Από σερβιτόρος στο Δίκωμο, κυρίαρχος του Κυπριακού

Τέσσερα χρόνια μετά το ναυάγιο του σχεδίου Ανάν, μια νέα προσπάθεια για την επίλυση του Κυπριακού αρχίζει. Από τις 3 Σεπτεμβρίου ο Πρόεδρος Δ. Χριστόφιας και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ θα επιχειρήσουν να βρουν λύση με συνομιλίες πρόσωπο με πρόσωπο.

Αδιαμφισβήτητος πρωταγωνιστής στο νέο σκηνικό είναι ο Δημήτρης Χριστόφιας, ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ, του κομμουνιστικού κόμματος της Κύπρου, ο οποίος πέτυχε, μέσα σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, την ώρα που άλλα αδελφά κόμματα κατέρρεαν, όχι μόνο να διατηρήσει το κόμμα του ισχυρό και πρώτη πολιτική δύναμη στην Κύπρο αλλά και να καταγάγει ο ίδιος μια μεγάλη νίκη στις προεδρικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2008 στην Κύπρο.

Η εκλογή του ανέτρεψε μια πολιτική- αυτήν του προκατόχου του κ. Τ. Παπαδόπουλου- στην οποία είχε συμβάλει και ο ίδιος. Σε πολλά μάλιστα σημεία την είχε υπερασπιστεί προσωπικά κατά την προεκλογική περίοδο. Δίδοντας την προεδρική διαβεβαίωση στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ο Χριστόφιας μίλησε για το όραμά του.

Και το όραμά του όπως το περιέγραψε είναι γίνει ο Πρόεδρος που επί των ημερών του θα λυθεί το Κυπριακό.

Οι ενέργειές του ήταν ταχύτατες και έφεραν αποτέλεσμα. Μέσα σε λίγους μήνες διαμόρφωσε μια νέα πολιτική πραγματικότητα και έφερε το Κυπριακό στα πρόθυρα της διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Στο εξωτερικό απέκτησε την «καλή μαρτυρία»- και για την Κύπρο και για τον ίδιο- που είχε απολεσθεί επί διακυβερνήσεως Τ. Παπαδόπουλου και με το ηχηρό «όχι» των Ελληνοκυπρίων στο δημοψήφισμα του 2004. Ακόμα και οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί, εκεί που ήταν έτοιμοι να «τιμωρήσουν» την ελληνοκυπριακή πλευρά ανοίγοντας παράθυρα αναγνώρισης του ψευδοκράτους, έσπευσαν να παγώσουν τις εξελίξεις και να λάβουν θέσεις για τη νέα προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού.

Τα γκάλοπ. Στο εσωτερικό οι πολιτικές συμμαχίες ανατάχθηκαν και ο κ. Χριστόφιας εμφανίζεται, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, να απολαμβάνει ως προς τους χειρισμούς του εμπιστοσύνη της τάξεως του 75%. Το μεγάλο κόμμα της αντιπολίτευσης, ο ΔΗΣΥ, τον υπο στηρίζει, συμβουλεύει μάλιστα τους άλλους «να εμπιστευθούν τον Πρόεδρο». Το περίεργο είναι ότι αντιμετωπίζει μια ιδιότυπη αντιπολίτευση από κόμματα ή στελέχη κομμάτων που υποστήριξαν την εκλογή του στον δεύτερο γύρο και συμμετέχουν με υπουργούς στην κυβέρνηση Χριστόφια. Ο πρόεδρος της ΕΔΕΚ κ. Ομήρου συχνά εκφράζει επιφυλάξεις και διατυπώνει ερωτηματικά ως προς την πορεία του Κυπριακού και τους χειρισμούς Χριστόφια, χωρίς όμως να αίρει τη στήριξή του. Στο ΔΗΚΟ ο πρόεδρός του Μάριος Καρογιάν παρέχει πλήρη υποστήριξη στον Πρόεδρο, αλλά μικρή ομάδα στελεχών του κόμματός του έφτασαν μέχρι το σημείο να ζητήσουν αποχώρηση από την κυβέρνηση Χριστόφια εν όψει των απευθείας διαπραγματεύσεων. Από μιαν άλλη όμως, οι φωνές αυτές ήταν αναμενόμενες, καθώς η πολιτική και οι υποθήκες Παπαδόπουλου πέρασαν στο περιθώριο αιφνιδίως και εν μια νυκτί. Από σερβιτόρος. Το παιδί από το Δίκωμο μπήκε από μικρό στη βιοπάλη σερβίροντας καφέδες στο καφενείο του χωριού. Στη συνέχεια ακολούθησε μιαν εντυπωσιακή πορεία μέσα στο ΑΚΕΛ- πέρασε από όλα τα αξιώματα, φτάνοντας στη θέση του γενικού γραμματέα και εμφανίζεται τώρα στην Προεδρία της Δημοκρατίας κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού στην Κύπρο.

Από την εποχή που φοιτούσε στο Λύκειο Νεοκλέους, η ιστορία και οι κοινωνικές επιστήμες ήταν τα κύρια ενδιαφέροντά του και σε αυτούς τους τομείς συνέχισε τις σπουδές του με τη βοήθεια του ΑΚΕΛ στο Ινστιτούτο και την Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών στη Μόσχα. Εκεί γνώρισε και την Έλση, τη σύντροφο της ζωής του. Στο κόμμα μπήκε δεκατεσσάρων χρόνων ως μαθητής και έγινε το 1964 μέλος του ΑΚΕΛ και των οργανώσεών του. Η ανέλιξή του μετά την επιστροφή του από τη Μόσχα ήταν γρήγορη. Οργανωτικός γραμματέας της Νεολαίας του κόμματος και στη συνέχεια (1977) γενικός γραμματέας της ΕΔΟΝ. Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής το 1982 και του Πολιτικού Γραφείου το 1986.

Όταν ο πολιτικός του μέντορας, ο ιστορικός ηγέτης του ΑΚΕΛ Εζεκίας Παπαϊωάννου- ο οποίος από το 1949 κατείχε τη θέση του γενικού γραμματέα του κόμματος- αποφάσισε ότι ήλθε η ώρα της διαδοχής, ο Δημήτρης Χριστόφιας ήταν έτοιμος. Εξελέγη γενικός γραμματέας του κόμματος σε ηλικία 42 χρόνων, το 1988. Η αναταραχή στο κόμμα και η αποχώρηση μιας ομάδας στελεχών ελάχιστα επηρέασε το κόμμα, τους στόχους και την πολιτική του. Μεγαλωμένος με τα αντικαπιταλιστικά και αντιιμπεριαλιστικά νάματα του ΄60 και του ΄70, ο Χριστόφιας ακολούθησε την πολιτική των δημοκρατικών συμμαχιών στο Κυπριακό και των κοινωνικών διεκδικήσεων, μια πολιτική που το κόμμα του υιοθέτησε μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης-

Στις 3 Σεπτεμβρίου ο Κύπριος Πρόεδρος αρχίζει απευθείας συνομιλίες με τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ

Λονδίνου με τις οποίες ήταν αντίθετο, υποστηρίζοντας τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο.

Οι σχέσεις με τον Τάσσο. Η κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ δημιούργησε νέες συνθήκες για το ΑΚΕΛ και ο Δ. Χριστόφιας χειρίστηκε την προσαρμογή με προσεκτικά βήματα- αν και λίγο καθυστερημένα στο θέμα της Ε.Ε. Εξακολουθώντας να εκτιμούν στο ΑΚΕΛ ότι δεν ήλθε η ώρα για το κόμμα να διεκδικήσει την εξουσία και πως ήταν αναγκαίο να υπάρξει πριν ένα σκαλοπάτι, υποστήριξαν στις εκλογές του 2003 τον κ. Τ. Παπαδόπουλο «για να φύγει ο Κληρίδης», με αντάλλαγμα την προεδρία της Βουλής για τον κ. Χριστόφια. Ο γάμος δεν πήγε καλά και το διαζύγιο δεν άργησε.

Πολλοί δεν περίμεναν ότι ο Δ. Χριστόφιας θα διεκδικούσε την Προεδρία. Όμως όλα ήταν υπέρ του. Οι δημοσκοπήσεις για χρόνια τον παρουσίαζαν ως τον δημοφιλέστερο πολιτικό της Κύπρου. Έτσι πήρε την απόφαση, θέτοντας τέρμα σε μια πολιτική δεκαετιών, ότι για το ΑΚΕΛ η εξουσία ήταν κάτι απαγορευμένο.


Ρεαλισμός και συνεννόηση με τους Τουρκοκυπρίους

Πώς και με ποια πολιτική ένας αριστερός πρόεδρος επιχειρεί να λύσει το Κυπριακό; Είναι αλήθεια πως ο κ. Χριστόφιας από την πρώτη στιγμή στους λόγους του παρουσιάζει μια νέα αντίληψη, πιο πραγματιστική σε σχέση με τη ρητορική στο Κυπριακό άλλων προέδρων. Για παράδειγμα, τολμά να δηλώνει πως το κράτος που θα προκύψει από ενδεχόμενη λύση δεν θα είναι ένα ελληνοκυπριακό κράτοςούτε βέβαια τουρκοκυπριακό- και ότι για τις συγκρούσεις του ΄63 υπάρχουν ευθύνες και στις δύο πλευρές.

Ο κ. Χριστόφιας επιχειρεί να μειώσει τους μεγαλοϊδεατισμούς που διακατέχουν ένα κομμάτι του πολιτικού συστήματος και της κοινής γνώμης, υπενθυμίζοντας μερικές αλήθειες, όπως ότι η λύση που αποδέχθηκαν Μακάριος και Κυπριανού με τις αντίστοιχες συμφωνίες είναι η διζωνική ομοσπονδία.

Οι σχέσεις με τον Ταλάτ. Παρά τις κατά καιρούς εντάσεις, οι σχέσεις του ΑΚΕΛ με το τουρκικό ρεπουμπλικανικό κόμμα, το κόμμα του κ. Ταλάτ, αλλά και οι σχέσεις των δύο ανδρών ήταν και είναι στενές. Είναι γι΄ αυτό που ο κ. Χριστόφιας μιλά συνεχώς για κυπριακή λύση και θέλει να προστατεύσει τις διαπραγματεύσεις από παρεμβάσεις ξένων παραγόντων.

Μερικοί μάλιστα πιστεύουν ότι οι δυο τους έχουν συζητήσει πολλά θέματα στις κατ΄ ιδίαν συναντήσεις τους.

Άλλοι προβάλλουν και το σενάριο ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να φέρουν αποτελέσματα έως την άνοιξη του 2009.

Είναι γεγονός πως οι ξένοι διπλωμάτες έχοντας δείγματα γραφής από τις τρεις συναντήσεις τους επενδύουν στη «χημεία» των δύο ανδρών. Βέβαια, το «κλειδί» κρατά η Άγκυρα. Ουδείς είναι αφελής να παραγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα. Ούτε βεβαίως ο Κύπριος Πρόεδρος.

Όμως κ. Χριστόφιας, όπως συχνά λέει σε συνεργάτες του, «έχει μπροστά του μια πρόκληση: να αποδείξει τι σημαίνει αριστερή διαχείριση του Κυπριακού».