Με βοηθάει ή όχι η ψυχοθεραπεία;

Πώς μπορεί ένας θεραπευόμενος που ακολουθεί μία ψυχοθεραπευτική διαδικασία να είναι σίγουρος ότι εκείνη τον βοηθά; Ιδού ένα δύσκολο ερώτημα που βασανίζει τη σκέψη πολλών ατόμων που απευθύνονται σε έναν ψυχοθεραπευτή προκειμένου να διαχειριστούν τις ψυχολογικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Η απάντηση δεν είναι διόλου εύκολη.

Η ψυχοθεραπεία είναι μία διαδικασία εσωτερικής περισυλλογής και αυτογνωσίας η οποία φέρνει το άτομο πιο κοντά στον εαυτό του.

Ο θεραπευόμενος κινητοποιείται να αναθεωρήσει, να σκεφτεί, να επαναπροσδιορίσει την εσωτερική και την εξωτερική πραγματικότητα με έναν πιο βοηθητικό για τον ίδιο τρόπο. Καταλαβαίνει κανείς πόσο δύσκολο είναι οι νοητικές αυτές διεργασίες να ποσοτικοποιηθούν και να προσομοιωθούν με μία μαθηματική εξίσωση όπου το Α οδηγεί ή όχι στο Β.

Η έννοια της θεραπευτικής αλλαγής άλλωστε είναι σχετική. Για παράδειγμα, αν ένας ασθενής πιστεύει με απόλυτη σιγουριά ότι όλοι θέλουν να του κάνουν κακό και μέσα από την ψυχοθεραπεία καταφέρει να τροποποιήσει την πίστη αυτή στο ότι δεν μπορεί να είναι σίγουρος ότι όλοι θέλουν να του κάνουν κακό, τότε αυτό θεωρείται μία σημαντική θεραπευτική αλλαγή.

Έτσι, το να αρχίσει να αμφιβάλλει για την ορθότητα ορισμένων πεποιθήσεων που του δυσκολεύουν τη ζωή είναι μία σημαντική αλλαγή στη ζωή του.

Οι παράγοντες επιτυχίας

Μία επιτυχής ψυχοθεραπεία εξαρτάται από παράγοντες όπως είναι το κίνητρο του ατόμου να αλλάξει η έκταση της ψυχοπαθολογίας του, οι θεραπευτικές δεξιότητες και τα γνωρίσματα της προσωπικότητας του θεραπευτή, ο βαθμός στον οποίο οι στόχοι που τίθενται στην αρχή της θεραπείας είναι ρεαλιστικοί, καθώς και από τους συγκυριακούς παράγοντες και τα γεγονότα ζωής κατά τη διερεύνηση και μετά τη λήξη της θεραπείας.

Θετικές ενδείξεις για μία ικανοποιητική πορεία της ψυχοθεραπείας μπορεί να είναι ορισμένες από τις ακόλουθες:

* Ο θεραπευόμενος να νιώθει ότι ο ψυχοθεραπευτής του τον εμπνέει.

* Να έχει εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του.

* Να ξυπνήσουν μέσα του προβληματισμοί, ερωτήματα και σκέψεις που τον κινητοποιούν να αναθεωρήσει τις δυσκολίες της καθημερινότητάς του. 

* Συμπτώματα που παλαιότερα αντιμετώπιζε (π.χ. προβλήματα στον ύπνο- διάθεση) μπορεί και τα ελέγχει καλύτερα.

* Νιώθει πιο δυνατός στην καθημερινότητά του.

* Αναγνωρίζει πως και ο ίδιος μετέχει στη διατήρηση των προβλημάτων του.

* Τα αρνητικά γεγονότα τα μεταφράζει σταδιακά με έναν πιο λογικό και αποτελεσματικό τρόπο.

Η αμφισβήτηση του θεραπευτή και οι εκδηλώσεις θυμού και επιθετικότητας απέναντί του μπορεί να είναι αναμενόμενο κομμάτι της θεραπευτικής διαδικασίας, σημάδι ότι η σχέση εξελίσσεται.

Βέβαια δεν σημαίνει ότι όλα μπορεί να τα «φορτώνουμε» στον περίφημο μηχανισμό αντίστασης στην αλλαγή που ενυπάρχει στην ψυχοθεραπεία. Δεν αποκλείεται να είναι απρόσφορη και αναντίστοιχη με τις ανάγκες του θεραπευόμενου η ίδια η προσωπικότητα του θεραπευτή.

Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται χρόνος, επιμονή και υπομονή. Άμεσες, μαγικές συνταγές δεν υπάρχουν.

Η Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια (Ρh.D.) email: myrsi@hol.gr