Από πωλητής συλλέκτης σπάνιων βυζαντινών ηχητικών θησαυρών

Λίγο προτού ξεχαστεί η μεγάλη παράδοση της βυζαντινής μουσικής και της ψαλτικής τέχνης, ο Χρήστος Τσιούνης παράτησε τη γιάπικη ζωή τού επιτυχημένου πωλητή και ρίχτηκε με πάθος στην προσπάθεια διάσωσης του αυθεντικού ήχου και του έργου των παλιών δασκάλων.

«Η ψαλτική δεν διδάσκεται στα Ωδεία. Μεταδίδεται δι΄ ακοής», λέει επαναλαμβάνοντας τα αποφθέγματα του ινδάλματός του Θρασύβουλου Στανίτσα (1910-1987), του τελευταίου «Μεγάλου Άρχοντα» πρωτοψάλτη του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη, που απελάθηκε το 1954 και ήταν πρωτοψάλτης στον Άγιο Δημήτριο Αμπελοκήπων (1966-81). Το αποτέλεσμα; Ένδεκα CD και δύο βιβλία: το πρώτο, αφιέρωμα στη ζωή και το έργο του Στανίτσα «Το αηδόνι της Πόλης» και, το δεύτερο, άρθρα και μελέτες για την πατριαρχική τάξη και παράδοση, ώστε να διασωθεί κάτι από τη σεμνότητα και τη μεγαλοπρέπεια που χαρακτηρίζουν το πατριαρχικό ύφος. «Η βυζαντινή μουσική είναι επιστήμη και τέχνη. Έχουμε απομακρυνθεί από τους δασκάλους μας. Δημιουργήσαμε δικές μας σχολές για να προβάλλουμε τον εαυτό μας», λέει ο Χρήστος Τσιούνης, που μαθήτευσε και στις δύο κατευθύνσεις και βάλθηκε να σώσει τους αυθεντικούς ήχους.

Η έκδοση ένδεκα CD, στο πλαίσιο της σειράς «Αρχείο ζωντανών ηχογραφήσεων» του Κέντρου Παραδοσιακών Μουσικών Εκδόσεων, περιλαμβάνει δυσεύρετες ιστορικές ζωντανές ηχογραφήσεις μεγάλων δασκάλων της ψαλτικής τέχνης που σώζουν κάτι από τον ήχο των εκκλησιών της Κωνσταντινούπολης, της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης και των εκκλησιών της Αθήνας, τη φωνή του Πατριάρχη, αλλά και την πρώτη συναυλία βυζαντινής μουσικής που δόθηκε στην Πόλη.

Η έρευνα-συλλογή και καταγραφή οπτικού, ηχητικού και έντυπου αρχειακού υλικού οδήγησε μοιραία στον εντοπισμό και άλλου ιστορικού υλικού, τη συσπείρωση ερευνητών και τη διεύρυνση των ενδιαφερόντων του «Κέντρου», τη δημιουργία ιστοσελίδας με δείγματα της μουσικής των μεγάλων δασκάλων, άρθρα κ.ά. και, την απόφαση να διευρυνθεί το Κέντρο ώστε να περιλάβει δημοτική, αστική, ρεμπέτικη, μικρασιατική και κωνσταντινουπολίτικη μουσική.

«Το αρχείο μας περιλαμβάνει 500 ώρες βυζαντινής μουσικής σε ιστορικές ηχογραφήσεις, 7.000 τίτλους αστικο-λαϊκών τραγουδιών, αμέτρητους τίτλους με δημοτικά, αλλά και φωτογραφίες, ερασιτεχνικές ταινίες από τη ζωή των Ελλήνων της Πόλης. Το υλικό θα ψηφιοποιηθεί βάσει και χορηγιών. Το ζήτημα είναι να δημιουργηθεί ένας φορέας να τα διαχειριστεί», λέει ο Χρήστος Τσιούνης, που κερδίζει τα προς το ζην ψάλλοντας σε εκκλησίες. Τι σχέση έχει η βυζαντινή μουσική με τη δημοτική και το ρεμπέτικο, ώστε να επιβάλλεται συνολική αντιμετώπιση;

Κατά τη γνώμη μου, η σχέση τους είναι η κοινή καταγωγή. Όλα κατάγονται από την αρχαία ελληνική μουσική. Ένα «Άξιον Εστί» σε ήχο πλάγιο δεύτερο και το τραγούδι «Σ΄ τό ΄πα και σ΄ το ξαναλέω» είναι ο δώριος ρυθμός των αρχαίων.

Παρασκευή Κατημερτζή