Ανοχύρωτη η Ελλάδα στις διατροφικές βόμβες

Ελληνικά καλαμάρια με κάδμιο στην ιταλική αγορά, σιρόπι με βενζοϊκό οξύ και φιλέτα γαλοπούλας made in Greece με επικίνδυνα βακτήρια στην Κύπρο, ελληνικές πιπεριές με καρκινογόνο φυτοφάρμακο στη Σλοβακία, ηλιέλαιο με ορυκτέλαιο και «τοξικά» ψάρια στην ελληνική αγορά. Και αυτά είναι μόνο μερικές από τις διατροφικές βόμβες των δύο τελευταίων μηνών.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, οι Έλληνες καταναλωτές είναι ουσιαστικά απροστάτευτοι μπροστά στους κινδύνους που ελλοχεύουν στα πιάτα τους. Αυτό άλλωστε απέδειξε και το τελευταίο διατροφικό σκάνδαλο με το ηλιέλαιο από την Ουκρανία που περιέχει γενναίες δόσεις ορυκτελαίου.

Ήταν 9 Απριλίου όταν στις ιταλικές αρχές για την ασφάλεια των τροφίμων χτύπησε συναγερμός. Κατόπιν ελέγχων στην αγορά εντοπίστηκαν καλαμάρια με συγκεντρώσεις τοξικού καδμίου που ξεπερνούσαν κατά 34% τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια. Στις 10 Απριλίου οι ιταλικές αρχές εξέδωσαν προειδοποιητικό μήνυμα προς τις χώρες- μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ευρήματά τους μέσω του Έγκαιρου Συστήματος Προειδοποίησης για την Ασφάλεια των Τροφίμων και των Ζωοτροφών. Στην Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι ήταν η χώρα προέλευσης των επικίνδυνων καλαμαριών, δεν υπήρξε κάποια ενημέρωση των καταναλωτών. Και αυτή δεν είναι η πρώτη φορά. Τα ίδια θα συνέβαιναν με το ελληνικό σιρόπι καραμέλας με βενζοϊκό οξύ που βρέθηκε στην Κύπρο αφού είχε διατεθεί στην αγορά, τις ελληνικές πιπεριές με το καρκινογόνο φυτοφάρμακο methiocarb που έφτασε στη σλοβακική αγορά μέσω Γερμανίας, ακόμα και με τις επικίνδυνες αφλατοξίνες που ανιχνεύθηκαν σε ελληνικά αποξηραμένα σύκα που διοχετεύθηκαν στη γερμανική αγορά μέσω Αυστρίας.

Οι Έλληνες καταναλωτές είναι ουσιαστικά απροστάτευτοι μπροστά στους κινδύνους που ελλοχεύουν στα πιάτα τους

10%

Τα κενά. «Υπάρχουν απίστευτα κενά στην αντίδραση των ελληνικών αρχών όσον αφορά τις ειδοποιήσεις του ευρωπαϊκού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για την Ασφάλεια των Τροφίμων», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Γιάννης Ζαμπετάκης, λέκτορας Χημείας Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και επικεφαλής επιθεωρητής συστημάτων ΗΑCCΡ για την ασφάλεια των τροφίμων. «Ωστόσο, τα κενά δεν περιορίζονται μόνο στην αντίδραση των αρμοδίων όσον αφορά τα μηνύματα που έρχονται από το εξωτερικό για τρόφιμα που προέρχονται από την Ελλάδα. Μεγάλο κενό υπάρχει και στους εσωτερικούς ελέγχους της αγοράς», επισημαίνει ο κ. Ζαμπετάκης.

Τον Μάρτιο «ΤΑ ΝΕΑ» προχώρησαν σε αγορά τριών φρέσκων, τριών κατεψυγμένων και τριών κονσερβών τόνου και τα παρέδωσαν σε διαπιστευμένο εργαστήριο για αναλύσεις τοξικών μετάλλων. Τα ευρήματα που γνωστοποιήθηκαν τον Απρίλιο ήταν συγκλονιστικά: δύο φρέσκα ψάρια βρέθηκαν με υπερβολικά υψηλές συγκεντρώσεις αρσενικού, ένα κατεψυγμένο με υδράργυρο και μία κονσέρβα τόνου με κάδμιο. Αν και μετά το δημοσίευμα παραγγέλθηκε προανακριτική εξέταση, οι αρμόδιοι ελεγκτικοί φορείς αδράνησαν, καθώς, «πέρα από το ότι δεν πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι για να διαπιστωθεί η επανάληψη του φαινομένου, δεν υπήρξε καμία ανακοίνωση στο ευρωπαϊκό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Σε αυτή την περίπτωση τι έκανε ο ΕΦΕΤ;», αναρωτιέται ο κ. Ζαμπετάκης.

Αργούν τα πορίσματα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ενάμιση χρόνο μετά το διατροφικό σκάνδαλο με τα σπασμένα γυαλιά σε παιδικά γιαούρτια γνωστής γαλακτοβιομηχανίας, ακόμα δεν έχει βγει πόρισμα για την υπόθεση. Επισημαίνει δε ότι για ένα πολύ πιο σοβαρό πρόβλημα για την υγεία των Βρετανών πολιτών, το οποίο προέκυψε τον Ιανουάριο του 2006 όταν τα προϊόντα γνωστής σοκολατοβιομηχανίας βρέθηκαν επιμολυσμένα με σαλμονέλα προκαλώντας ασθένειες σε 180 ανθρώπους, ο βρετανικός ΕΦΕΤ κατάφερε να ξεδιαλύνει το μυστήριο μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. «Παρά το γεγονός ότι η εταιρεία το έκρυβε για πέντε ολόκληρους μήνες, οι αρμόδιες αρχές αντέδρασαν υπεύθυνα», σημειώνει ο κ. Ζαμπετάκης. Τελικά, η σοκολατοβιομηχανία αναγκάστηκε να πληρώσει περισσότερα από 30 εκατομμύρια ευρώ.


Μας έστειλαν κρέας με διοξίνη που είχε απορριφθεί σε Ολλανδία και Ιταλία

Εκτός από τον ΕΦΕΤ, μεγάλο μερίδιο ευθύνης σύμφωνα με τους ειδικούς έχουν και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ήταν 19 Ιουλίου 2006 όταν η Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής έδωσε το πράσινο φως ώστε κρέας που είχε παραχθεί το 1999 στο Βέλγιο, όταν βρισκόταν στην κορύφωσή του το σκάνδαλο των διοξινών, να διατεθεί στην ελληνική αγορά.

Στο χρονικό διάστημα των 7 χρόνων που μεσολάβησε από την παραγωγή έως τη διάθεση του κρέατος, υπήρξαν δύο αποτυχημένες απόπειρες πώλησης σε Ολλανδία και Ιταλία, όπου οι αρμόδιες αρχές απέρριψαν την εισαγωγή του. Όμως, οι ελληνικές αρχές θεώρησαν καλό να επιτρέψουν τη διάθεσή του, παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι κτηνίατροι συμφωνούν πως το κρέας μπορεί να παραμείνει στην κατάψυξη έως και τέσσερα χρόνια ώστε να θεωρείται ασφαλής η κατανάλωσή του. Σύμφωνα με το αρχείο του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για την Ασφάλεια των Τροφίμων, από τον Αύγουστο του 2007 έως και σήμερα η Ελλάδα εμφανίζεται κάθε εβδομάδα με τουλάχιστον μία διατροφική βόμβα στα «χέρια» της. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, εκτός από αυτές που προαναφέρθηκαν, οι μουστάρδες που βρέθηκαν με σορβικό και βενζοϊκό οξύ (4 Απριλίου 2008), το αλεύρι από το Καζαχστάν με τοξική ουσία που δεσμεύθηκε στα ελληνικά σύνορα (3 Ιανουαρίου 2008), η σάλτσα σόγιας με προπανεδιόλη που προκαλεί λοιμώξεις κατά την κατάποση (27 Δεκεμβρίου 2007), ξηροί καρποί από την Κίνα με συγκεντρώσεις καρκινογόνου αφλατοξίνης (5 Δεκεμβρίου 2007) και πολλές ακόμα.


«Είμαστε απροστάτευτοι»

«Είμαστε ουσιαστικά απροστάτευτοι λόγω της απουσίας του ελεγκτικού μηχανισμού παρακολούθησης», σημειώνει η κ. Πολυξένη Νικολοπούλου-Σταμάτη, επιστημονική υπεύθυνη του μεταπτυχιακού προγράμματος «Περιβάλλον και Υγεία: Διαχείριση περιβαλλοντικών θεμάτων με επιπτώσεις στην υγεία», αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η ίδια επισημαίνει ότι: «Είναι πλέον σαφές ότι στην Ελλάδα πρέπει να δημιουργηθεί μία ανεξάρτητη αρχή, η οποία να πραγματοποιεί αναλύσεις και να αξιολογεί τους κινδύνους που προκύπτουν από τα επιμολυσμένα ή τα αλλοιωμένα τρόφιμα. Με τις αναλύσεις που θα διεξάγει η ανεξάρτητη αρχή θα μπορεί να προχωρά σε ανακοινώσεις για τους πραγματικούς κινδύνους που διατρέχουν οι καταναλωτές από επικίνδυνα τρόφιμα και δεν θα δημιουργείται πανικός στο κοινό», επισημαίνει ο κ. Γεώργιος Νυχάς, πρώην συνεργάτης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια των Τροφίμων.


Επικίνδυνα και τα εμφιαλωμένα νερά

Πέρα από τους κινδύνους που διατρέχει ο απροστάτευτος Έλληνας καταναλωτής από το πιάτο του, υπάρχουν και αυτοί που τον απειλούν από το ποτήρι του. Έρευνες των Πανεπιστημίων Πατρών και Θράκης, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τμηματικά από το 1995 έως το 2003 και από το 2004 έως το 2007, και στις οποίες εξετάσθηκαν 1.700 εμφιαλωμένα νερά από 11 εταιρείες, δείχνουν ότι το περίπου 10% περιείχε πλήθος επικίνδυνων μικροοργανισμών που μπορούν να προκαλέσουν από λοιμώξεις στο ουροποιητικό σύστημα έως γαστρεντερίτιδα. Σύμφωνα με τον δρα Απόστολο Βανταράκη, που συμμετείχε και στις δύο έρευνες, το πιο βασικό πρόβλημα είναι η κακή αποθήκευση των εμφιαλωμένων νερών σε χώρους χωρίς κατάλληλη θερμοκρασία. Εκτιμάται δε ότι οι έλεγχοι του Γενικού Χημείου του Κράτους και του ΕΦΕΤ σε εμφιαλωμένα νερά δεν υπερβαίνουν τους 700 ετησίως, την ώρα που στην αγορά διοχετεύονται πάνω από 2 δισεκατομμύρια τεμάχια τον χρόνο. Αποσύρσεις και άλλου ηλιελαίου
Ν έες αποσύρσεις προϊόντων επειδή βρέθηκαν επιμολυσμένα με ορυκτέλαιο αλλά και για προληπτικούς λόγους ανακοίνωσε ο ΕΦΕΤ. Η εταιρεία ΕΛΑΪΣ-UΝΙLΕVΕR προχωρεί σε απόσυρση όλων των συσκευασιών ηλιελαίου SΟL ανεξαρτήτως παρτίδας και ημερομηνίας λήξης. Επίσης, όπως προέκυψε από τους εργαστηριακούς ελέγχους, το προϊόν DΙVΑ ηλιέλαιο σε συσκευασία του 1 lt, με αριθ. παρτίδας L 8114 και ημερομηνία λήξης 12/2009 που παρασκευάζεται από την ΑΓΡΟΤΙΚΗ Α.Ε. βρέθηκε να είναι επιμολυσμένο με ορυκτέλαιο. Κατόπιν τούτου, το συγκεκριμένο προϊόν ανακαλείται, ενώ καλούνται όσοι καταναλωτές το έχουν προμηθευτεί να μην το καταναλώσουν. Επιπλέον, από τα 356.400 λίτρα τυποποιημένου ηλιελαίου που διακινήθηκαν από την αλυσίδα καταστημάτων LΙDL Α.Ε. έχουν δεσμευθεί 304.400 λίτρα. Πάντως, προκαλεί εντύπωση ότι ο ΕΦΕΤ δεν αναφέρει τα ποσοστά συγκέντρωσης του ορυκτελαίου στα εξετασθέντα, από το Γενικό Χημείο του Κράτους, δείγματα. Κατ΄ αυτόν τον τρόπο, αποκρύπτεται ο βαθμός επικινδυνότητας των προϊόντων. Οι εταιρείες. Οι εταιρείες Τasty Foods ΑΒΓΕ, Τσακίρης ΑΕΒΕ, Chipita SΑ και Αmerican Snack SΑ σε ανακοίνωσή τους αναφέρουν, μεταξύ άλλων, ότι «όλα τα προϊόντα τους που παράγονται στην Ελλάδα δεν παρασκευάζονται με ηλιέλαιο, είναι 100% ασφαλή και μπορούν να καταναλωθούν χωρίς κανέναν απολύτως κίνδυνο».