[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Οι Μικρασιάτες εμπλούτισαν την Ελλάδα

Οι Μικρασιάτες εμπλούτισαν την Ελλάδα με δημιουργικότητα και το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών είναι μια πλούσια πηγή της κουλτούρας τους. Βέβαια οικονομικά προβλήματα υπάρχουν και η κρατική επιχορήγηση συνήθως δίδεται έπειτα από διαβήματα προς το υπουργείο Πολιτισμού. Ωστόσο ο διευθυντής του κ. Σταύρος Ανεστίδης και το ανθρώπινο δυναμικό του ετοιμάζονται για τις νέες εκδόσεις τους.

Ποιος είναι ο σκοπός του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών;
Είναι επιστημονικό Ίδρυμα. Ασχολείται με την προαγωγή των μικρασιατικών σπουδών.

Πώς δημιουργήθηκε το αρχείο του Κέντρου;

Επί σειρά ετών (1930-1970) καταγράφηκαν μαρτυρίες 5.000 Μικρασιατών προσφύγων και ερευνήθηκαν 1.375 οικισμοί. Το Αρχείο Προφορικής Παράδοσης αριθμεί 300.000 χειρόγραφες σελίδες.

Τι περιλαμβάνει;
Τις κυριότερες πτυχές της Ιστορίας και της παράδοσης του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Πόσες εκδόσεις βιβλίων και παραγωγές δίσκων;

Περίπου 100 τίτλοι επιστημονικών μελετών και 20 ψηφιακοί δίσκοι. Ξεχωρίζετε κάποιες;
Κάθε έκδοση έχει τη δική της αξία. Ας προταχθούν εντούτοις οι τόμοι της Εξόδου, καθώς και οι 15 τόμοι του Δελτίου Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών.

Τι ετοιμάζεστε να εκδώσετε;
Εντός ολίγου κυκλοφορεί ο 15ος τόμος του Δελτίου Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών, το 2009 η τρίτομη Έξοδος από τον Πόντο και το οδοιπορικό του Γ. Σεφέρη στην Καππαδοκία στα αγγλικά. Έπονται και άλλα.

Υπάρχει ενδιαφέρον για τις μικρασιατικές σπουδές;

Υπάρχει σταθερά αυξανόμενο ενδιαφέρον στην Ελλάδα, στα Βαλκάνια και βέβαια στη δυτική πανε πιστημιακή κοινότητα. Ποιοι είναι οι χρήστες του αρχειακού υλικού;

Ερευνητές, φοιτητές και, φυσικά, Μικρασιάτες.

Υπάρχει ενδιαφέρον και από Τούρκους;

Αυξάνεται σταθερά ο αριθμός των Τούρκων ερευνητών που χρησιμοποιούν τα αρχεία μας.

Τι βρίσκει κανείς στη βιβλιοθήκη των περίπου 15.000 τίτλων του Κέντρου;

Τις κυριότερες πηγές και τη βιβλιογραφία για τις μικρασιατικές σπουδές.

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Κέντρο;

Πρόβλημα καταλυτικής σημασίας αποτελεί η έλλειψη κάθε τύπου προσοδοφόρου προικοδότησης και η συνακόλουθη εξάρτηση από την ετήσια κρατική επιχορήγηση. Η κρατική επιχορήγηση είναι επαρκής;

Είναι ανεπαρκής και τις περισσότερες φορές δίδεται έπειτα από αλλεπάλληλα διαβήματα προς το υπουργείο Πολιτισμού. Αποτελεί αισιόδοξο μήνυμα η μέριμνα και η υποστήριξη ιδιωτών χορηγών, όπως το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, το Ίδρυμα Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, το Ίδρυμα Σταύρος Σ. Νιάρχος, η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η Ελληνική Εταιρεία Εμφιαλώσεως 3Ε, η Πάγκειος Επιτροπή και το Ν. Demos Foundation.

Πώς θα μπει το Κέντρο στην ψηφιακή εποχή;

Το 2004 ενταχθήκαμε στο επιχειρησιακό πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας». Έτσι τα αρχεία μας αποκτούν πλέον ψηφιακή υπόσταση και διαδικτυακή προβολή.

Ποια είναι τα μελλοντικά σχέδιά σας;

Υπό την προϋπόθεση της οικονομικής ευρωστίας, θέλουμε να δώσουμε έμφαση στο όραμα που υπάρχει από την περίοδο της διευθύνσεως του καθηγητή Πασχάλη Κιτρομηλίδη. Στην ανάδειξη του Ιδρύματος ως κυψέλης κατάρτισης μικρασιανολόγων για τον εμπλουτισμό της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας.

Εσείς πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τις μικρασιατικές σπουδές;

Είχα το ευτύχημα να έχω καθηγητή μου τον διευθυντή τότε στο Ίδρυμα, Πασχάλη Κιτρομηλίδη. Η προτροπή και η ενθάρρυνσή του για τη συστηματική ενασχόλησή μου με το επιστημονικό αντικείμενο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών επικαθόρισαν και τη μελλοντική πορεία μου. Του είμαι ευγνώμων. Υπάρχει κάποια μαρτυρία πρόσφυγα που να σας συγκλόνισε;
Η ιστορική αξία των κειμένων αυτών οφείλεται στην αυθεντικότητα του μάρτυρα. Κάθε μαρτυρία είναι και ένα unicum.

Τι προσέφερε ο Ελληνισμός της Μικράς Ασίας στην κουλτούρα μας;

Εμπλούτισε τη νεοελληνική ζωή και δημιουργικότητα. Μικρασιάτες λογοτέχνες και διανοητές διέπρεψαν σε αρκετούς τομείς της τέχνης και των επιστημών.

«Χαμένες πατρίδες». Τι μας μαθαίνουν;

Οι «χαμένες πατρίδες» υπάρχουν συχνά στις αφηγήσεις των προσφύγων. Ο «χαμένος παράδεισος» αποτελεί συνδήλωση του νόστου για τη γενέτειρα και της απογοήτευσης για την τραγική εμπειρία του ξεριζωμού.

86 χρόνια μετά την καταστροφή της Σμύρνης, τι νέο θα περιλαμβάνει η έκδοσή σας για τη Μικρασιατική Καταστροφή;

Πρόκειται για συναγωγή κειμένων (μαρτυρίες, πηγές, επιστημονικός λόγος) στα οποία αποτυπώνεται η επιστημονική μας αποστολή για την καλλιέργεια της γνώσης περί τη Μικρά Ασία και την ενσωμάτωσή της στην ιστορική συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας.

6 Σεπτεμβρίου. Αρχή του τέλους για τον Ελληνισμό της Πόλης. Επηρεάζει ακόμη τις ελληνοτουρκικές σχέσεις;

Επιτρέψτε μου να μην υιοθετήσω τον όρο «τέλος». Άλλωστε το 1ο Διεθνές Συνέδριο «Συνάντηση στην Πόλη», το καλοκαίρι του 2006, κατέδειξε ότι το παρόν και το μέλλον της κωνσταντινουπολίτικης Ρωμιοσύνης δεν είναι υποθηκευμένα με όρους μοιρολατρικής συγκατάβασης και ατολμίας. Πάντως, τομή για τη συρρίκνωση υπήρξαν κυρίως τα γεγονότα στην Κύπρο το 1974.

Είστε Έλληνας της Πόλης. Πώς αντιμετωπίζει η σύγχρονη Ελλάδα την πολυπολιτισμικότητα;

Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει περισσότερη εξοικείωση. Η συμβίωση με άλλους, διαφορετικούς από εμάς, συνιστά πλούτο και όχι φοβία.