Το πνεύμα του τόνου

Ελευθερία και γλώσσα

«Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου, πάρεξ ελευθερία και γλώσσα» (Δ. Σολωμός). Το αυτό καυχόμεθα κι εμείς υπερηφάνως. Εθνικός ποιητής γαρ. Ως προς την ελευθερίαν εύγε μας, όταν ξυπνάει το εθνικόν φιλότιμον, αν και συχνά- πυκνά την ξεπουλάμε ύπουλα σε υπερατλαντικούς «φίλους, συμμάχους». Ως προς τη γλώσσα, όμως, «μαύρη μαυρίλα πλάκωσε…». Η καθίζηση της παιδείας μας το μαρτυρά. Η γλώσσα φτωχαίνει, παραποιείται, αδυνατεί να εκφράσει σκέψεις, ιδέες, καταστάσεις, μετατρέπεται σε ξύλινο, άχαρο όργανο απλής επικοινωνίας.

Μ. Παρασκευή, σε μεγάλη εκκλησία χωριού. Αναγγέλλεται ότι χορωδία κοριτσιών θα ψάλλει τα Εγκώμια, διδαγμένη από τον ψάλτηβυζαντινολόγο. Ενθουσιασμός στο εκκλησίασμα! Αλλά… ω της απογοήτευσης! Η χορωδία γυρισμένη απαξιωτικά πλάτη στον Επιτάφιο με τον θανόντα Ιησού, προς τον οποίον απευθύνονται οι θρηνητικοί, εγκωμιαστικοί ύμνοι, δεν ψάλλει, στριγκλίζει, χωρίς να καταλαβαίνει… Χριστό! Το «Η ζωή εν τάφω κατετέθης, Χριστέ…» και το «Άξιον εστί μεγαλύνειν Σε, τον ζωοδότην…» σκέτος υστερικός αλαλαγμός. Και φτάνουν στο «Αι γενεαί πάσαι, ύμνον τη ταφή Σου…», και ακούμε το κουφό «αι γενναιαίοι πάσαι».

Τώρα, πώς κολλάει το θηλυκό άρθρο «αι» με τους «γενναίους» (του Μπρανκαλεόνε;) και το «πάσαι» ούτε παπάς ούτε βυζαντινολόγος άκουσαν, κατάλαβαν, διόρθωσαν.

Στον «Τόνο του Πνεύματος» (29/4) το «θανάτω, θάνατον πατήσας…», ήτοι διά του θανάτου ενίκησες τον θάνατον, έγινε «θανάτου, θάνατον πατήσας…». Αν φταίει ο δαίμων του τυπογραφείου, συγχωρεμένος, αν φταίει ο ανθρώπινος της διόρθωσης, αλίμονό μας! Ούτε το «Χριστός Ανέστη»; Έρμε, πανέρμε Σολωμέ!