[ Δρόμοι ]

Πόσο κρατάει…
… η νοσταλγία; «Είμαι πρόθυμος να ξεφορτωθώ το παρελθόν», δηλώνει όπου βρεθεί κι όπου σταθεί ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ. Σχετικός είναι και ο τίτλος του νέου του βιβλίου: «Ας ξεχάσουμε το ΄68». Κάπως παράδοξο κέλευσμα, αφού συμπίπτει με τις επετειακές εκδηλώσεις για τα σαράντα χρόνια από τον Μάη του ΄68. Περιφερόμενος στα μέσα ενημέρωσης σαν κινητό μνημείο σε περιπλανώμενη έκθεση, ο ιστορικός ηγέτης εκείνου του Μάη δηλώνει παντού πως δεν θέλει πια «να τον κατηγορούν για νοσταλγία». Είναι κακό να νιώθεις νοσταλγία;

Ήταν νέοι…
… και ανήκαν στην πρώτη μεταπολεμική γενιά. Σήμερα δεν είναι πια νέοι. Έγιναν μπαμπάδες και παππούδες. Ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο. Σήμερα, εκείνο που τριβελίζει το μυαλό τους είναι η δουλειά, η ανεργία, τα ένσημά τους για τη σύνταξη. Ήθελαν «να ζουν χωρίς νεκρό χρόνο και να χαίρονται χωρίς όρια», αρνούνταν «να πεθάνουν από πλήξη». Έδιναν στον εαυτό τους ταυτότητα αναρχική, μαοϊκή, αντιεξουσιαστική, κι αφίσες επαναστατικές στόλιζαν τους τοίχους των δωματίων τους. Μάης ΄68. Οι νέοι της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, εκείνης που δεν είχε γνωρίσει ούτε το δράμα της ναζιστικής κατοχής ούτε τις στερήσεις, ανακάλυπταν τη γλυκιά μέθη μιας άνοιξης που πίστευαν πως την είχαν δημιουργήσει οι ίδιοι. Με τα μάτια τους κοκκινισμένα από τα δακρυγόνα, είχαν τις τσέπες τους γεμάτες όνειρα και τα κεφάλια τους γεμάτα συνθήματα: «Απαγορεύεται το απαγορεύεται», «Οι τοίχοι έχουν τον λόγο», «Τρέξε, σύντροφε, ο παλιός κόσμος είναι πίσω σου». Έτρεξαν, έτρεξαν, έτρεξαν… Η ανάσα τους σώθηκε, τα χρόνια τούς πρόφτασαν. Σαράντα χρόνια. Άσπρισαν, ρυτίδιασαν, φορτώθηκαν πάχη και βάρη.

Τα παιδιά…
… που τότε πίστευαν πως ήταν η ενσάρκωση μιας αιώνιας νεότητας, σήμερα πια είναι πολίτες της τρίτης ηλικίας. Τότε, ένα από τα συνθήματά τους έλεγε: «Όχι στη δουλειά». Σαράντα χρόνια αργότερα, πολλοί από αυτούς είναι καταδικασμένοι στην ανεργία. Χτυπούν πόρτες και φεύγουν χωρίς να περιμένουν. Ξέρουν την απάντηση. Δεν μπορούσαν να προβλέψουν πόσο σκληρός θα ήταν ο κόσμος της εργασίας, όταν αυτοί πια θα βρίσκονταν στην τρίτη ηλικία. Τότε κατηγορούσαν την καταναλωτική κοινωνία. Σήμερα, πολλοί από αυτούς λαχταρούν να μπορούσαν να καταναλώσουν κάτι παραπάνω από όσο τους επιτρέπει η τρύπια τσέπη τους. «Ο χρυσούς αιών θα έρθει όταν ο χρυσός δεν θα βασιλεύει πια», φώναζαν τότε.

Ο χρυσούς…
… αιών που ονειρεύονταν δεν ήρθε. Αντιθέτως, βλέπουν τον κόσμο να επιστρέφει στη βαρβαρότητα, σε ένα σύστημα που δεν μπορεί ούτε καν να ταΐσει τους ανθρώπους του. Ναι, εξακολουθούν να φορούν τζιν και να ακούνε θορυβώδεις μουσικές. Νιώθουν πως δεν έχουν τίποτα κοινό με τους πατεράδες τους, που ήταν πιο αυστηροί από όσο είναι σήμερα αυτοί, τους κουνούσαν το δάχτυλο στη μύτη και τους κλείδωναν στα δωμάτιά τους. Όχι, δεν αισθάνονται τόσο γέροι. Γι΄ αυτό δεν παύουν να λένε στα παιδιά τους και στα εγγόνια τους πως μια μέρα «η φαντασία θα έρθει στην εξουσία».