Χρήμα / Κόσμος

Φοβούνται κραχ στις αγορές

Φαίνεται ότι ετοιμαζόμαστε να ξαναζήσουμε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 1987. Η αύξηση των επιτοκίων του ευρώ θα μπορούσε να προκαλέσει μία ακόμη Μαύρη Δευτέρα στις αγορές.

Πάρτε μια βαθιά ανάσα, σφίξτε κι άλλο το ζωνάρι και κρατήστε τα μετρητά σας έτοιμα. Σύμφωνα με τον Richard Κoo, τον επικεφαλής οικονομολόγο του Νomura Research Ιnstitute, τον ερευνητικό βραχίονα του ιαπωνικού χρηματοπιστωτικού κολοσσού Νomura Securities, σύντομα θα ξαναζήσουμε μία ακόμη κρίση παρόμοια με τη Μαύρη Δευτέρα του 1987.

Τη Μαύρη Δευτέρα- στις 19 Οκτωβρίου 1987- η Γουόλ Στριτ έχασε σε μία ημέρα 22% (Ο Γενικός Δείκτης στο Χρηματιστήριο της Αθήνας στον απόηχο του κραχ και μέχρι το τέλος του έτους υποχώρησε από τις 518 μονάδες στις 272,47 μονάδες, χάνοντας 47,45% μέσα σε δύο μόλις μήνες). Η κρίση ξεκίνησε από το Χονγκ Κονγκ, επεκτάθηκε στην Ευρώπη και από εκεί στις ΗΠΑ, όπου ο Ντάου Τζόουνς έχασε μέσα σε μία μόλις ημέρα 508 μονάδες.

Πολλές ομοιότητες
Το εάν μια παρόμοια κρίση θα πλήξει ξανά την παγκόσμια οικονομία και τις κεφαλαιαγορές άμεσα ή κάποια στιγμή στο μέλλον, ο Κoo διστάζει να το πει. Όμως, ο κορυφαίος Ιάπωνας οικονομολόγος πιστεύει ότι οι σημερινές συνθήκες έχουν πάρα πολλές ομοιότητες με αυτές που οδήγησαν στο κραχ της Μαύρης Δευτέρας. Πριν από λίγες μόνο ημέρες, προέβλεψε ότι το ασθενές δολάριο, η έκρηξη του πληθωρισμού και η άνοδος των επιτοκίων μπορούν να αποτελέσουν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική βουτιά τις παγκόσμιες αγορές. Ίσως μάλιστα η Ευρώπη να φέρει- κι αυτή τη φορά, όπως και τότε- σημαντικό μερίδιο της ευθύνης. Ο Κoo, που θεωρείται αυστηρός κριτής, με αποτέλεσμα να βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της δημοσιότητας,

Οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ μοιάζουν πολύ με τις συνθήκες που υπήρχαν το 1987. Τότε ήταν η απόφαση της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας (Dundesbank) να αυξήσει τα επιτόκια που οδήγησε σε μαζική φυγή από το δολάριο προς το μάρκο

πιστεύει ότι η άνοδος των επιτοκίων του ευρώ θα εντείνει τη φυγή από το δολάριο (επειδή οι επενδύσεις στο ενιαίο νόμισμα θα προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις), κάτι που ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (FΕD) Μπεν Μπερνάνκι έχει προσπαθήσει τόσο σκληρά να αποφύγει.

Όπως λέει ο Κoo, η φυγή των επενδυτών από το δολάριο θα γίνει επειδή οι ευρωπαϊκή οικονομία δείχνει να είναι σε καλύτερη κατάσταση από την αμερικανική, επειδή το εμπορικό ισοζύγιο είναι πιο ισορροπημένο, η ανάπτυξη ισχυρότερη και τα επιτόκια πιο ψηλά.

Μοιάζουν με το ΄87
Όπως σημειώνει ο Κoo, οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ μοιάζουν πολύ με τις συνθήκες που υπήρχαν το 1987. Τότε ήταν η απόφαση της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας (Dundesbank) να αυξήσει τα επιτόκια, που οδήγησε σε μαζική φυγή από το δολάριο προς το μάρκο.

Πολλοί θεωρούν τη σύγκρουση αυτή της Βundesbank με τη FΕD- μόλις έναν μήνα πριν από το κραχ του Οκτωβρίου του 1987 – ως υπεύθυνη για τη Μαύρη Δευτέρα που ακολούθησε. Τότε, όπως συμβαίνει σήμερα, η Βundesbank είχε αποφασίσει να αυξήσει τα βασικά επιτόκια δανεισμού σε μάρκα από 4,5% σε 5%, και αυτό συνέβαλε στο κραχ. Σήμερα, ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώνεται στο 4%- εξ ου η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας θέλουν και οι δύο να αυξήσουν το κόστος δανεισμού, παρά τους φόβους για στάσιμο πληθωρισμό (υψηλός πληθωρισμός αλλά και χαμηλή ανάπτυξη). Γι΄αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο Κoo προβλέπει ότι φθάσαμε στο τέλος της εποχής που τα χαμηλά επιτόκια συνέβαλαν στην άνοδο των τιμών των μετοχών.

Κατά τη γνώμη μου, έχει δίκιο όταν λέει ότι οι αρμόδιες αρχές κάνουν λάθος με το να βλέπουν τον σημερινό υψηλό πληθωρισμό σαν νομισματικό φαινόμενο. Θέλουν να χρησιμοποιήσουν το λάθος όπλο για να αντιμετωπίσουν τον υψηλό πληθωρισμόκαι οι κίνδυνοι να δημιουργηθεί η μία φούσκα μετά την άλλη είναι πολύ μεγάλοι. Ο Κoo πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος να βγούμε από την κρίση αυτή είναι να υποστηρίξουν οι κυβερνήσεις την αύξηση των επενδύσεων μέσω παροχής κρατικών εγγυήσεων ή φορολογικών κινήτρων.


Εκατομμύρια νοικοκυριά στις ΗΠΑ κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους

Το αμερικανικό Κογκρέσο άρχισε να ετοιμάζει ένα μεγάλο «πακέτο» βοηθείας για τους δανειολήπτες εκείνους που δυσκολεύονται να αποπληρώσουν τα στεγαστικά τους δάνεια (από τα οποία 2,6 εκατομμύρια βρίσκονται σε καθυστέρηση) και κινδυνεύουν να δουν το σπίτι τους να βγαίνει στο σφυρί, και τώρα προσπαθεί να επιταχύνει τις διαδικασίες για να περάσουν οι σχετικές ρυθμίσεις.

Όμως τους τελευταίους έξι μήνες το πρόβλημα έχει οξυνθεί και συνεχίζει μέρα με τη μέρα να επιδεινώνεται. Περισσότεροι από τρία εκατομμύρια δανειολήπτες δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τα στεγαστικά τους δάνεια και αναλυτές προβλέπουν ότι άλλα δύο εκατομμύρια θα αρχίσουν να καθυστερούν τις πληρωμές τους από το επόμενο έτος, καθώς οι τιμές των ακινήτων θα μειώνονται και η οικονομία θα εξασθενεί. Με τη νέα ρύθμιση που προωθεί το Κογκρέσο, ορισμένες κατηγορίες δανειοληπτών θα έχουν τη δυνατότητα να αναχρηματοδοτούν τα δάνειά τους με ευνοϊκούς όρους με διάρκεια έως 30 έτη και σταθερό επιτόκιο με την κάλυψη της κυβέρνησης. Το πρόβλημα της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ όμως δεν είναι κάτι που μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα και σύμφωνα με τη Lehman Βrothers, η βουτιά στις τιμές μπορεί να φτάσει έως το 15% μέχρι τα τέλη του 2009. Δεν υπάρχει μια απλή λύση για την κρίση στην αγορά ακινήτων και οι αρμόδιες αρχές θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν όλα τα «εργαλεία» που έχουν στη διάθεσή τους. Αυτό όμως θα χρειαστεί αρκετό ακόμη χρόνο.