Λίγο φως για την αναξιοποίητη Ρωσική Πρωτοπορία

Η σύντομη αλλά συναρπαστική ζωή της Ρωσικής Πρωτοπορίας που διήρκεσε μισό αιώνα, επηρέασε όμως καθοριστικά τις τέχνες στον εικοστό αιώνα, οφείλει πολλά σε έναν Έλληνα, τον αείμνηστο συλλέκτη Γιώργο Κωστάκη, ο οποίος διέσωσε με κίνδυνο έναν παγκόσμιας σημασίας καλλιτεχνικό θησαυρό που είχε πέσει σε δυσμένεια. Ενενήντα χαρακτηριστικά έργα αυτής της συλλογής, που αποτελεί την ακριβότερη πολιτιστική αγορά του ελληνικού κράτους (14 δισ. δραχμές, το 2000) και αποτελείται από 1.275 έργα από τα οποία έχουν εκτεθεί σποραδικά εδώ και στο εξωτερικό μόνον 400, θα παρουσιασθούν στην Αθήνα μαζί με ένα αφιέρωμα στον συλλέκτη Γιώργο Κωστάκη.

Η Ρωσική Πρωτοπορία γεννήθηκε στο περιθώριο της επίσημης τέχνης της τσαρικής Ρωσίας και απογειώθηκε στα πρώτα χρόνια της σοβιετικής επανάστασης ως πρωτοπόρος έκφραση ενός νέου δυναμικού κόσμου που ανέτρεψε τις καθιερωμένες αξίες- μια τέχνη για όλους και όχι για τους λίγους- εξέπεσε και καταδιώχθηκε από το σταλινικό καθεστώς. Ο Γιώργος Κωστάκης- που δούλευε ως οδηγός στην καναδική πρεσβεία της Μόσχας- συνέλεξε τα δυσφημισμένα πια έργα, τους έδωσε «διπλωματικό άσυλο» στο διαμέρισμά του στη Μόσχα και τα διέσωσε. Όταν οι καιροί άρχισαν να αλλάζουν και η Σοβιετική Ένωση επανεκτίμησε τα αποκηρυγμένα έργα, προχώρησε σε συμφωνία: άφησε τα περισσό τερα στη Σοβιετική Ένωση και πήρε μαζί του στη Δύση τα υπόλοιπα. Με την έκθεση δίνεται η δυνατότητα στις νεώτερες γενιές να γνωρίσουν μέρος της περίφημης συλλογής- παραμένει μάλλον αναξιοποίητη από το 2000 που αγοράστηκε – που έκανε γνωστούς στη Δύση τους ταλαντούχους πρωταγωνιστές της Ρωσικής Πρωτοπορίας (Καζιμίρ Μάλεβιτς, Λιούμπα Ποπόβα, Αλεξάντερ Ρόντσένκο κ.ά.).

Η έκθεση διαρθρώνεται από την επιμελήτρια και εκτελούσα χρέη διευθύντριας στην «έδρα»της Συλλογής, το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, Μαρία Τσαντσάνογλου σε πέντε ενότητες, διερευνώντας αντίστοιχα πεδία: τα χρόνια πριν από τη Ρωσική Πρωτοπορία, τη σχέση των καλλιτεχνών της με την ευρωπαϊκή τέχνη και τα κινήματα, τη σχέση της με το μυστικισμό και με την ιδεολογία της επανάστασης, και τα χρόνια μετά την Πρωτοπορία. Τον επόμενο Νοέμβριο, η ίδια έκθεση θα παρουσιασθεί στο Μουσείο Μαγιό στο Παρίσι.

ΙΝFΟ

«Πέντε εποχές της Ρωσικής Πρωτοπορίας. Έργα από τη Συλλογή Κωστάκη του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης», στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Ν. Δούκα 4), 14 Μαΐου – 20 Οκτωβρίου.