Φινάλε για τον «Μπίλι Γουάιλντερ α λα ιταλικά»

Ο πατέρας, για πολλούς, της ιταλικής κωμωδίας, ο σκηνοθέτης Ντίνο Ρίζι, πέθανε το πρωί του Σαββάτου στο σπίτι του στη Ρώμη. Ο Ρίζι γεννήθηκε προπαραμονή Χριστουγέννων του 1916 στο Μιλάνο, ορφάνεψε στα 12 και ουσιαστικά τον μεγάλωσαν συγγενείς και φίλοι της οικογένειάς του. Είχε τιμηθεί με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας για το σύνολο του έργου του πριν από μία εξαετία. Αυτός ο εμπνευσμένος κινηματογραφιστής, ο οποίος μεταπολεμικά, ιδίως τη δεκαετία του ΄50, γνώρισε την αποθέωση χάρη στις ταινίες του που καθόρισαν την comedia all Ιtaliana, ασχολήθηκε με το σινεμά κατά τύχη. Παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου σε ένα μπαρ γνωρίστηκε με τον σκηνοθέτη Αλμπέρτο Λατουάντα. «Ψάχνουμε για βοηθό σκηνοθέτη, ενδιαφέρεσαι;», ρώτησε τον νεαρό Ρίζι, ο οποίος δέχθηκε περισσότερο για πλάκα. Εξασφάλιζε ήδη τα προς το ζην ως ψυχίατρος ενώ στον ελεύθερο χρόνο του αρθρογραφούσε σε εφημερίδες και έγραφε σενάρια ταινιών μικρού μήκους. Μετά το τέλος του πολέμου γνωρίστηκε με έναν παραγωγό που χρηματοδοτούσε τις ταινίες του. Ένα από αυτά- το «Βuio all sala»- το αγόρασε ο Κάρλο Πόντι. Το σαράκι του κινηματογράφου είχε φωλιάσει καλά μέσα του. Κατέβηκε στη Ρώμη για σπουδές σκηνοθεσίας.

Ξεχωριστή στιγμή δημιουργίας του ήταν η ταινία «Ρorfumo di donna» του ΄74 («Άρωμα γυναίκας») με τον Βιτόριο Γκάσμαν στον ρόλο ενός τυφλού αξιωματικού, τη σκληρή καρδιά του οποίου προσπαθεί να μαλακώσει και να ανοίξει μια κοπέλα που τον ερωτεύτηκε. Το φιλμ ήταν υποψήφιο για Όσκαρ (καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου) και χάρισε στον Γκάσμαν το βραβείο πρώτου ανδρικού ρόλου στις Κάννες την επόμενη χρονιά.

Έκανε περισσότερες από 50 ταινίες εστιάζοντας στη μεταπολεμική ιταλική κοινωνία και σκηνοθέτησε ορισμένους από τους σημαντικότερους Ιταλούς ηθοποιούς του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, μεταξύ των οποίων οι Σοφία Λόρεν, Βιτόριο Γκάσμαν, Αλμπέρτο Σόρντι, Ούγκο Τονιάτσι.

Στην Ιταλία θεωρείται, μαζί με τον Μάριο Μονιτσέλι, τον Ετόρε Σκόλα και τον Λουίτζι Κομεντσίνι, από τους μεγάλους δασκάλους της ιταλικής κωμωδίας. «Υπήρξε ένα είδος Μπίλι Γουάιλντερ α λα ιταλικά», αναφέρει η «La Repubblica».

Τελευταία στενοχωριόταν που έφευγαν ένας ένας φίλοι και συνεργάτες του. «Θα έπρεπε να υπάρχει νόμος που να ορίζει ότι όλοι πρέπει να πεθαίνουν στα 80», έλεγε