηρίων, από τα 170 πέρυσι στα 200 φέτος. Η ΕΚΟ στο τέλος του έτους θα διαθέτει 60 έναντι 30 πέρυσι, ενώ ανάλογες κινήσεις κάνουν η Jetoil και η Εlinoil. Φυσικά τα νούμερα αυτά είναι «σταγόνα στον ωκεανό» μπροστά στα 850 συνεργαζόμενα πρατήρια που διαθέτει η Shell και τα 1.200 της ΕΚΟ, αλλά δεν παύουν να δίνουν το στίγμα για το προς τα πού κατευθύνεται η αγορά.

Γίνεται επίσης σαφές ότι όσο τα ιδιόκτητα βενζινάδικα θα εκτοπίζουν τους μικρούς πρατηριούχους, τόσο θα προλειαίνεται και το έδαφος για πιθανή είσοδο στην ελληνική αγορά ξένων εταιρειών, αφού οι τελευταίες αναζητούν να εξαγοράσουν δίκτυα στα οποία θα έχουν τον απόλυτο έλεγχο των πρατηρίων. Ανεξαρτήτως όμως της εισόδου ή όχι ξένων στην ελληνική αγορά, ο αριθμός των ιδιόκτητων πρατηρίων βολεύει τις εταιρείες, αφού έχοντάς τα υπό τον απόλυτο έλεγχό τους μπορούν να διακινούν ακριβώς εκείνα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που θέλουν.


Τι προτείνει ξανά η Επιτροπή Ανταγωνισμού

Από την πλευρά της η κυβέρνηση συνεχίζει να λειτουργεί σε ρόλο παρατηρητή των εξελίξεων και, αδυνατώντας να ισορροπήσει τα αντικρουόμενα συμφέροντα των εμπλεκομένων στον χώρο των πετρελαιοειδών, παραπέμπει συνεχώς στις ελληνικές καλένδες τη διαμόρφωση ενός θεσμικού περιβάλλοντος που θα μπορούσε να εκσυγχρονίσει την άναρχη ακόμη ελληνική αγορά.

Δεν είναι τυχαίο ότι πριν από λίγες εβδομάδες, για δεύτερη φορά μέσα σε έναν χρόνο, η Επιτροπή Ανταγωνισμού δημοσιοποίησε τις προτάσεις της για τη βελτίωση του ανταγωνισμού στην αγορά των καυσίμων (π.χ. απελευθέρωση του νυκτερινού ωραρίου στα πρατήρια, δημιουργία πρατηρίων στα σούπερ-μάρκετ) που είναι οι ίδιες με τις περυσινές, από τις οποίες η τότε ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης δεν υιοθέτησε σχεδόν καμία, λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης.

Και έτσι η αγορά συνεχίζει να μη λειτουργεί ανταγωνιστικά, γεγονός που τα πρατήρια αποδίδουν στον μεγάλο αριθμό των εταιρειών και οι εταιρείες στον μεγάλο αριθμό των πρατηρίων που υπάρχουν, και τα οποία για να επιβιώσουν είναι υποχρεωμένα να κρατούν ψηλά τις τιμές. Στη Γερμανία των 80 εκατ. κατοίκων αντιστοιχούν 15.405 πρατήρια, στην Ελλάδα των 11 εκατ. κατοίκων υπάρχουν 8.500 και πλέον πρατήρια.