Η δικαίωση άργησε 64 χρόνια

Ένα σημαντικό βήμα για τη δικαίωση των θυμάτων του Διστόμου έγινε λίγες ημέρες πριν συμπληρωθούν 64 χρόνια από τη σφαγή 218 κατοίκων από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, το 1944.

Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ιταλίας έδωσε το πράσινο φως για την εκτέλεση αποφάσεων της ελληνικής δικαιοσύνης προς αποζημίωση των θυμάτων του Διστόμου. Οι δικαστές της Ρώμης με την απόφαση της Τετάρτης (4/6/2008) έκριναν εκτελεστή στην Ιταλία την απόφαση του Αρείου Πάγου (11/2000) που επιδίκαζε στη γερμανική πλευρά τα δικαστικά έξοδα, ύψους 3.000 ευρώ για την υπόθεση του Διστόμου. Ο Άρειος Πάγος είχε επικυρώσει τότε την απόφαση του Πρωτοδικείου Λιβαδειάς (1997), το οποίο ζητούσε αποζημίωση ύψους 28 εκατομμυρίων ευρώ για τα θύματα του Διστόμου.

Το Πρωτοδικείο αρχικά και το Εφετείο της Φλωρεντίας στη συνέχεια είχαν δεχτεί την εκτελεστότητα της απόφασης του Αρείου Πάγου για τα δικαστικά έξοδα. Η Γερμανία είχε ασκήσει έφεση κατά της απόφασης αυτής στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ρώμης, το οποίο τώρα απέρριψε τη γερμανική προσφυγή ως «μη τεκμηριωμένη».

Το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών στο Βερολίνο αποφεύγει οιοδήποτε σχόλιο προς το παρόν. Στα «ΝΕΑ» ο εκπρόσωπος του υπουργείου Γιενς Άλμπερτ είπε πως «το υπουργείο δεν έχει ακόμη μεταφρασμένη από τα ιταλικά την πλήρη απόφαση του Δικαστηρίου για να τοποθετηθεί».

Ανοίγει ο δρόμος με 3.000 ευρώ
Μολονότι το ποσό των δικαστικών εξόδων (3.000 ευρώ) είναι ευτελές, «η σημασία της απόφασης είναι τεράστια», λέει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος των θυμάτων του Διστόμου Γιόαχιμ Λάου. Διότι εκκρεμεί και η υπόθεση της αποζημίωσης των θυμάτων. Το Εφετείο της Φλωρεντίας έκρινε το 2006 εκτελεστή και την απόφαση του Πρωτοδικείου της Λιβαδειάς για τα 28 εκατ. ευρώ αποζημίωση των θυμάτων. Και για το σκέλος αυτό η Γερμανία έχει επιλέξει την ίδια δικαστική οδό. Η γερμανική προσφυγή κατά της εκτελεστότητας της απόφασης περί αποζημιώσεων θα αρχίσει να εκδικάζεται στις 2 Ιουλίου. Αλλά «μετά το δεδικασμένο που υπάρχει για τα δικαστικά έξοδα, η γερμανική έφεση για την απόφαση της Λιβαδειάς δεν έχει καμία ελπίδα επιτυχίας» υπογραμμίζει ο δικηγόρος Λάου.

Η επιχειρηματολογία του Γιόαχιμ Λάου ήταν ότι η απόφαση του ελληνικού Αρείου Πάγου είναι εκτελεστή στην Ιταλία, διότι η Ιταλία επιτρέπει την προσφυγή εναντίον ενός κράτους όταν πρόκειται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Η γερμανική πλευρά οχυρώθηκε εξαρχής πίσω από το επιχείρημα της ετεροδικίας, υποστηρίζοντας ότι τα ιταλικά δικαστήρια απομακρύνονται από τα διεθνή στάνταρ αν δεν αναγνωρίσουν το προνόμιο της ετεροδικίας που προφυλάσσει τα κράτη από απαιτήσεις ιδιωτών άλλων κρατών. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρώμης δεν δέχτηκε αυτή την επιχειματολογία και ακολούθησε τη γραμμή της εκτελεστότητας της απόφασης των ελληνικών δικαστηρίων.

Επόμενο βήμα ο πλειστηριασμός
Τα ένδικα μέσα στην Ιταλία έχουν εξαντληθεί, η Γερμανία δεν έχει δυνατότητα να προσβάλει νομικά την τελεσίδικη απόφαση. «Τα επόμενα βήματα είναι προδιαγεγραμμένα» λέει ο κ. Λάου. «Εάν η Γερμανία αποφασίσει να μη διαπραγματευτεί ώστε να αποτραπεί η εκτέλεση της απόφασης των ελληνικών δικαστηρίων, θα ακολουθήσουν οι αναμενόμενες κινήσεις για τη διαδικασία της εκτέλεσης πλειστηριασμού» συμπληρώνει ο κ. Λάου. Προς τούτο έχει γίνει προληπτική κατάσχεση του ακινήτου του γερμανικού Δημοσίου «Βίλα Βιγκόνι» στο Κόμο της Ιταλίας που στεγάζει γερμανοϊταλικό πολιτιστικό κέντρο.

Η μοναδική δικαστική οδός που μένει στη Γερμανία είναι η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης κατά της Ιταλίας πλέον, επειδή τα ιταλικά δικαστήρια δεν της αναγνωρίζουν το προνόμιο της ετεροδικίας. Αλλά για την προσφυγή στη Χάγη απαιτείται «συνυποσχετικό» των δύο χωρών σημειώνει ο κ. Λάου.

Η απόφαση για το Δίστομο ελήφθη μαζί με την απόφαση για 50 «παραδειγματικές» περιπτώσεις Ιταλών θυμάτων καταναγκαστικής εργασίας στη Γερμανία κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρώμης άνοιξε και σ΄ αυτούς τον δρόμο για τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από τη Γερμανία. Πάνω από 100.000 Ιταλοί- θύματα καταναγκαστικής εργασίας περίμεναν την απόφαση αυτή για να διεκδικήσουν αποζημιώσεις.


Έθαβαν στις αυλές τούς νεκρούς τους

ΤΕΣΣΕΡΙΣ ημέρες μετά τη συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία που έκρινε την έκβαση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στις 10 Ιουνίου 1944, έγινε η Σφαγή του Διστόμου. Τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής σε αντίποινα για επίθεση που δέχθηκαν από αντάρτες ενώ κατευθύνονταν σε γειτονικό χωριό, γύρισαν πίσω και σκότωσαν 218 κατοίκους της μαρτυρικής κωμόπολης της Βοιωτίας, ανάμεσά τους ακόμα και αβάπτιστα μωρά, παιδιά, γυναίκες, ανήμπορους. Όπως και μερικές δεκάδες ομήρους που είχαν πιάσει νωρίτερα κατευθυνόμενοι από τη Λιβαδειά προς το Δίστομο και τα γύρω χωριά.

Το Δίστομο θα είχε θρηνήσει πολύ περισσότερα θύματα αν δεν έπεφτε η νύχτα. Για αρκετές εβδομάδες οι κάτοικοι έμεναν στα γύρω βουνά και επέστρεφαν για λίγο προκειμένου να θάψουν τους νεκρούς τους. Πολλοί απ΄ τους νεκρούς τάφηκαν αρχικά στις αυλές των σπιτιών…


Προειδοποιήσεις για «διπλωματικές εμπλοκές»

ΜΕ ΤΗΝ «εξαιρετικής συμβολικής σημασίας» απόφαση του δικαστηρίου της Ρώμης ο συνεργάτης του Γιόαχιμ Λάου, δικηγόρος Μάρτιν Κλίνγκνερ από την «Ομάδα Εργασίας Δίστομο» με έδρα το Αμβούργο, φθάνει σήμερα στην Αθήνα για τη φετινή επέτειο της σφαγής του Διστόμου. Η αναγνώριση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. είναι μια «συνήθης διαδικασία» λέει ο κ. Κλίνγκνερ στα «ΝΕΑ», αλλά η ιδιαιτερότητα στην περίπτωση του Διστόμου είναι ότι οι απαιτήσεις που επιδίκασαν τα ελληνικά δικαστήρια απευθύνονταν προς τη γερμανική πλευρά και δεν μπορούν να εκτελεστούν στην Ελλάδα. Οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν δίνουν την απαιτούμενη άδεια του υπουργείου Δικαιοσύνης για αναγκαστική εκτέλεση κατά ξένης χώρας. «Έμενε λοιπόν η διεκδίκηση μέσω άλλης χώρας- μέλους της Ε.Ε.» σημειώνει ο Μάρτιν Κλίνγκνερ. Επελέγη η Ιταλία διότι εκεί δεν απαιτείται έγκριση του αντίστοιχου υπουργείου Δικαιοσύνης για την εκτέλεση αποφάσεων πλειστηριασμού περιουσιακών στοιχείων ξένης χώρας. Ο κ. Κλίνγκνερ δηλώνει απολύτως ικανοποιημένος με την απόφαση του δικαστηρίου της Ρώμης. Δεν ήταν «δεδομένη», καθώς ο εισαγγελέας είχε ταχθεί με το μέρος της Γερμανίας, προειδοποιώντας για «διπλωματικές εμπλοκές» και πλημμυρίδα άλλων αντίστοιχων προσφυγών στην Ιταλία.