«Για τα πανηγύρια χύσαν το αίμα τους οι παππούδες μας»

Το κλαρίνο μοιάζει προέκταση του κορμιού του και πάνω σε δικό του παίξιμο (σε μια παλιά πωγωνίσια μελωδία) βασίστηκε το χιτ «Τhat΄s the way, Ι like it». Ο σολίστας Πετρολούκας Χαλκιάς «παλεύει» ακούραστος στα πανηγύρια
Εν μέσω θέρους η «μάχη» των πανηγυριών μαίνεται. Το κινητό του χτυπάει ακατάπαυστα και η βαλίτσα του δεν αδειάζει ποτέ. Πανύψηλος, με «σαφάρι» πουκάμισο κι ακούραστα πνευμόνια ο σολίστας του κλαρίνου Πετρολούκας Χαλκιάς απ΄ το Δελβινάκι Ηπείρου με υποδέχεται σε μια ζεστή Πλατεία Καραϊσκάκη.

Πάνε πια πολλά χρόνια που δοκίμαζε το πρώτο του κλαρίνο. «Ένα χειμώνα που έφυγε, πήρα ένα ξύλο και με μια σιδερόβεργα το τρύπησα πέρα πέρα κάνοντας έξι τρύπες. Στόμιο, καλαμάκι, άρχισα μόνος μου και έπαιζα αυτοδίδακτος. Ήμουν 8-9 χρόνων». Τότε αρχίζει η περιπέτειά του με το όργανο. «Στα δέκα μου ήλθε ένα πανηγύρι απ΄ το διπλανό χωριό. Τα συγκροτήματα ήταν όλα κλεισμένα και δεν υπήρχε κάποιος να παίξει. Μου δίνει το κλαρίνο του ο Δήμος Χαρισιάδης (πρώτος ξάδελφος του παππού μου). Μου λέει σύρε να παίξεις Πέτρο. Πήγα. Εγώ, ο αδελφός μου ο Αχιλλέας, ένας με λαούτο 8-9 ετών και ένα παιδί με ντέφι. Μας θαύμασε ο κόσμος. Μετά μας στρώσαν να κοιμηθούμε. Αυτός με το λαούτο έβαλε τα κλάματα. Ήμασταν μικρά παιδιά».

Η πρώτη αγάπη του Πετρολούκα (έτσι αποκάλεσε το κλαρίνο στο γαμήλιο τραπέζι του αιφνιδιάζοντας τον πεθερό του) τον έφτασε το 1961 στη μακρινή Αμερική. «Με κάλεσαν για έναν δίσκο και δούλεψα στο διάσημο Πορτ Σάιντ, στη Νέα Υόρκη. Για να μείνω στη χώρα, έπρεπε να γραφτώ στο Σωματείο των Μουσικών που αριθμούσε 10 εκατομμύρια μέλη. Κάθε εβδομάδα μαζευόμασταν σε μια μεγάλη αίθουσα, έβαζε ο πρόεδρος τον χάρτη κάτω, διάλεγε μια χώρα, ανέβαιναν μουσικοί και έπαιζαν το κάθε μουσικό ιδίωμα. Έφτασε η σειρά της Ελλάδας. «Στην αρχή σηκώθηκε ένα παιδί και έπαιξε με μπουζούκι “Τα παιδιά του Πειραιά”. Λέω, θα σας παίξω κάτι απ΄ τον τόπο που γεννήθηκα. Θα παίξω όμως μοναχός.

Δεν θα μπορέσετε να με συνοδεύσετε. Κώλωσαν. Έπαιξα μόνος. Χειροκροτούσαν για ώρα».

Και τότε γίνεται μια περίεργη συνάντηση. «Έρχεται κάποιος με ένα πεντάγραμμο στο χέρι. Παίζω ένα πωγωνίσιο. Γράφει αυτός τις νότες. Μου λέει: “Θα σου κάνω ένα δωράκι ύστερα από έξι μήνες. Και φτιάχνει πάνω στον ρυθμό το “Τhat΄s the way, Ι like it!”. Ύστερα από πέντε μήνες μου κόβει μια επιταγή 1.000 δολάρια».

Ο δρόμος όμως στην Αμερική δεν ήταν ρόδινος. «Μού ΄ρχεται ένα χαρτί απ΄ το Ιmmigration, εντός 24 ωρών να εγκαταλείψω την Αμερική. Πάω στον διευθυντή, του λέω: Θα φύγω, αλλά βγάλτε απ΄ το χαρτί αυτή τη φράση πως δεν με χρειάζεστε εδώ, γιατί έχετε τέτοιους μουσικούς. “Πώς θα το αποδείξεις;”, μου λέει. Έλα το βράδυ στο κέντρο, πάρε τους καλύτερους μουσικούς σου και αν μπορείτε να συνοδέψετε αυτό που θα παίξω, εγώ θα φύγω. Έρχονται. Τους παίζω το Μπεράτι, έσβησε το μέτρο. Έπαθαν πλάκα. Λέει ο διευθυντής: “Να έλθει η αστυνομία να συλλάβει τον πρόεδρο του Σωματείου των Μουσικών που πρότεινε να διώξουμε τον Χαλκιά. Ό,τι δεν το ΄χει η Αμερική πρέπει να το κρατάει”».

Τότε είναι που ο Μπένι Γκούντμαν ακούγοντάς τον απόρησε: «Τα παίζετε αυτά χωρίς παρτιτούρα, Μr. Ηalkias;» Ναι του λέω, αφού λόγω πολέμου στην Ελλάδα δεν πήγα σε ωδεία και σχολές. Και τότε ο Γκούντμαν είπε: «Αν αυτός ο άνθρωπος ήξερε να διαβάζει και να γράφει θα είχε αλλάξει τον πλανήτη!» Ο Πετρολούκας γελάει. Το κλαρίνο του όμως έχει ντύσει και τις πιο λυπηρές στιγμές του. «Είχα τροχαίο με τη γυναίκα μου. Χτύπησα τον νωτιαίο μυελό μου, με έβαλαν σε καροτσάκι. Πήγα στην Αμερική να γιατρευτώ. Έκατσα έξι μήνες. Όταν επέστρεψα, η γυναίκα μου είχε ήδη πεθάνει. Πήγα στον τάφο και έπαιξα ένα μοιρολόι. Γι΄ αυτήν».

«Τα παίζετε αυτά χωρίς παρτιτούρα;» τον ρώτησε ο δεξιοτέχνης κλαρινετίστας της τζαζ Μπένι Γκούντμαν όταν τον άκουσε να παίζει το ηπειρώτικο κλαρίνο του

Ποια διαφορά έχουν τα τότε και τα τώρα κλαρίνα;

Κάθε κλαρίνο είχε τη δική του σφραγίδα. Ο Κίτσος Χαρισιάδης, ο Τάσος Χαλκιάς, ο Ντίνος Μπατζής. Τώρα τα καινούργια κλαρίνα δεν μπορείς να τα ξεχωρίσεις. Λείπουν τα βιώματα.

Πώς είναι τώρα τα πανηγύρια;
Είναι μετρημένος ο χρόνος και το χρήμα. Κάποτε τα οργάνωνε η Εκκλησία, τώρα τα κέντρα. Τότε είχε «χαρτούρα» και χορό με αριθμημένες παραγγελίες. Χόρευαν και πιο πολύ παλιότερα. Εγώ όμως συνεχίζω να παίζω στα πανηγύρια. Είναι η παράδοσή μας. Γι΄ αυτά χύσαν το αίμα τους οι παππούδες μας.

Τι σας κολάκεψε πολύ πρόσφατα;
Στην έκθεση Δημοτικού Τραγουδιού, στη Βουλή, λέει ο Κάρολος Παπούλιας στον Πρωθυπουργό: «Αυτός είναι το καλύτερο κλαρίνο που έχουμε». Και απαντάει ο Καραμανλής: «Το ξέρω Πρόεδρε, γι΄ αυτό έκανα δώρο τους δίσκους του στον Κλίντον».


Ο αντάρτης, το μοιρολόι και η ευχή

Παιδί- θαύμα του κλαρίνου, ο Πετρολούκας Χαλκιάς είχε αρκετές επιτυχίες σε εμφυλιακό φόντο. «Πήγα στα Γιάννινα να με ακούσει ο θρυλικός κλαριντζής Ντίνος Μπατζής (αδελφός τού πεθερού μου). Αυτός είχε ένα ιδιαίτερο πωγωνίσιο παίξιμο. Άρεσε πολύ. Το δεύτερο βράδυ ανέβηκα εγώ στο πατάρι. Έρχεται ένας αντάρτης του Ζέρβα αρματωμένος με όπλα. Δεν με είχε δει, ήμουν πλάτη. «Ντίνο, μου λέει, παίξε το μοιρολόι». Έπαιξα ίδια, δεν κατάλαβε τίποτε και πέταξε μια χούφτα σελίνια στα πόδια μου». Και όλα αυτά από ένα παιδί που έπαιζε κρυφά απ΄ τον πατέρα του. «Μου λένε τότε. Θα σε πάρουμε Αθήνα, θα παίξεις σ΄ ένα χορό του χωριού και θα σε φέρουμε πίσω. Την άλλη μέρα με πήγαν στη Ραδιοφωνία για μια εκπομπή. Ο πατέρας μου που κατέβαινε στην Αθήνα, αφού ήταν κι αυτός κλαριντζής, έπαιζε χαρτιά σ΄ ένα καφενείο στην Ομόνοια. Ακούει ξαφνικά απ΄ το ράδιο το όνομά μου και το παίξιμό μου. Έρχεται αμέσως στο κτίριο της Ραδιοφωνίας. Μόλις τον είδα τα ΄χασα. Μου λέει: «Μια και το πήρες αυτό το όργανο στα χέρια σου να το τελειοποιήσεις. Με την ευχή μου». Και μάλλον αυτή η ευχή έπιασε τόπο.