Έκαναν τους ναούς, βουστάσια

Τριάντα τέσσερα χρόνια τουρκικής κατοχής έφτασαν για τη λεηλασία και βεβήλωση θρησκευτικών μνημείων ηλικίας δεκάδων αιώνων στην κατεχόμενη Κύπρο, όπως δείχνει φωτογραφική έκθεση
Βυζαντινοί χριστιανικοί ναοί, καθολικοί ναοί, εβραϊκά νεκροταφεία μετατράπηκαν σε αχυρώνες, εργαστήρια, ξυλουργεία, βουστάσια, νυχτερινά κέντρα, εστιατόρια ακόμα και σε… νεκροτομείο, στο οποίο η Αγία Τράπεζα εκτελεί χρέη «πάγκου». Τα τέμπλα 500 και πλέον ναών έχουν αποκολληθεί, διαμελιστεί και μεταφερθεί στο εξωτερικό προς πώληση από Τούρκους πολίτες- ενίοτε και με τη βοήθεια του Στρατού και των μηχανημάτων που διαθέτει- ως προϊόντα αρχαιοκαπηλίας .

Η πρώτη συστηματική καταγραφή και επιστημονική συγκέντρωση πληροφοριών καθώς και φωτογραφική και αρχιτεκτονική αποτύπωση των χριστιανικών ναών έγιναν, μετά τη μερική άρση των περιορισμών διέλευσης στις κατεχόμενες περιοχές (Πάσχα 2003), με πρωτοβουλία του Μητροπολίτη Κύκκου και Τηλλυρίας κ. Νικηφόρου. Συγκροτήθηκαν ομάδες ειδικών και το Μουσείο της Ιεράς Μονής Κύκκου χρηματοδότησε και ενέταξε την αποστολή στα ερευνητικά προγράμματά του.

Τρία χρόνια αργότερα η φωτογραφική αποτύπωση των χριστιανικών μνημείων έχει αποπερατωθεί, το Μουσείο της Ιεράς Μονής Κύκκου διαθέτει αρχείο με περίπου 20.000 έγχρωμες φωτογραφίες, συγκριτικό φωτογραφικό υλικό των μνημείων προ της εισβολής του 1974 και δελτία καταγραφής των επισκεφθέντων χριστιανικών ναών.

Μέρος του υλικού εκτέθηκε ήδη στις Βρυξέλλες, στο γραφείο του Ευρωπαϊκού

ΙΝFΟ

«Τα χριστιανικά μνημεία στην κατεχόμενη Κύπρο. Όψεις και πράξεις μιας συνεχιζόμενης καταστροφής» στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης. Εγκαίνια απόψε (19.00) από τον Μητροπολίτη Κύκκου και Τυλληρίας κ. Νικηφόρο. Καθημερινά έως τις 30 Ιουνίου.

Κοινοβουλίου, ενώ έκθεση 80 φωτογραφιών που παρουσιάζουν εύγλωττα τη σημερινή τραγική κατάσταση των ναών διαφόρων χριστιανικών δογμάτων (ορθοδόξων, καθολικών, μαρωνιτικών, αρμενικών κ.τ.λ.) στην κατεχόμενη Κύπρο αρχίζει από απόψε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, δίπλα στις σημερινές όψεις των ναών παρατίθενται και φωτογραφίες των ίδιων μνημείων πριν από το 1974, ώστε ο επισκέπτης με τη σύγκριση να διαπιστώνει αβίαστα τη σημερινή κατάσταση. Τις φωτογραφίες πλαισιώνουν συνοδευτικά κείμενα σε τρεις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά και ιταλικά).

Η έκθεση διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη παρουσιάζεται το έργο της καταγραφής των ναών όλων των χριστιανικών δογμάτων που έφερε εις πέρας το Μουσείο της Ιεράς Μονής Κύκκου. Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζονται οι αλλότριες χρήσεις των εκκλησιών από το κατοχικό καθεστώς (οθωμανικά τεμένη, θέατρα, νεκροτομεία, αχυρώνες, στάβλοι, βουστάσια, λέσχες, αποθήκες κ.τ.λ.) με ιδιαίτερη αναφορά στους ναούς που κατεδαφίστηκαν. Η τρίτη ενότητα περιλαμβάνει το θέμα του τεμαχισμού τοιχογραφιών και ψηφιδωτών από Τούρκους αρχαιοκάπηλους, την παράνομη εξαγωγή εικόνων και εκκλησιαστικών σκευών από τους ναούς και το θέμα της αρχαιοκαπηλίας.