Ξεμένουμε από νερό λόγω ανομβρίας και σπατάλης

«Στεγνώνουν» τα υδατικά αποθέματα στις περισσότερες περιοχές της χώρας, καθώς το νερό χάνεται και δεν αναπληρώνεται από τις βροχές. Εάν η ανομβρία παραταθεί και το φθινόπωρο, οι υδρογεωλόγοι προειδοποιούν ότι θα πούμε το νερό νεράκι και η λειψυδρία θα συγκρίνεται με αυτήν του 1989, η οποία ήταν η χειρότερη των τελευταίων δεκαετιών.

Ήδη στα αποθέματα νερού της ΕΥΔΑΠ σημειώνεται αρνητικό ρεκόρ εξαετίας και υπάρχει κίνδυνος να φθάσουν στα χαμηλά επίπεδα του 2002. Τότε τα συνολικά αποθέματα νερού της ΕΥΔΑΠ ήταν 531 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού και σήμερα είναι 542. Ως εκ τούτου οι ειδικοί εκτιμούν ότι επαρκούν για 8 με 10 μήνες το πολύ. Και στη Θεσσαλία όμως καταγράφεται σημαντικό έλλειμμα υδατικών αποθεμάτων στη Λίμνη Πλαστήρα και το Σμόκοβο που ξεπερνά σήμερα τα 130 εκατομμύρια κ.μ. Επιπλέον, φέτος αναμένεται λόγω ξηρασίας να μεταφερθούν έως το τέλος του έτους 10% μεγαλύτερες ποσότητες

ΤΑ ΑΙΤΙΑ

Φταίνε οι ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις και η κατασπατάληση νερού στις αγροτικές περιοχές

στα άνυδρα νησιά του Αιγαίου, ενώ οι πηγές στο Βέρμιο παρουσιάζουν πτώση της στάθμης έως 18%.

«Το πρόβλημα της λειψυδρίας είναι ήδη έντονο στις παράκτιες περιοχές και τα νησιά του Αιγαίου. Τα αποθέματα για την ύδρευση της Αθήνας επαρκούν για 8 μέχρι 10 μήνες ακόμη. Αν δεν σταματήσουν οι ανεξέλεγκτες γεωτρήσεις για την άρδευση και δεν θεσπιστούν όρια στις αγροτικές περιοχές, όπου γίνεται κατασπατάληση του νερού η κατάσταση θα χειροτερέψει καθώς αναμένεται κατά μέσο όρο αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς την επόμενη εικοσαετία και ως εκ τούτου περιορισμός της ποσότητας των επιφανειακών υδάτων», τονίζει στα «ΝΕΑ» ο υδρογεωλόγος του ΙΓΜΕ κ. Παναγιώτης Σαμπατακάκης. Σύμφωνα πάντως με στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, για την υδροδότηση της Αττικής χρειάζονται περίπου 400 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως. Όμως ειδικοί επισημαίνουν πως οι ποσότητες υδάτων κοντά στον πυθμένα των ταμιευτήρων είναι μη εκμεταλλεύσιμες, πράγμα που περιορίζει ακόμη περισσότερο την επάρκεια νερού.

«Στέρεψαν οι πηγές»
«Εμείς είμαστε δίπλα από τη λίμνη του Μόρνου, αλλά δεν πίνουμε νερό, το κοιτάμε καθώς πέφτει η στάθμη του και πάει στην ύδρευση της πρωτεύουσας», λέει ο πρόεδρος του Δημοτικού Διαμερίσματος Κονιάκου στα Βαρδούσια κ. Νίκος Μάρκος. «Μέχρι φέτος είχαμε νερό από τις πηγές, τώρα και αυτές στέρεψαν και έχουμε αναγκαστικές διακοπές στην υδροδότηση». «Είναι η χειρότερη υδρολογική περίοδος της εξαετίας και η Αθήνα αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει τα στρατηγικά της αποθέματα για να μη διψάσει», υποστηρίζει ο κ. Σαμπατακάκης. «Η κύρια αιτία του κακού είναι η κακοδιαχείριση και όχι η ανομβρία. Στα τέλη Σεπτεμβρίου περιμένουμε να είμαστε στην ίδια κατάσταση που ήμασταν το 1989, τη χειρότερη χρονιά της εικοσαετίας».

«Έχουμε νερό μία ώρα το πρωί και μία ώρα το βράδυ και η ειρωνεία είναι ότι το χωριό μας λέγεται Κόκκινος από τον ομώνυμο ποταμό που τροφοδοτεί τη λίμνη του Μόρνου και από την οποία εμείς δεν πίνουμε νερό», λέει ο πρόεδρός του κ. Γιάννης Καραμπέτσος. Ανάλογα προβλήματα όμως αντιμετωπίζουν και ο Δάφνος, το Λιδορίκι, η Αμυγδαλιά και η Πεντάπολη.


Διακοπές νερού για τη λειψυδρία

ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΝΕΡΟΥ κατά τις βραδινές ώρες και τοποθέτηση υδρομέτρων στα δημοτικά διαμερίσματα του Δήμου Βέροιας εφαρμόζει η δημοτική αρχή προκειμένου να περιορίσει την υπερκατανάλωση. Όπως δήλωσε η δήμαρχος Βέροιας κ. Χαρίκλεια Ουσουτζουλόγλου-Γεωργιάδη, μπορεί προς το παρόν να μην υπάρχει έλλειψη νερού, όμως σκοπός αυτών των μέτρων είναι να συνετιστούν οι πολίτες που κατά τους καλοκαιρινούς μήνες χρησιμοποιούν το πόσιμο νερό για να ποτίζουν τα χωράφια και τις αυλές τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης Βέροιας (ΔΕΥΑΒ), ένας κάτοικος χωριού της Βέροιας ξοδεύει έως 1.500 λίτρα νερού ημερησίως ενώ η μέγιστη δυνατή ποσότητα για έναν κάτοικο της πόλης της Βέροιας είναι 250 λίτρα. Όπως επισήμανε ο προϊστάμενος της τεχνικής υπηρεσίας της ΔΕΥΑΒ, από τον περασμένο Μάιο υπάρχει μείωση έως 18% της στάθμης των υδάτων από τις πηγές του Βερμίου. Δυστυχώς, οι ελάχιστες βροχοπτώσεις υπό τη μορφή σποραδικών καταιγίδων τις δύο τελευταίες εβδομάδες του Ιουλίου στα ορεινά ηπειρωτικά δεν κατάφεραν να τονώσουν το υδατικό έλλειμμα των ταμιευτήρων.


Βγήκε στην επιφάνεια το βυθισμένο χωριό

Ολόκληρο αποκαλύφθηκε λόγω της λειψυδρίας το χωριό Κάλλιο που για χρόνια ήταν καταποντισμένο στα νερά της τεχνητής λίμνης του Μόρνου. Η φωτογραφία τραβήχτηκε στις 17 Αυγούστου του 2008. Θέμα λίγων μηνών να γίνει και πάλι κάμπος η κοιλάδα του Μόρνου εάν δεν βρέξει το φθινόπωρο.


Το 18% του νερού των αρδεύσεων πάει χαμένο

ΣΤΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ των καλλιεργειών χρησιμοποιείται το 85% των συνολικών ετήσιων αναγκών της Ελλάδας σε νερό, το 12% στην ύδρευση και το υπόλοιπο 3% στη βιομηχανία. Αυτό σημαίνει ότι από τα περίπου 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, όπου ανέρχονται οι συνολικές ανάγκες στη χώρα μας, τα 5,1 δισ. κ.μ. καταναλώνονται στην άρδευση.

Ο συνολικός αριθμός των γεωτρήσεων σήμερα στη χώρα μας κυμαίνεται από 190.000 έως 270.000 και είναι άγνωστες οι πραγματικές αντλούμενες ποσότητες νερού από αυτές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις πάντως οι μεγαλύτερες αντλήσεις υπόγειων νερών γίνονται στη Θεσσαλία και είναι της τάξης των 500-550 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, όσο δηλαδή είναι τα σημερινά συνολικά αποθέματα νερού της ΕΥΔΑΠ.

Σύμφωνα με περιορισμένες σε τοπικό επίπεδο έρευνες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε γεωργικές περιοχές ανά την Ελλάδα, οι συνολικές απώλειες νερού κατά την άρδευση κυμαίνονται ανάμεσα σε 13% με 18%. «Οι μεγαλύτερες απώλειες νερού καταγράφονται κατά την υπεράρδευση, δηλαδή όταν ανοίγει ένας γεωργός την κάνουλα και μετά ξεχνάει να την κλείσει, και ανέρχονται σε ποσοστό 8%- 10% επί του συνόλου των ποσοτήτων που χρησιμοποιούνται για πότισμα», επισημαίνει ο κ. Χρήστος Καραβίτης, λέκτορας στο Τμήμα Αξιοποίησης Υδατικών Πόρων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου. «Επιπλέον, παρατηρούνται απώλειες της τάξεως του 3%- 5% κατά τη μεταφορά του νερού άρδευσης και 2%- 3% από το πότισμα τις μεσημεριανές ώρες. Με τις δεδομένες συνθήκες λειψυδρίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρξει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, ο οποίος όμως είναι και χρονοβόρος», συμπληρώνει ο λέκτορας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το έλλειμμα των υδατικών αποθεμάτων στη Θεσσαλία στα τέλη Ιουλίου ανερχόταν σε 90 εκατομμύρια κυβικά μέτρα στη Λίμνη Πλαστήρα και σε 40 εκατομμύρια κυβικά μέτρα στο Σμόκοβο. Λόγω της έλλειψης καλοκαιρινών καταιγίδων στην περιοχή, η κατάσταση σήμερα έχει επιδεινωθεί. «Άμεση λύση για τον περιορισμό των απωλειών αρδευτικού νερού είναι η επείγουσα εξέταση και επισκευή των αρδευτικών δικτύων, στα σημεία τουλάχιστον όπου υπάρχει μεγάλο πρόβλημα. Άλλος ένας τρόπος για τον άμεσο περιορισμό των απωλειών είναι η αποφυγή του ποτίσματος κατά τις μεσημεριανές ώρες των καλοκαιρινών μηνών, οπότε και διαπιστώνονται οι μεγαλύτερες τιμές εξάτμισης του νερού», λέει ο κ. Καραβίτης.

Ποτίζουν μεσημέρι!
Όπως αναφέρει ο αγρότης από το Κιλκίς, πρώην πρόεδρος του τοπικού αγροτικού συνεταιρισμού κ. Νίκος Μπογέλης, η πλειονότητα των αγροτών ποτίζει τα χωράφια φυσιολογικά τις νυχτερινές ώρες όταν πέφτουν οι θερμοκρασίες, αλλά ορισμένοι συνάδελφοί τους επιμένουν να ποτίζουν τα μεσημέρια.

«Πρόκειται για καλλιέργειες καλαμποκιών και τριφυλλιών τις οποίες ορισμένοι ποτίζουν με “κανόνια” από τα καφενεία με τα γνωστά προγράμματα που έχουν εγκαταστήσει στα κινητά τηλέφωνα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Ξοδεύουν περίπου 50% περισσότερο νερό από τις νυχτερινές αρδεύσεις, ενώ πολλές φορές “καίγονται” και οι καλλιέργειες από τις υψηλές θερμοκρασίες», λέει ο κ. Μπογέλης.

Αντίστοιχα κρούσματα αδιαφορίας που οδηγούν σε σπατάλη των υδατικών αποθεμάτων σημειώνονται και σε περιοχές των Νομών Φλώρινας και Πέλλας, όπου υπάρχουν καλλιέργειες αραβοσίτου, τριφυλλιού και ζαχαρότευτλων, αλλά χαρακτηρίζονται περιορισμένες σε σχέση με άλλα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας όπου χρησιμοποιούνται κατά κόρον τα λεγόμενα κανόνια ποτίσματος.


Άντληση νερού από την Υλίκη και 100 γεωτρήσεις

«Η ΕΥΔΑΠ έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας» υποστηρίζει ο γεωλόγος της ΕΥΔΑΠ κ. Κώστας Ρίπης. «Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και σενάρια που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα διαχείρισης masterplan που έχει καταρτίσει η Εταιρεία σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο».

«Ήδη εδώ και μερικούς μήνες εφαρμόζεται το διαχειριστικό σχέδιο, καθώς ξεκίνησε η άντληση υδάτων από την Υλίκη και νερού από 100 γεωτρήσεις» επισημαίνει ο επιστημονικός σύμβουλος της Διεύθυνσης Υδροληψίας και πρόεδρος του συλλόγου γεωλόγων, κ. Αντώνης Αγγελόπουλος. «Είναι διαθέσιμες άλλες 100 γεωτρήσεις και ορισμένοι άλλοι εφεδρικοί πόροι ώστε να μπορούμε να εξασφαλίζουμε το 1 εκατομμύριο 100 χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού την ημέρα για τις ανάγκες ύδρευσης των κατοίκων της Αθήνας». «Το ίδιο πρόβλημα με εμάς αντιμετωπίζουν αυτή την περίοδο όλες οι χώρες της λεκάνης της Μεσογείου» τονίζει ο κ. Ρίπης. «Η κλιματική αλλαγή είναι έκδηλη στην ευρύτερη περιοχή και το πρόβλημα οξύνεται τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς από τον τουρισμό αυξάνεται η κατανάλωση νερού που εκ των πραγμάτων δεν αναπληρώνεται».


10% περισσότερο νερό μεταφέρθηκε φέτος στα νησιά

ΜΕΓΑΛΑ ΗΤΑΝ τα προβλήματα και στα νησιά του Αιγαίου. «Αναγκαστήκαμε να φέρουμε και φέτος νερό με υδροφόρες για να αντιμετωπίσουμε την αυξημένη ζήτηση λόγω του τουρισμού, χωρίς να διακόψουμε την υδροδότηση. Ελπίζουμε σύντομα να υλοποιηθεί η πρότασή μας για μονάδα αφαλάτωσης», ανέφερε ο δήμαρχος Αμοργού κ. Νίκος Φωστιέρης.

Έως και 200.000 κυβικά μέτρα νερού περισσότερα απ΄ όσα πέρυσι αναμένεται να μεταφερθούν φέτος στα άνυδρα νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων, σύμφωνα με εκτιμήσεις του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής. Οι παραπάνω ποσότητες αντιστοιχούν σε αύξηση κατά 10% του νερού που μεταφέρθηκε το 2007. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η τουριστική κίνηση στις Κυκλάδες εμφανίζεται μειωμένη κατά 5% περίπου ενώ στα Δωδεκάνησα κυμαίνεται στα ίδια επίπεδα με το 2007. Σύμφωνα πάντως με τους ειδικούς, η αύξηση των μεταφορών νερού οφείλεται στον ιδιαίτερα άνυδρο χειμώνα και τη δεύτερη συνεχόμενη χρονιά ξηρασίας, που προκάλεσαν το στέρεμα των λιγοστών πηγών στα νησιά που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.