Η κατάσκοπος που τον αγάπησε

Λεγόταν Τάνια και την σκότωσε μια ριπή από σφαίρες στη ζούγκλα της Βολιβίας. Ποια ήταν, όμως, αυτή η γοητευτική και μυστηριώδης Μάτα Χάρι που θάφτηκε δίπλα στον Τσε Γκεβάρα; Μια πιστή ερωμένη και ηρωίδα της επανάστασης ή μια διπλή κατάσκοπος;

Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για το πώς η γυναίκα που ήταν γνωστή με το όνομα «Τάνια» έζησε τη σύντομη ζωή της. Για κάποιους ήταν μια ηρωίδα του επαναστατικού αγώνα και πιστή ερωμένη του Τσε Γκεβάρα. Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι ήταν μια Μάτα Χάρι, που πρόδωσε τον μεγάλο επαναστάτη αν και ήταν η μοναδική γυναίκα που πολέμησε δίπλα του στη ζούγκλα της Βολιβίας. Την 31η Αυγούστου του 1967 η Τάνια βρισκόταν με μια ομάδα επαναστατών στο Ρίο Γκράντε. Εκεί άφησε την τελευταία της πνοή στα 29 της χρόνια, όταν δέχθηκε μια ριπή από σφαίρες. Ο θάνατός της ανακοινώθηκε μια βδομάδα αργότερα, αλλά ο Τσε Γκεβάρα, που την ίδια περίοδο πολεμούσε στην ίδια περιοχή, αρνήθηκε να πιστέψει την είδηση. Έξι βδομάδες αργότερα θα έχανε και ο ίδιος τη ζωή του στη Λα Χιγκέρα από τη σφαίρα ενός Βολιβιανού στρατιώτη.

Τέσσερις γλώσσες. Από τους ανθρώπους που είχαν γνωρίσει καλά την Τάνια ελάχιστοι βρίσκονται πλέον στη ζωή. Ένας από αυτούς είναι ο Ντάριελ Αλαρκόν Ραμίρεζ, ο προσωπικός φρουρός του Τσε Γκεβάρα και ο άνθρωπος που ανέλαβε την εκπαίδευσή της στην Κούβα, το 1961. Ο 69χρονος άνδρας- που είναι ακόμη γνωστός με το επαναστατικό του όνομα «Μπενίνιο» και σήμερα ζει στο Παρίσι, έχοντας καταγγείλει το καθεστώς του Φιντέλ Κάστροπεριγράφει στους κυριακάτικους «Τimes» του Λονδίνου μια «όμορφη κι ευγενική, αλλά συγχρόνως ανθεκτική» γυναίκα. Ο Μπενίνιο δεν ήξερε για τη φυγή της οικογένειας Μπίντερ από τη ναζιστική Γερμανία για το Μπουένος Άιρες και την επιστροφή της στην Ανατολική Γερμανία το 1952. Η ευχέρεια με την οποία μιλούσε η Τάνια τέσσερις γλώσσες (γερμανικά, ισπανικά, ρωσικά και αγγλικά) τράβηξε

Την 31η Αυγούστου του 1967 η Τάνια βρισκόταν με μια ομάδα επαναστατών στο Ρίο Γκράντε. Εκεί, μια ριπή από σφαίρες τη σκότωσε. Ήταν 29 ετών

την προσοχή της Στάζι, από την οποία στρατολογήθηκε ως «ανεπίσημη συνεργάτις». Κάποια στιγμή ανέλαβε χρέη διερμηνέα στις αντιπροσωπείες που επισκέπτονταν την Ανατολική Γερμανία από τη Λατινική Αμερική. Γνώρισε τον Τσε Γκεβάρα σε μια επίσκεψή του στη Λειψία κι έναν χρόνο αργότερα ταξίδεψε στην Κούβα. Υιοθέτησε το όνομα «Τάνια» και προσέφερε εθελοντική εργασία στο πλευρό του ήρωά της. Μέχρι που εκείνος έδωσε εντολή να λάβει «ειδική εκπαίδευση».

Επικίνδυνες αποστολές. Η Τάνια αναλαμβάνει διάφορες αποστολές στο πλαίσιο της εξαγωγής της επανάστασης στη Λατινική Αμερική. Ταξιδεύει με πλαστά διαβατήρια κι αλλάζει συχνά την εμφάνισή της. Γίνεται η Μάρτα Ιριάρτε, έπειτα η Χάιντι Γκονζάλες και στο τέλος η Λάουρα Γκιτιέρες Μπάουερ, για να προετοιμάσει την αποστολή του Τσε στη Βολιβία. Η Τάνια χρησιμοποιεί συχνά τη γοητεία της για να γνωρίσει πολιτικούς και στρατιωτικούς. «Μπορείς να πεις ότι ήταν μια Μάτα Χάρι. Ήταν πολύ καλή κατάσκοπος», θυμάται ο Μπενίνιο. Καταφέρνει να γνωρίσει τον σφόδρα αντικομμουνιστή αρχηγό της Αεροπορίας και μετέπειτα πρόεδρο της Βολιβίας, Ρενέ Μπαριέντος. Εκείνος την ερωτεύεται, πηγαίνουν μαζί διακοπές στο Περού και, όταν πληροφορείται ότι η Τάνια είναι κατάσκοπος, αισθάνεται διπλά προδομένος. Στο σπίτι της Τάνιας εντοπίζεται ένας στρατιωτικός ασύρματος και έγγραφα που οδηγούν τους διώκτες του Γκεβάρα στα ίχνη του. Η Τάνια καταφέρνει να ξεφύγει και, παρά τις εντολές να μείνει κρυμμένη στη Λα Παζ, αποφασίζει να συναντήσει τον Τσε για να πολεμήσει δίπλα του.

Διπλό παιχνίδι; Ο Μπενίνιο είναι βέβαιος ότι οι δυο τους ήταν εραστές. Δεν πιστεύει, όμως, ότι εκείνη περίμενε το παιδί του, όπως έλεγαν κάποιες φήμες. Και αποκλείει να έπαιζε ένα διπλό παιχνίδι κατασκοπείας με θύμα τον ήρωά της. Τη θεωρία αυτή είχε υποστηρίξει ο Γκίντερ Μάλεν, πρώην πράκτορας της Στάζι, που το 1961 αποσκίρτησε στη Δύση. Ο Μάλεν είχε ισχυριστεί ότι είχε στρατολογήσει την Τάνια όχι μόνο στη Στάζι αλλά και στην ΚGΒ και ότι αποστολή της ήταν να κατασκοπεύει και τον Τσε Γκεβάρα, καθώς οι επαναστατικές του φιλοδοξίες στη Λατινική Αμερική προκαλούσαν ανησυχία στους Σοβιετικούς. Στα αρχεία της Στάζι υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες για τη δράση της Τάνιας. Το 1997 ένας δημοσιογράφος από την Ουρουγουάη, ο Χοσέ Φριέντλ Ζαπάτα, εξέδωσε ένα βιβλίο στο οποίο αναφέρει ότι η Τάνια εργαζόταν για την ΚGΒ. Όταν ένας πρώην στρατηγός της ΚGΒ διέψευσε την πληροφορία, το βιβλίο αποσύρθηκε από την κυκλοφορία. Τον ίδιο ισχυρισμό προέβαλλε, πάντως, ο Αμερικανός συγγραφέας Ντάνιελ Τζέιμς, χαρακτηρίζοντας την Τάνια στο δικό του βιβλίο «ένα γρανάζι στο τεράστιο σύστημα της σοβιετικής αντικατασκοπίας». Στα παιχνίδια κατασκόπων η αλήθεια δεν λάμπει ποτέ ολόκληρη.


Με μια ματιά

●1937. Η Χάιντι Ταμάρα Μπούνκε Μπίντερ γεννιέται στο Μπουένος Άιρες από Γερμανούς γονείς που είχαν εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία ●1952. Η οικογένεια εγκαθίσταται στην Ανατολική Γερμανία ●1957. Στρατολογείται στη Στάζι ●1960. Γνωρίζεται με τον Τσε Γκεβάρα σε ένα ταξίδι του στη Λειψία ●1961. Φεύγει για την Κούβα, όπου υιοθετεί το επαναστατικό όνομα «Τάνια» ●1964. Πηγαίνει στη Βολιβία ως μυστικός πράκτορας της Αβάνας ●1967. Σκοτώνεται στη ζούγκλα της Βολιβίας.

●1968. Κυκλοφορούν οι πρώτες φήμες ότι εργαζόταν για λογαριασμό της ΚGΒ, στην οποία ανέφερε τις κινήσεις του Γκεβάρα ●1998. Θάβεται δίπλα στον Τσε Γκεβάρα, στο μαυσωλείο της Σάντα Κλάρα
Για πάντα στο πλευρό του

Έναν χρόνο πριν από τον θάνατό της, η Τάνια έγραψε ένα ποίημα: «Θα ξεχαστεί μια μέρα το όνομά μου και τίποτε από μένα δεν θα μείνει στη γη;». Το όνομά της, πάντως, έμεινε. Πρώτα στη λογοτεχνία και τον κινηματογράφο, έπειτα στα χείλη του Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος ανακήρυξε την Τάνια «ηρωίδα της επανάστασης». Κυρίως, όμως, έμεινε δίπλα στον Τσε Γκεβάρα, στο μαυσωλείο στη Σάντα Κλάρα, όπου θάφτηκε με όλες τις τιμές ο μυθικός επαναστάτης τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του. Έναν χρόνο αργότερα τα οστά της Τάνιας εντοπίστηκαν σε έναν μικρό λάκκο κοντά στο Βιλεγκράντε.

Μεταφέρθηκαν στη Σάντα Κλάρα και τοποθετήθηκαν δίπλα στη σορό του Τσε. Η Τάνια θα μείνει για πάντα στον πλευρό του.