Ευρωπαϊκά «Γκουαντάναμο»

Απελάσεις παιδιών, κράτηση ώς και για 18 μήνες, απαγόρευση επιστροφής για 5 χρόνια στη χώρα από την οποία απελάθηκαν: αυτά είναι τα επίμαχα σημεία της ευρωπαϊκής οδηγίας για την παράνομη μετανάστευση που ψηφίστηκε χθες από το Ευρωκοινοβούλιο.

Η ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο έγινε σε εχθρικό κλίμα για τους μετανάστες, με την Ιταλία να κατηγορεί τους ξένους για την αύξηση των βίαιων εγκλημάτων στην επικράτειά της και τη Γαλλία να αντιμετωπίζει εντάσεις στα γεμάτα μετανάστες προάστια των αστικών κέντρων. Η οδηγία εγκρίθηκε με 369 ψήφους έναντι 197 και 106 αποχές, χρειάστηκαν πάνω από δύο χρόνια για να σχεδιαστεί και οι χώρες της Ε.Ε. θα έχουν περιθώριο δύο χρόνια για να την εφαρμόσουν (ο στόχος είναι ώς το 2010 να υπάρξει κοινή πολιτική για το άσυλο και τη μετανάστευση στην

ΣΤΟ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Σοσιαλιστές και Πράσινοι ήταν κατά της οδηγίας, όμως επικράτησαν Συντηρητικοί και Φιλελεύθεροι

Ε.Ε., όταν οι παράνομοι μετανάστες υπολογίζονται σε 8 εκατομμύρια). Οι Σοσιαλιστές και οι Πράσινοι ήταν κατά της Οδηγίας, όμως επικράτησαν οι Συντηρητικοί και οι Φιλελεύθεροι, οι οποίοι χαιρέτισαν τους νέους κανονισμούς.

Κράτηση 18 μηνών
Η πρόβλεψη που αφορά τον υπερβολικό χρόνο κράτησης των 18 μηνών μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία μικρών «Γκουαντάναμο» ανά την Ευρώπη, στα οποία θα κρατούνται οι παράνομοι μετανάστες εν όψει απέλασής τους, ενώ δεν περιλαμβάνει εγγυήσεις για τα παιδιά. Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ και του Συνασπισμού έκαναν λόγο για «οδηγία- ντροπή» που έχει στόχο μια «Ευρώπη- φρούριο». Οι ευρωπαϊκές χώρες θα έκαναν καλύτερα να επικυρώσουν τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των μεταναστών εργατών, σχολίασε η Υπάτη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα Λουίζ Άρμπουρ, επισημαίνοντας την ευκολία με την οποία υιοθετούνται κατασταλτικά μέτρα, σε αντίθεση με τη δυσκολία με την οποία γίνονται δεκτές και εφαρμόζονται οι θεμελιώδεις αρχές προστασίας των δικαιωμάτων προσώπων που είναι πολύ ευάλωτα, όπως οι παράνομοι μετανάστες. Η Δύση προστατεύει πρόσφυγες που απειλούνται για πολιτικούς ή θρησκευτικούς λόγους. Μήπως όμως είναι καιρός να προσφέρει αντίστοιχη προστασία σε αυτούς των οποίων η ζωή απειλείται εξαιτίας ακραίας φτώχειας, λιμών, ασθενειών και επιδημιών από τις οποίες έχουν εξίσου δικαίωμα να διαφύγουν;

Οι αντιδράσεις
Η Διεθνής Αμνηστία καταδίκασε την οδηγία υπογραμμίζοντας πως δεν εγγυάται την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των μεταναστών. «Η υπερβολική περίοδος κράτησης, ώς και για ενάμιση χρόνο, και η απαγόρευση να ξαναμπούν σε όλη την Ε.Ε. αυτοί που απελαύνονται, υπάρχει κίνδυνος να επιδεινώσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μετανάστες στα κράτη- μέλη και να δημιουργήσει ένα εξαιρετικά κακό παράδειγμα για άλλες περιοχές του κόσμου» τόνισε σε ανακοίνωσή της η οργάνωση για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ακόμη και η Καθολική Εκκλησία επισήμανε πως με την οδηγία αυτή «ποινικοποιούνται οι μετανάστες» και πως η Ευρώπη δεν πρέπει να χάσει το ρόλο του αυθεντικού σημαιοφόρου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.


Τα κύρια σημεία της οδηγίας για την μετανάστευση

● ΧΩΡΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ: Το κείμενο θεσπίζει την αρχή της «επιστροφής» κάθε παράνομου μετανάστη (δεν αφορά αυτούς που ζητούν άσυλο) προς τη χώρα από την οποία προέρχεται, προς μία χώρα «τράνζιτ» με την οποία θα έχουν γίνει συμφωνίες είτε προς μια άλλη χώρα στην οποία ο παράνομος μετανάστης εκδηλώνει την επιθυμία να μεταβεί, με την προϋπόθεση ότι θα γίνει εκεί δεκτός.

● ΕΘΕΛΟΥΣΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ: Στον παράνομο μετανάστη δίδεται κατ΄ αρχάς προθεσμία από 7 έως 30 ημέρες για την «εθελούσια επιστροφή» του (μπορεί να παραταθεί για «κατάλληλο» χρονικό διάστημα ανάλογα με τις συνθήκες- αν υπάρχουν παιδιά που πηγαίνουν σχολείο, άλλοι οικογενειακοί και κοινωνικοί δεσμοί κ.λπ.)

● Η ΚΡΑΤΗΣΗ: Αποφασίζεται σε περίπτωση «κινδύνου διαφυγής» ή αν ο παράνομος μετανάστης αρνείται την απέλασή του. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις έχουν πρόσβαση στα κέντρα κράτησης και ο πα ράνομος μετανάστης έχει δικαίωμα σε νομική αρωγή.

● ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ: Η μέγιστη διάρκεια κράτησης είναι έξι μήνες, όμως μπορεί να παραταθεί έως τους 18 μήνες. Αν, μετά τους 18 μήνες, φανεί πως η απέλαση δεν είναι δυνατή, ο παράνομος μετανάστης απελευθερώνεται.

● ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΕΙΣΟΔΟΥ: Μετά την απέλαση ακολουθεί απαγόρευση εισόδου για 5 χρόνια ή και για περισσότερο σε περίπτωση «σοβαρής απειλής» για την τάξη και την ασφάλεια.

● ΑΝΗΛΙΚΟΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ: Μη συνοδευόμενοι ανήλικοι και οικογένειες με ανηλίκους μπορεί να τεθούν υπό κράτηση «ως ύστατο μέτρο». Το κείμενο ζητεί από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπ΄ όψιν «το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού», όμως επιτρέπει την απέλαση μη συνοδευόμενων ανηλίκων προς χώρες όπου δεν έχουν ούτε κηδεμόνες ούτε οικογένεια, εφόσον υπάρχουν εκεί «κατάλληλες δομές υποδοχής».
[ ΓΝΩΜΗ ] Σεβασμός στην αξιοπρέπεια των προσώπων

Δεν μπορούμε να κρύψουμε τις ανησυχίες μας σχετικά με την καταλληλότητα της Οδηγίας για την παράνομη μετανάστευση. Κατ΄ αρχάς, επειδή ξεκινήσαμε από ένα σχέδιο που υπογραμμίζει την κατασταλτική πτυχή, πριν καν συζητηθούν και προσδιοριστούν από τα 27 κράτη- μέλη οι συνθήκες υποδοχής και ένταξης των μη κοινοτικών ξένων. Το δεύτερο και κυριότερο αφορά το περιεχόμενο της Οδηγίας, η οποία περιέχει πολλά εξωφρενικά μέτρα: η διάρκεια της επιτρεπόμενης κράτησης (18 μήνες) είναι σε πλήρη δυσαναλογία με τον χρόνο που είναι πραγματικά απαραίτητος για να οργανωθεί η επιστροφή ενός ξένου (στη Γαλλία, περίπου δέκα ημέρες).

Η θέσπιση μιας πενταετούς απαγόρευσης επιστροφής στο ευρωπαϊκό έδαφος των προσώπων που απελαύνονται τα στιγματίζει ως ένοχα ενός αδικήματος για το οποίο πρέπει να τιμωρηθούν, ενώ εξάλλου κινδυνεύουν να στερηθούν εξαιτίας αυτού της μελλοντικής άσκησης αναγνωρισμένων ουσιωδών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα του ασύλου ή αυτό της οικογενειακής επανένωσης. Τέλος οι προβλεπόμενες εγγυήσεις όσον αφορά τον εγκλεισμό ή την απέλαση ευάλωτων προσώπων (ανήλικοι, οικογένεια, ασθενείς) είναι πολύ περιορισμένες, για να μην πούμε σχεδόν ανύπαρκτες.

Οι προϋποθέσεις για τη στέρηση της ελευθερίας και την απέλαση προσώπων απαιτούν, σύμφωνα με τις διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες, να εκτιμάται και να ζυγίζεται με τη μεγαλύτερη προσοχή η απαραίτητη ισορροπία, που πρέπει απαραιτήτως να διαφυλάσσεται, ανάμεσα στα μέτρα καταναγκασμού και αυτά που εγγυώνται μια πραγματική προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσώπων αυτών. Δεν μας φαίνεται πως αυτό γίνεται με την Οδηγία για την παράνομη μετανάστευση.

Δεν θα ήταν άραγε φρονιμότερο οι βουλευτές να απόσχουν από την υιοθέτηση μιας τέτοιας Οδηγίας; Θα ήταν πιο σκόπιμο να ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- και ιδιαίτερα από τον Ζακ Μπαρό, τον επίτροπο στον οποίο ανατέθηκαν τελευταία αυτά τα ζητήματα- να επεξεργαστεί ξανά αυτή την Οδηγία σε βάσεις που να συμφωνούν περισσότερο με την ιδέα που έχουμε για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη οφείλει να σέβεται την αξιοπρέπεια των προσώπων.

Ο Ζακ Ντελόρ είναι πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο Μισέλ Ροκάρ είναι πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας και ευρωβουλευτής.