Πως επηρεάζει την εμφάνιση η έλλειψη ύπνου

Μαύροι κύκλοι, πρησμένα μάτια, ξερό και θαμπό δέρμα… Η εμφάνιση αυτή μόνο ένα πράγμα σημαίνει: πολλά ξενύχτια, που καθιστούν επιτακτική την ανάγκη να αναπληρώσετε τον χαμένο ύπνο για να ξαναβρείτε την ομορφιά σας.

Αυτό τουλάχιστον επιτάσσει η κοινή λογική, που θέλει την έλλειψη ύπνου να επηρεάζει την εμφάνιση του προσώπου. Τί έχει, όμως, να πει η επιστήμη επ’ αυτού; Η πρώτη μελέτη επί του θέματος αποκαλύπτει, σύμφωνα με την εφημερίδα «Τάϊμς» του Λονδίνου, ότι η κοινή λογική έχει εν μέρει δίκιο, διότι πιο πολύ υποφέρει η ψυχή παρά το σώμα από τα ξενύχτια.

Την μελέτη εκπόνησαν ο δρ Ρόνι Μαρκς, ομότιμος καθηγητής Δερματολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουαλίας, στο Κάρντιφ, και ο κλινικός ψυχολόγος δρ Άλεξ Γκάρντνερ, από την Βρετανική Ψυχολογική Εταιρεία. Όπως λέει ο δρ Μαρκς, καμία παλαιότερη ερευνητική εργασία δεν είχε διερευνήσει εάν η έλλειψη ύπνου «σκοτώνει» την ομορφιά. «Ψάξαμε σε όλες τις ιατρικές επιθεωρήσεις για να βρούμε κάτι επί του θέματος, αλλά δεν υπήρχε τίποτα», λέει. «Είμαστε οι πρώτοι που προσπαθήσαμε να δώσουμε μια απάντηση στο ερώτημα – και τα ευρήματά μας αποτέλεσαν αληθινή έκπληξη».

Πως έγινε η μελέτη

Δεκαπέντε εθελοντές, ηλικίας 18 έως 45 ετών, με διαφορετικό χρώμα και τύπο δέρματος επιστρατεύθηκαν για να συμμετάσχουν στη μελέτη, κατά την οποία χρειάσθηκε να ζήσουν 48 ώρες υπό παρακόλουθησιν σε ένα δωμάτιο, δίχως να κλείσουν μάτι.

Χρησιμοποιώντας μια ειδική συσκευή, που μετρά την ελαστικότητα του δέρματος, τα επίπεδα της ενυδάτωσης και την ερυθρότητα, οι ερευνητές αξιολογούσαν κάθε 12 ώρες την κατάσταση του δέρματος των εθελοντών. Κατέγραφαν επίσης την δημιουργία μαύρων κύκλων κάτω από τα μάτια, το οίδημα των ματιών και τις ρυτίδες, ενώ ο δρ Γκάρντνερ υπέβαλλε τους εθελοντές σε ψυχολογικά τεστ για να διαπιστώσει εάν η κούραση επηρέαζε την αυτοεκτίμησή τους, την αυτοπεποίθησή τους αλλά και τον τρόπο με τον οποίο πίστευαν ότι τους βλέπουν οι άλλοι.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, απαγορευόταν η χρήση καλλυντικών, το ντους και το πλύσιμο – και οι εθελοντές επιβλέπονταν διαρκώς για να είναι βέβαιον ότι δεν παρέβαιναν αυτούς τους κανόνες.

Πιο καταβεβλημένοι οι άντρες

Έπειτα από τις δύο ημέρες, αν και οι άνδρες γενικώς φαίνονταν πιο καταβεβλημένοι από τις γυναίκες, δεν υπήρχαν ιδιαίτερες δερματολογικές αλλαγές, πέρα από μία μείωση στην περιεκτικότητα του δέρματος σε νερό.

«Σε γενικές γραμμές, η εμφάνιση των εθελοντών μας ήταν εκπληκτικά καλή έπειτα από δύο άυπνα μερόνυχτα», λέει ο δρ Μαρκς. «Περιμέναμε να βρούμε έντονους μαύρους κύκλους γύρω από τα μάτια τους και ίσως περισσότερη ερυθρότητα, αλλά ακόμα και στο τέλος του πειράματος δεν φαίνονταν τραγικά κουρασμένοι».

Ούτε καν η ανάπτυξη των κύκλων γύρω από τα μάτια δεν φαίνεται να προκαλείται από την κούραση. «Πολλοί άνθρωποι μπορεί να νομίζουν ότι οι κύκλοι τους οφείλονται στο ότι είναι κουρασμένοι, αλλά κανείς δεν γνωρίζει στην πραγματικότητα τι τους προκαλεί», λέει ο δρ Μαρκς.

«Προς το παρόν, η πιο πιθανή εξήγηση είναι ότι αποτελούν επακόλουθο της αυξημένης ορατότητας των λεπτών αιμοφόρων αγγείων που υπάρχουν στο δέρμα, ένα φαινόμενο που συμβαίνει όταν αλλάζει η περιεκτικότητα των ιστών γύρω από τα μάτια σε νερό. Οι κύκλοι, όμως, δεν σχετίζονται αναγκαστικά με την κούραση. Προκαλούνται κυρίως από την ηλικία, που χαλαρώνει τους μυς γύρω από τα μάτια και συσσωρεύει λίπος στο κάτω μέρος τους, ενώ η κούραση, οι αλλεργίες και ορισμένα ιατρικά προβλήματα απλώς επιδεινώνουν το πρόβλημα».

Πλήγμα για την αυτοεικόνα

Αυτό, πάντως, που η κούραση άλλαξε δραματικά ήταν ο τρόπος με τον οποίο έβλεπαν οι εθελοντές τον εαυτό τους. «Καθώς οι εθελοντές μας κουράζονταν, η αυτοεικόνα τους άλλαζε σημαντικά», λέει ο δρ Γκάρντνερ. «Στην αρχή της μελέτης που ένιωθαν φρέσκο το δέρμα τους, αισθάνονταν καλά για τον εαυτό τους και δεν ανησυχούσαν για το πως τους έβλεπαν οι άλλοι. Στο τέλος της μελέτης, ωστόσο, οι περισσότεροι αισθάνονταν το πρόσωπό τους απεριποίητο, κουρασμένο και βρώμικο».

Μολονότι οι περισσότεροι εθελοντές είπαν ότι δεν νιώθουν να έχει χάσει το δέρμα τους την σφριγηλότητά του, σχεδόν όλοι δήλωσαν ότι έχασε τη φόρμα του κατά την υπερπροσπάθεια που κατέβαλαν για να μείνουν ξύπνιοι.

Όταν οι ερευνητές τούς ζήτησαν να αξιολογήσουν ο ένας τον άλλο, οι περισσότεροι εθελοντές είπαν ότι οι συνάδελφοί τους φαίνονται καλά. Οι αρνητικές κρίσεις για τον εαυτό τους, όμως, αυξήθηκαν κατά 23% καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης.

«Υπήρξε σημαντική μείωση στην αυτοεκτίμηση από την πρώτη κιόλας μέρα», λέει ο δρ Γκάρντνερ «Όσο πιο κουρασμένοι ένιωθαν, τόσο περισσότερο πίστευαν ότι η έλλειψη ύπνου κατέστρεφε την ομορφιά τους. Στο μυαλό τους, ύπνος και ομορφιά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα. Στο τέλος του πειράματος, ήσαν πεπεισμένοι ότι εξαιτίας της έλλειψης ύπνου δεν μπορούσαν να αισθάνονται ή να φαίνονται όμορφοι».

Αυτού του είδους οι αντιδράσεις αποδεικνύουν ότι η ανάγκη ύπνου για λόγους ομορφιάς είναι υπαρκτή, κατά τον δρα Γκάρντνερ. Ωστόσο, «ο ύπνος είναι απαραίτητος για να αισθάνεται κανείς ελκυστικός και για να πιστεύει ότι και οι άλλοι τον βρίσκουν ελκυστικό», τονίζει. «Και αυτό υποδηλώνει ότι η ελκυστικότητα κρύβεται στο μυαλό μας».