[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Πανεπιστήμιο: Αντιφάσεις λογικής

ΕΝΑ ΕΡΩΤΗΜΑ πλανάται πάνω από το ελληνικό Πανεπιστήμιο: Μπορεί τελικά να μεταρρυθμιστεί όπως είναι σήμερα τα πολιτικά πράγματα, η κουλτούρα και οι κοινωνικές συνθήκες; Υπάρχουν ορισμένα θετικά, ευοίωνα στοιχεία αλλά- φοβάμαι- πολύ περισσότερα αρνητικά. Οι αντιφάσεις που κυριαρχούν στις προσεγγίσεις ορισμένων γύρω από το δημόσιο Πανεπιστήμιο είναι κραυγαλέες. Αντίφαση πρώτη: Θέλουμε, υποτίθεται, ποιοτική αναβάθμιση του Πανεπιστημίου και των σπουδών αλλά χωρίς εντατικοποίηση σπουδών, χωρίς την επιβολή κάποιας πειθαρχίας, χωρίς rewards and penalties (έπαινο και τιμωρία). Ε, αυτό δεν γίνεται. Γι΄ αυτό και κυριαρχεί η ισοπεδωτική λογική που οδηγεί σε μηδενικά αποτελέσματα. Οπωσδήποτε η ποιοτική αναβάθμιση προϋποθέτει περισσότερους πόρους και για να υπάρξουν οι πόροι αυτοί από κάπου πρέπει να βρεθούν (η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι δεν μπορεί να διαθέτεις ταυτόχρονα υψηλούς πόρους για αμυντικές δαπάνες και για την παιδεία και κοινωνική πολιτική). Πάντως, δεν είναι μόνο- ή κυρίως- θέμα πόρων. Είναι θέμα οργάνωσης, κουλτούρας, κανόνων. Αντίφαση δεύτερη: Θέλουμε δημοκρατικό Πανεπιστήμιο αλλά χωρίς καθολική συμμετοχή στις διαδικασίες. Αυτό είναι, όντως, πρωτάκουστο και πρωτόγνωρο. Ουδέποτε υπήρξε προοδευτικό, υποτίθεται, κίνημα στην ιστορία της ανθρωπότητας ενάντια στην καθολική συμμετοχή, στην καθολική ψηφοφορία. Μόνο μειοψηφίες που ήθελαν να προστατεύσουν συγκεκριμένα συμφέροντα αντιτάχθηκαν στο αίτημα της καθολικής συμμετοχής. Αντίφαση τρίτη: Θέλουμε, ορθώς, το Πανεπιστήμιο να μην «παράγει» ανέργους ή απασχολούμενους των 700 ευρώ, αλλά ταυτόχρονα θεωρούμε- ή θεωρούν ορισμένοι- ανάθεμα οποιαδήποτε σύνδεση του Πανεπιστημίου με τον χώρο της οικονομίας και κοινωνίας.

Τα καλύτερα πανεπιστήμια στον κόσμο, κυρίως σε χώρες όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, είναι στενά συνδεδεμένα υπό συγκεκριμένους όρους με την οικονομία, χωρίς να χάσουν ούτε την αυτονομία τους ούτε την εκπαιδευτική και ερευνητική ταυτότητά τους. Γιατί δηλαδή θα την χάσουν στην Ελλάδα; Αντίφαση τέταρτη: Θέλουμεαν όντως θέλουμε- τα πανεπιστήμια διεθνώς ανταγωνιστικά και συγκρίσιμα (που σήμερα δεν είναι), αλλά χωρίς να εφαρμόζουν διεθνείς διαδικασίες, κανόνες αξιολόγησης και standards (είτε αυτές προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση είτε από αλλού- διαδικασία Μπολόνιας κ.λπ.). Με όλες αυτές τις αντιφάσεις, ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν μπορεί βέβαια να υπάρξει…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.