[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] ΚΕΣάτια για τη δημόσια παιδεία

Η κατάθεση του σχεδίου νόμου «Ίδρυση και λειτουργία κολεγίων και άλλες διατάξεις» από τον υπουργό Παιδείας Ευριπίδη Στυλιανίδη ανοίγει νέους ορίζοντες όχι μόνο στην ελληνική εκπαίδευση αλλά και στον τρόπο με τον οποίο επιτελείται το νομοθετικό έργο στη χώρα μας. Στον δρόμο που χάραξε ο νέος Ευριπίδης, η λειτουργία της Βουλής αντιστρέφεται: θα νομοθετεί το καλοκαίρι και θα αναπαύεται τον χειμώνα. Κυρίως, όμως, τίθεται ένα νέο πλαίσιο αρχών για το περιεχόμενο των νομοθετημάτων. Το πόνημα του ΥΠΕΠΘ διαχωρίζει την «τυπική» από την «άτυπη» εκπαίδευση και ασχολείται με την τελευταία. Είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται νομοθέτημα το οποίο θεσπίζει το αντικείμενό του ως άτυπο, σε αντίφαση με τη θεμελιώδη έννοια του νόμου. Ασφαλώς, το ζήτημα θα απασχολήσει σειρά συνεδρίων που θα επαναπροσδιορίσουν το περιεχόμενο των νομικών επιστημών.

O υπουργός το λέει και το εννοεί: Τα «κολέγια» θα μπορούν να συμπράττουν «με πάσης φύσεως εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της αλλοδαπής» (αρ. 10, παρ.

1). Το συνεργαζόμενο «ίδρυμα της αλλοδαπής» πρέπει να είναι «νομίμως αναγνωρισμένο από τις αρμόδιες εθνικές αρχές της χώρας του και πιστοποιημένο, εφόσον απαιτείται τούτο σύμφωνα με το δίκαιο της έδρας του». Ο Έλλην νομοθέτης είναι χαλαρός και χουβαρντάς. Αν το «δίκαιο της έδρας» είναι υποτυπώδες, ανύπαρκτο, ή σκοπίμως ελλειπτικό (για να επιτρέπει εκπαιδευτικές μπίζνες εκτός συνόρων), η ελληνική πολιτεία δεσμεύεται να υποδέχεται τα εισαγόμενα υποπροϊόντα του με την ίδια ευχαρίστηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι η σχετική πρόνοια δεν περιορίζεται καν σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξίσου ευπρόσδεκτα με τα αμερικανικά καθίστανται και τα μπαγκλαντεσιανά «κολέγια» και δίδεται σε δαιμόνιους επιχειρηματίες η δυνατότητα ξεπλύματος με την «άτυπη» αλλά ένδοξη και καθιερωμένη μέθοδο των off shore. Δεν μένει παρά να δούμε στην Ελλάδα το «Κολέγιο των Παρθένων», συνεργαζόμενο με το παγκοσμίου φήμης «εκπαιδευτικό ίδρυμα» που θα εδρεύει στα ομώνυμα νησιά.

Βεβαίως, όλα θα γίνουν με τους αυστηρότερους όρους: Το προσωπικό και οι υποδομές οφείλουν απαραιτήτως να βρίσκονται στο ύψος της άτυπης υπηρεσίας τους. Απλώς, το ύψος

ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΠΑΡΑ

να δούμε στην Ελλάδα το «Κολέγιο των Παρθένων», συνεργαζόμενο με «εκπαιδευτικό ίδρυμα» που θα εδρεύει στα ομώνυμα νησιά

παραμένει απροσδιόριστο, πράγμα άλλωστε απόλυτα λογικό εφόσον το έργο τους είναι άτυπο. Πώς θα ελέγχεται η «πληρότητα του προγράμματος σπουδών» (αρ. 6), όταν το επίπεδό τους δεν προσδιορίζεται; Στο πατσαβούρι του ΥΠΕΠΘ δεν υπάρχει καν αναφορά στη διάρκεια των σπουδών. Ο έλεγχος του «κολεγίου» επαφίεται πλήρως στο μητρικό «ίδρυμα της αλλοδαπής». Αυτά δεν σημαίνουν ότι το ΥΠΕΠΘ δεν διακινδυνεύει προκειμένου να εξασφαλίσει την ποιότητα της νέας βαθμίδας της ελληνικής παιδείας: Απόφοιτοι πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν θα γίνονται δεκτοί ως διδάσκοντες στα «κολέγια». Ας ελπίσουμε ότι η σθεναρή στάση του υπουργού δεν θα οδηγήσει τη χώρα στο εδώλιο κάποιου ευρωπαϊκού ή διεθνούς δικαστηρίου. Διότι, στην εκκρεμούσα υπόθεση της ενσωμάτωσης των ευρωπαϊκών οδηγιών, η ελληνική κυβέρνηση έριξε λευκή πετσέτα. Και εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης: Το κόμμα που ως αντιπολίτευση προκάλεσε την παραπομπή της χώρας στο ΔΕΚ, ως κυβέρνηση αναμένει και ενθαρρύνει την άνευ όρων καταδίκη της, ώστε να ενσωματώσει την απόφαση στην εθνική νομοθεσία. Η κυβέρνηση κατέστησε σαφείς τις προθέσεις της να επιτρέψει τη χορήγηση πανεπιστημιακών πτυχίων από τους «εκπαιδευτικούς οργανισμούς» που εν τω μεταξύ βαφτίζει «κολέγια», συστήνοντας προσχηματικές δομές εποπτείας και ελέγχου και μεταθέτοντας την ευθύνη της στην έννομη τάξη άλλων χωρών.

Το κλειδί για την «άτυπη» εκπαίδευση που καθιερώνει η ελληνική κυβέρνηση είναι η παχυλή εγγυητική επιστολή του συμβεβλημένου επιχειρηματία. Όσο για την «τυπική» εκπαίδευση, η κυβέρνηση δείχνει ότι επιθυμεί να την περιορίσει στον τύπο. Η ανώτατη παιδεία θα είναι δημόσια τύποις. Με τα ουσιαστικά της προβλήματα δεν φαίνεται να είναι κανένας πλέον πρόθυμος να ασχοληθεί. Αλλά αυτός δεν είναι λόγος η πανεπιστημιακή κοινότητα να συνεργήσει στην απαξίωση και παράκαμψη του δημόσιου πανεπιστημίου. Το καλύτερο δώρο για την κυβέρνηση θα είναι η εσωτερική ανατίναξη ενός πανεπιστημίου που δεν προσβλέπει στη βελτίωσή του αλλά στην παγίωση ενός status quo που έχει από καιρό δείξει τα όριά του. Τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, η απάντηση στην κυβέρνηση πρέπει να δοθεί με ανοιχτά ΑΕΙ που αγωνίζονται υπό δυσμενείς συνθήκες να επιτελέσουν το έργο τους, το οποίο αποτελεί συνταγματική επιταγή. Διαφορετικά, η απήχηση των απόψεων όσων υπερασπίζονται το δημόσιο πανεπιστήμιο στην ουσία του θα βαίνει μειούμενη στην κοινωνία. Και η συρρίκνωση της ανώτατης δημόσιας παιδείας στη χώρα της οποίας το Σύνταγμα την επιτάσσει «τυπικά» θα είναι προδιαγεγραμμένη.