Τα αντηλικά «φίλτρα» για τα μάτια

Τα παιδιά, οι νέοι, οι ανοιχτόχρωμοι, όσοι φορούν φακούς επαφής και όσοι πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη κινδυνεύουν περισσότερο από τις βλαβερές επιδράσεις του ήλιου στα μάτια.

Οι βλάβες μπορεί να είναι από βλεφαρίτιδες, κερατίτιδες και επιπεφυκίτιδες έως απόπτωση του κερατοειδούς, ξηροφθαλμία, καταρράκτη και ωχροπάθειες- και μάλιστα σε νέα άτομα.

Ορισμένες από αυτές τις παθήσεις δεν είναι δυνατό να θεραπευθούν. Ο οφθαλμίατρος, επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας, κ. Σπύρος Γεωργαράς, προειδοποιεί για τις βλάβες που προκαλεί ο ήλιος στα μάτια και δίνει πρακτικές συμβουλές για το πώς να τις προλάβουμε.

Επιπλέον, συμβουλεύει πώς να διαλέξουμε σωστά τα γυαλιά ηλίου, τονίζοντας: «Γυαλιά ηλίου πρέπει να φορούν σήμερα και τα νεογέννητα στο καρότσι!».

Συχνές βλάβες

Η αλήθεια είναι πως το καλοκαίρι καταπονούνται πολύ τα μάτια μας, καθώς η ηλιακή ακτινοβολία, αλλά και οι αυξημένες μολύνσεις από μικρόβια, ιώσεις και μυκητιάσεις της εποχής, προκαλούν συχνά βλάβες στην όρασή μας. Οι οφθαλμίατροι βλέπουν πολύ περισσότερα περιστατικά να φθάνουν στα ιατρεία τους αυτούς τους μήνες, από τα οποία άλλα θεραπεύονται και άλλα παραμένουν με μόνιμες βλάβες.

Το φως είναι μια ενέργεια που ερεθίζει τα οπτικά κύτταρα του ματιού και μας δίνει τη δυνατότητα να βλέπουμε. «Ο ήλιος είναι το φως, με βάση το οποίο μπορεί κανείς να αντιλαμβάνεται τα αντικείμενα και τον κόσμο», λέει ο κ. Γεωργαράς.

«Ο ήλιος είναι η χαρά της ζωής και χάρη σε αυτόν έχουμε τη δυνατότητα της όρασης. Οι σημερινές συνθήκες του πλανήτη μας, όμως, με το πρόβλημα της στιβάδας του όζοντος, αλλά και τη μαζική έκθεση ολοένα και περισσότερων ανθρώπων στην ηλιακή ακτινοβολία κατά τις μεσημεριανές ώρες, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές βλάβες στα μάτια. Παλαιότερα μάλιστα, οι άνθρωποι έβγαιναν στο φως του ήλιου από τα χαράματα για να πάνε για δουλειά και έτσι το μάτι τους συνήθιζε και προστατευόταν. Τώρα, πηγαίνουν από τα γραφεία- με μάτια μη εξοικειωμένα στον ήλιο- κατευθείαν στην παραλία μέσα στο καταμεσήμερο».

Φυσική προστασία

Είναι πολλοί οι φυσικοί μηχανισμοί προστασίας των ματιών από τον ήλιο:

* Η θέση του οφθαλμού στον κόγχο.

* Τα φρύδια.

* Οι βλεφαρίδες.

* Η ικανότητα του ματιού να κλείνει το διάφραγμα (ίριδα) στο φως και να μειώνει έτσι την ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει στο μάτι το καλοκαίρι.

* Ο κερατοειδής και ο φακός, που απορροφούν φυσιολογικά ένα μεγάλο μέρος της υπεριώδους ακτινοβολίας, εμποδίζοντας τη βλαπτική ενέργεια να φθάσει στους οφθαλμικούς ιστούς.

Οι διαδεδομένοι μύθοι για την προστασία από την ακτινοβολία

Πολλοί πιστεύουν ότι η μυωπία επηρεάζεται από την ηλιακή ακτινοβολία. «Μόνο όταν εμφανισθεί καταρράκτης λόγω της έκθεσης στον ήλιο, βλέπουμε να αυξάνεται η μυωπία και σε ηλικίες που κανονικά δεν αυξάνεται (μετά την ηλικία των 20-25 χρόνων)», διασαφηνίζει ο κ. Γεωργαράς.

«Ο αστιγματισμός, η μυωπία και η πρεσβυωπία δεν επηρεάζονται από τον ήλιο. Μόνον, επειδή κλείνει ελαφρώς η κόρη του ματιού, βλέπει καλύτερα το άτομο με αυτές τις παθήσεις στο δυνατό φως. Βεβαίως, η διαθλαστική κατάσταση του ανθρώπου δεν αλλάζει στον ήλιο. Το γλαύκωμα και ιδίως εκείνο κλειστής γωνίας επηρεάζεται ευνοϊκά από το ηλιακό φως, γιατί κλείνει η κόρη και ανοίγουν οι αποχετεύσεις του ματιού. Αντιθέτως, στο σκοτάδι μπορεί να ανέβει η πίεση του ματιού σε άτομα που πάσχουν από γλαύκωμα κλειστής γωνίας».

Ο κόσμος πιστεύει συνήθως ότι, όταν κολυμπά στη θάλασσα, δεν χρειάζεται γυαλιά. «Η θάλασσα, όμως, είναι ένας τεράστιος καθρέπτης, που αντανακλά το φως του ήλιου», προειδοποιεί ο κ. Γεωργαράς.

Πολλοί κάθονται κάτω από την ομπρέλα χωρίς γυαλιά, γιατί θεωρούν ότι είναι προστατευμένοι από τον ήλιο. «Η άμμος αντανακλά το φως και επομένως χρειαζόμαστε γυαλιά και όταν καθόμαστε στην παραλία κάτω από μια ομπρέλα», συνιστά ο κ. Γεωργαράς. «Το διάχυτο φως είναι εξίσου επικίνδυνο με το απευθείας».

Όσοι έχουν χειρουργηθεί για μυωπία με λέιζερ πιστεύουν ότι δεν τους βλάπτει ο ήλιος όπως τους άλλους ανθρώπους. «Αυτό είναι λάθος και πρέπει να φορούν καλά γυαλιά ηλίου, όπως και οι υπόλοιποι», διαβεβαιώνει ο κ. Γεωργαράς.

Το ίδιο πιστεύουν και όσοι έχουν κάνει εγχείρηση καταρράκτη. «Ο ενδοφθάλμιος φακός που τοποθετείται, προστατεύει από την ηλιακή ακτινοβολία, αλλά μόνον την ωχρά κηλίδα, όχι τον κερατοειδή», εξηγεί ο κ. Γεωργαράς. «Γυαλιά ηλίου, λοιπόν, πρέπει να φορούν και αυτοί».

12 ασπίδες για την όραση

1 Να αγοράζετε γυαλιά ηλίου μόνο από καταστήματα οπτικών. Να ελέγχετε το ταμπελάκι που υπάρχει πάνω στα γυαλιά ή στο κουτί τους, όπου αναφέρεται το ποσοστό απορρόφησης της ηλιακής ακτινοβολίας (υπεριώδους και μπλε). Το ιδεώδες είναι να την απορροφούν κατά 100%. Καλύτερα να δίνει κανείς λιγότερα χρήματα για επώνυμους σκελετούς και να παίρνει πολύ καλούς φακούς. Προσοχή! Τα γυαλιά-μαϊμού (από τα οποία σημειώνονται κάθε χρόνο πολλά εγκαύματα στα μάτια) μπορεί να αναφέρουν και ψεύτικες προδιαγραφές.

2 Να αντικαθιστάτε κάθε χρόνο τουλάχιστον τα γυαλιά με πλαστικούς φακούς. Οι πλαστικοί φακοί των γυαλιών ηλίου, αν και έχουν εξελιχθεί και είναι σήμερα αρκετά σκληροί και ανθεκτικοί, φθείρονται και γρατζουνίζονται.

3 Τα γυαλιά ηλίου να είναι μεγάλα, για να προστατεύουν περισσότερο.

4 Να έχουν καμπυλότητα στο πλάι, ώστε να καλύπτουν και από το πλάι τα μάτια.

5 Διαλέξτε το χρώμα των γυαλιών που σας ταιριάζει περισσότερο. Το χρώμα δεν παίζει ρόλο στην απορρόφηση της ηλιακής ακτινοβολίας. Ακόμα και γυαλιά χωρίς χρώμα απορροφούν το ίδιο, εάν είναι καλά τα κρύσταλλα. Η επιλογή του χρώματος εξαρτάται από την ώρα και τον τόπο όπου χρησιμοποιεί κανείς τα γυαλιά. Κίτρινα γυαλιά, π.χ., είναι καλύτερα για όσους οδηγούν την αυγή και το σούρουπο, αλλά και για το χιόνι. Γκρι προς πράσινο χρώμα είναι καλύτερο για τη θάλασσα. Κίτρινοι ή πορτοκαλί φακοί γυαλιών είναι καλύτεροι για όσους έχουν παθήσεις της ωχράς κηλίδας. Το κόκκινο χρώμα ξεκουράζει ορισμένους περισσότερο.

6 Όσοι κάνουν θαλάσσια σπορ, να αγοράζουν τα ειδικά γυαλιά για αθλητές, που είναι ανθεκτικά στις συγκρούσεις και υπάρχουν σε καταστήματα οπτικών και καλά καταστήματα αθλητικών ειδών. Κάθε χρόνο πολλοί τραυματισμοί ματιώνακόμα και απώλειες- συμβαίνουν από ακατάλληλα γυαλιά ηλίου κατά την άθληση.

7 Να φοράτε γυαλιά ηλίου μέσα στη θάλασσα και κάτω από την ομπρέλα.

8 Τα μωρά στα καρότσια να είναι με κλειστή τέντα, καπέλο και γυαλιά καλής ποιότητας.

9 Να μην εκτίθεσθε στον ήλιο τις μεσημεριανές ώρες.

10 Όσοι φορούν φακούς επαφής, να έχουν μαζί τους στη θάλασσα τεχνητά δάκρυα (που είναι το καλύτερο φάρμακο για την προστασία των ματιών).

11 Οι φακοί επαφής να καθαρίζονται σχολαστικά ή να αντικαθίστανται τακτικά.

12 Εάν αισθανθείτε δάκρυα, πρήξιμο των βλεφάρων, θόλωση της όρασης και έντονο πόνο (από ιώσεις), να απευθυνθείτε αμέσως σε οφθαλμίατρο, για να προλάβετε την επιμόλυνση από μικρόβια.