Η «φωτιά» που καίει όλη την Ευρώπη

Παρασκευή, 8 Αυγούστου του 2008. Εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον πλανήτη περιμένουν να παρακολουθήσουν την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων στο Πεκίνο. Μαζί με αυτήν, ωστόσο, παρακολουθούν εμβρόντητοι και την έναρξη ενός πολέμου, την ανάφλεξη στον Καύκασο. Οκτώ ημέρες αργότερα, πολλά ερωτήματα εξακολουθούν να αναζητούν απαντήσεις.

1. Τι σκεφτόταν ο Μιχαήλ Σαακασβίλι όταν διέταξε την επίθεση εναντίον της Νότιας Οσετίας;

Έχουν διατυπωθεί πολλές υποθέσεις: Θεώρησε πως με τον Πούτιν στο Πεκίνο και την προσοχή του κόσμου στραμμένη στους Αγώνες θα προλάβαινε να φέρει εις πέρας έναν πόλεμο- αστραπή. Πίστεψε πως η Ρωσία δεν θα επενέβαινε, διότι τελευταία υπήρχαν τριγμοί στις σχέσεις της με τον ισχυρό άνδρα της Νότιας Οσετίας, Έντουαρντ Κοκόιτι. Πόνταρε στο ότι οι δυτικοί σύμμαχοί του, με πρώτες και καλύτερες τις ΗΠΑ, θα επενέβαιναν ώστε να θέσουν τέλος στη ρωσική αντεπίθεση. Ό,τι και να σκέφτηκε, πάντως, η Ιστορία απέδειξε πως ήταν μια ανόητη κίνηση.

2. Έχουν περάσει τέσσερις ημέρες από την κήρυξη εκεχειρίας αλλά η ένταση παραμένει αμείωτη.Τελικά η κρίση τελειώνει ή όχι;

Για τον Μάικλ Κοξ, καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο London School of Εconomics, «μόλις τώρα αρχίζει». Οι σχέσεις ΗΠΑ- Ρωσίας θα διέλθουν μια καθοριστική κρίση, υποστηρίζει, και ο μεγάλος κίνδυνος έγκειται στην εκατέρωθεν αδιαλλαξία, να νιώθουν και οι δύο πλευρές ότι δεν μπορούν να κάνουν πίσω. Δεν συμφωνούν ωστόσο όλοι οι αναλυτές. «Η κλιμάκωση δεν συμφέρει κανέναν. Πιστεύω πως όλες οι πλευρές ξέρουν πού να βάλουν το όριο», υποστηρίζει ο Μάικλ Ντέβισον.

3. Πόσο τυχαίο μπορεί να θεωρηθεί ότι Πολωνία και ΗΠΑ συμφώνησαν την Πέμπτη για την αντιπυραυλική ασπίδα;

Καθόλου. Κανένας Ευρωπαίος ηγέτης δεν επέκρινε με μεγαλύτερη δριμύτητα τις ενέργειες της Ρωσίας στη Γεωργία από τον Πολωνό πρόεδρο Λεχ Κατσίνσκι. Όπως εξήγησε ο πρωθυπουργός της χώρας, Ντόναλντ Τασκ, «η Πολωνία θέλει συμμαχίες. Είναι σημαντικό η βοήθεια να φτάσει από τις πρώτες ώρες μιας- χτυπάω ξύλο- πιθανής διαμάχης». Δεδομένης της οργισμένης αντίδρασης της Μόσχας, δεν έχει άδικο που χτυπάει ξύλο.

4. Τι να περιμένουμε από εδώ και πέρα;
Υπάρχουν λίγες βεβαιότητες και πολλά σενάρια. Η προοπτική ένταξης της Γεωργίας – αλλά και της Ουκρανίας- στο ΝΑΤΟ απομακρύνεται.

Και η Ρωσία αναμένεται να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις δύο αποσχισθείσες επαρχίες της Γεωργίας, τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία- το αν απλώς θα τις αναγνωρίσει ως ανεξάρτητες ή θα τις προσαρτήσει μένει να φανεί. Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, ίσως δεχθούν πιέσεις να στηρίξουν τη σκληρή ρητορική τους με πράξεις. Το ενδεχόμενο στρατιωτικής εμπλοκής τους είναι πρακτικά απίθανο (χρειάζονται τη Ρωσία, ιδίως όσον αφορά το πυρηνικό Ιράν), δεν μπορεί να αποκλειστεί ωστόσο η αποβολή της Μόσχας από τους G8 ή η παρεμπόδιση της ένταξής της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

5. Πόσο μας αφορά το ψυχροπολεμικό σκηνικό που έχει διαμορφωθεί;

Άμεσα. Ο πόλεμος, επισημαίνουν οι αναλυτές, έχει «ήδη αλλάξει την πολιτικό και οικονομικό τοπίο της Ευρασίας». Η Ρωσία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ευρώπης, πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι ενεργειακά εξαρτώμενες από τη Μόσχα. Επιπλέον, η κρίση απειλεί να διχάσει (ξανά) την Ευρώπη.


Έπαιξε κι έχασε

Στα 36 του ηγήθηκε στη Γεωργία της (αναίμακτης) Επανάστασης των Ρόδων, υποχρεώνοντας την «Αλεπού του Καυκάσου», τον Έντουαρντ Σεβαρντάτζε, σε παραίτηση. Στα 37 του έγινε ο νεώτερος πρόεδρος στην Ευρώπη. Στα 40 του, ο κοσμοπολίτης δικηγόρος με τις σπουδές στις ΗΠΑ, τις έξι ξένες γλώσσες και την Ολλανδή σύζυγο δικαίωσε όσους τον χαρακτηρίζουν ανυπόμονο και θερμοκέφαλο. «Έπαιξε, διότι είναι άνθρωπος που αγαπά το ρίσκο- και έχασε», σχολίασε η «Figaro». Δεκάδες χιλιάδες Γεωργιανοί κατέβηκαν στους δρόμους της Τιφλίδας την Τρίτη για να καταγγείλουν τη «ρωσική επιθετικότητα» και να επευφημήσουν τον Μιχαήλ Σαακασβίλι. Όπως δήλωσε ο Νταβίντ Ουσουπασβίλι, ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος, «για τους περισσότερους, η στήριξη του προέδρου είναι σήμερα ζήτημα αρχής.

Όταν όμως τελειώσει ο εφιάλτης, πολλοί θα αρχίσουν να θέτουν ερωτήματα. Ο κόσμος καταλαβαίνει πως ο Σαακασβίλι έκανε λάθος, δεν σκέφτηκε τις συνέπειες των πράξεων του».


«Δεινός σκακιστής»

Τρεις μήνες αφότου μετακινήθηκε από την προεδρία στην πρωθυπουργία της Ρωσίας, απέδειξε- επισημαίνουν οι «Τimes»- πως είναι «δεινός σκακιστής». Είχε χάσει αρκετά πιόνια- ο πόλεμος στο Ιράκ, η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, η ένταξη των χωρών της Βαλτικής στο ΝΑΤΟ, το αμερικανικό αντιπυραυλικό σύστημα στην Ανατολική Ευρώπη, όλα αυτά έγιναν και γίνονται σε πείσμα της Ρωσίας. Ο Πούτιν όμως περίμενε. Και όταν ο Γεωργιανός πρόεδρος του έδωσε την ευκαιρία, πήρε εκδίκηση αποδεικνύοντας (πέραν του ήδη γνωστού, ότι δηλαδή αυτός παραμένει αρχηγός στο Κρεμλίνο) ότι ουδείς μπορεί να παίρνει τους βρυχηθμούς της ρωσικής αρκούδας αψήφιστα. Όποιες αξιώσεις και αν εγείρει το Κρεμλίνο, η διεθνής κοινότητα υποχρεωτικά θα τις ακούσει. Ο «τσάρος Βλαντίμιρ» ωστόσο, πρέπει να χειριστεί προσεχτικά τον θρίαμβό του. Εάν συνεχίσει να τραβά το σκοινί, μπορεί να επιφέρει ανεπανόρθωτο πλήγμα και στο διεθνές κύρος και στην οικονομία της χώρας του.


ΓΝΩΜΗ Ποιον κοροϊδεύει η Δύση;

Αν πιστέψουμε πολλά μέσα ενημέρωσης, οι ΗΠΑ δάμασαν μια αρκούδα που βρυχόταν και την υποχρέωσαν να επιστρέψει στο λημέρι της. Αλλά αυτό είναι παραποίηση της πραγματικότητας και η τελευταία από μια σειρά δυτικών παρερμηνειών των ρωσικών προθέσεων στο θλιβερό επεισόδιο. Άρχισαν με την «επίθεση» και την «επέμβαση», συνέχισαν με την κατηγορία «ανατροπής του καθεστώτος» στη Γεωργία και κορύφωσαν τα κινδυνολογικά ρεπορτάζ τους μεταδίδοντας ότι η Ρωσία επιχειρεί να βομβαρδίσει τους ενεργειακούς αγωγούς. Τίποτε από αυτά δεν είναι αλήθεια. Ας πάρουμε για παράδειγμα την «επίθεση». Η Γεωργία διακήρυξε ότι βρίσκεται σε κατάσταση πολέμου με τη Ρωσία. Δυστυχώς, ο πόλεμος είναι πόλεμος και βασικός στόχος ενός εμπλεκόμενου μέρους είναι να περιορίσει ή καταστρέψει στρατιωτικά τον αντίπαλό του. Αυτό έκανε η Ρωσία μέχρι να δεχθεί την κατάπαυση του πυρός. Και σε κάθε περίπτωση, ποιοι άρχισαν τις εχθροπραξίες; Η Γεωργία απέστειλε στρατεύματα στη Νότια Οσετία, μια περιοχή η οποία βρίσκεται στο έδαφός της αλλά δεν την ελέγχει. Φυσικά η Ρωσία δεν θέλει μια γειτονική της χώρα να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Όμως αυτό απέχει πολύ από το να λέμε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θέλει τον ζωτικό χώρο της σοβιετικής εποχής. Η Δύση πρέπει πλέον να απαλλαγεί από τα στερεότυπα.