Ο κακός μποξέρ των Σκοπίων

Λένε ότι στο μποξ αυτό που έχει σημασία είναι τα γρήγορα πόδια. Ο Σκοπιανός πρωθυπουργός Νίκολα Γκρουέφσκι, που άρχισε την επαγγελματική του σταδιοδρομία ως μποξέρ, μετρά ήδη μία μεγάλη νίκη και μία ήττα στο ρινγκ της πολιτικής. Πριν από πέντε χρόνια έβγαλε νοκ άουτ στην εσωκομματική διαμάχη του VΜRΟ τον τότε πρόεδρο. Αλλά, στο Βουκουρέστι, βγήκε νοκ άουτ από τον Κώστα Καραμανλή. Με την απόφασή του να προσφύγει σε πρόωρες εκλογές για να καρπωθεί τον εθνικιστικό πυρετό, ο κ. Γκρουέφσκι αποδεικνύει ότι στο εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι έχει τα γρήγορα πόδια του μποξέρ.

«Δυστυχώς η αντιπολίτευση διακατέχεται ακόμη από αντιδραστικά και ξενοφοβικά σύνδρομα. Φοβάμαι ότι θα γυρίσουμε στο παρελθόν όταν φύγω». Το είχε πει σε συνέντευξή του το 2002, όταν, ως υπουργός Οικονομικών τότε, ο Νίκολα Γκρουέφσκι είχε ερωτηθεί τι εκτιμούσε πώς θα γινόταν αν το κόμμα του, VΜRΟ-DΡΜΝΕ, με πρόεδρο τότε τον Λούπτσο Γκεοργκιέφσκι, έχανε τις εκλογές. Ο μόλις 32 ετών τότε Γκρουέφκσι δεν έκρυβε τις μεγάλες πολιτικές φιλοδοξίες του, ούτε το γεγονός ότι το πολιτικό μέτρο δεν είναι το δυνατό του σημείο. Όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα στα Σκόπια μιλούν για έναν άνθρωπο εγωκεντρικό και συγκεντρωτικό. Κι αυτή ήταν μόνον η αρχή. Το κόμμα τελικά έχασε τις εκλογές. Αλλά ήταν μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον νεαρό τότε πολιτικό να επωφεληθεί της εσωκομματικής διχόνοιας που ακολούθησε, να πάρει το «δαχτυλίδι» της ηγεσίας από τον Γκεοργκιέφσκι και στη συνέχεια, ως γνήσιος «πατροκτόνος», να τον πετάξει από το τρένο της κεντρικής πολιτικής σκηνής των Σκοπίων. Ο Γκρουέφσκι κέρδισε τις εντυπώσεις και την ηγεσία του κόμματος προωθώντας το προφίλ του ευρωπαϊστή-μεταρρυθμιστή ηγέτη και στις εκλογές του 2006, τέσσερις ημέρες πριν κλείσει τα 36 του χρόνια, έγινε πρωθυπουργός.

Πώς, όμως, ο «μετριοπαθής» ώς τότε αρχηγός κόμματος μετατράπηκε στον «οργισμένο Βαλκάνιο» των εμπρηστικών δηλώσεων που ζήσαμε τους τελευταίους μήνες; Η απάντηση, για όσους γνωρίζουν τον κ. Γκρουέφσκι, βρίσκεται πολύ πίσω. Στην παιδική του ηλικία. Ο Νίκολα Γκρουέφσκι γεννήθηκε στα Σκόπια στις 31 Αυγούστου του 1970. Αλλά ο πατέρας του γεννήθηκε στη Φλώρινα και γρήγορα βρέθηκε στα Σκόπια της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας, αφού δήλωνε «Μακεδόνας». Οι ακραίες εθνικιστικές θέσεις περί μακεδονισμού που διατυπώνει τους τελευταίους μήνες ο κ. Γκρουέφσκι, δεν είναι απλώς για εσωτερική κατανάλωση, λένε διπλωματικές πηγές. «Ο κ. Γκρουέφσκι και όσοι βρίσκονται στο στενό του περιβάλλον πραγματικά πιστεύουν ότι η Ελλάδα έχει καταπατήσει τα εδάφη και τα δικαιώματα των Σκοπιανών!», λέει άνθρωπος που τον γνωρίζει προσωπικά.

Τα πράγματα, όμως, δεν ήταν πάντα έτσι. Γιατί ο 38χρονος σήμερα Γκρουέφσκι έχει μάθει να παίζει πολλούς ρόλους στη ζωή του. Ο 19χρονος που σπούδαζε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Μοναστηρίου, ασχολούνταν ταυτόχρονα με το μποξ, αλλά και με την υποκριτική. Η ζωή όμως, είχε άλλα σχέδια γι΄ αυτόν. Εγκατέλειψε την ηθοποιία απογοητευμένος γιατί ποτέ δεν πήρε μεγάλους ρόλους και αποφάσισε από κομπάρσος να γίνει πρωταγωνιστής. Αλλά αυτήν τη φορά στην πολιτική.

Το 1998 έγινε υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου σε ηλικία μόλις 28 ετών και αργότερα, στην κυβέρνηση Γκεοργκιέφσκι υπουργός Οικονομικών ο οποίος εισήγαγε ΦΠΑ 18% στην ΠΓΔΜ και άρχισε τις ιδιωτικοποιήσεις. Πολύ σύντομα ανέλαβε τα ηνία του ακραία εθνικιστικού κόμματος VΜRΟ και προσπάθησε να του δώσει άλλον αέρα. Στην ιστοσελίδα της κυβερνώσας παράταξης, το VΜRΟDΡΜΝΕ παρουσιάζεται ως ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κεντροδεξιό κόμμα, το οποίο φιλοδοξεί να γράψει ιστορία στον πολιτικό πολιτισμό της «Μακεδονίας». Εξ ου και ο Γκρουέφσκι επέλεξε ως μέλη της κυβέρνησής του 30άρηδες τεχνοκράτες.

Διπλωμάτες που τον είχαν γνωρίσει στα ταξίδια του στις Βρυξέλλες, όταν το 2003, ως μέλος της αντιπολίτευσης μιλούσε με πάθος για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων ώστε η ΠΓΔΜ να γίνει μέλος του ευρωπαϊκού κλαμπ, θυμούνται έναν χαμηλών τόνων ευρωπαϊστή πολιτικό, ο οποίος δεν έκανε ποτέ καμιά αναφορά στο ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων.

Όμως, το «χαστούκι» που δέχθηκε η ΠΓΔΜ στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι παραείναι καλή ευκαιρία πολιτικής εκμετάλλευσης για να την αφήσει να πάει χαμένη. Κάπως έτσι, ο Νίκολα, αντί των νηφάλιων φωνών που τον καλούν να μη χειροτερέψει τα πράγματα βάζοντας τη χώρα σε νέες περιπέτειες, προτιμά να κεφαλαιοποιήσει την εθνικιστική συσπείρωση των Σκοπιανών «εδώ και τώρα», προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές.

Τους επόμενες μήνες θα φανεί αν το σκοινί θα αντέξει τον κ. Γκρουέφσκι. Γιατί αν συνεχιστεί η αδιάλλακτη στάση του και εξαιτίας του η ΠΓΔΜ μείνει εκτός των ευρωατλαντικών θεσμών, η αποσυσπείρωση των ψηφοφόρων και η γκρίνια θα έρθουν γρήγορα. Ήδη, αποτελεί κοινή πεποίθηση πως ο συνασπισμός που θα σχηματίσει με τους Αλβανούς του Αλί Αχμέτι είναι από τώρα καταδικασμένος, καθώς το αλβανικό κόμμα (DUΙ) θα του θέσει σκληρούς όρους, τους οποίους δεν θα μπορέσει να δεχθεί. «Αν ήταν ευφυής», λέει διπλωματική πηγή, «δεν θα προχωρούσε σε εκλογές με τόσο βραχυπρόθεσμο μέλλον». Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο κ. Γκρουέφσκι τα παίζει όλα για όλα, τραβώντας το σχοινί τόσο, που μπορεί να σπάσει. Ή, σε χειρότερη ακόμη περίπτωση, να τον πετάξει έξω από το ρινγκ.

Ο 38χρονος πρωθυπουργός, που κατάγεται από τη Φλώρινα, ποντάρει στον «μακεδονισμό» για να διατηρηθεί στον θώκο του

Μοναχοπαίδι «ταπεινής» καταγωγής

O Νίκολα Γκρουέφσκι ήταν μοναχοπαίδι και όταν οι γονείς του χώρισαν μεγάλωσε με τη μητέρα του που εργαζόταν ως βοηθός γιατρού σε νοσοκομείο των Σκοπίων. Το διαζύγιο των γονιών του τον έχει τραυματίσει τόσο, που δεν έχει πλέον σχέσεις με τον πατέρα του. Ως πατέρα αναγνώριζε τον αδελφό της μητέρας του, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Εσωτερικών στην πρώτη κυβέρνηση του ανεξάρτητου κράτους, αλλά σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα στη Σερβία το 1991. Ο Γκρουέφσκι το 2001 παντρεύτηκε τη γιατρό Σουζάνα Αρμπουτίνα, αλλά ύστερα από τέσσερα χρόνια χώρισε. Έναν χρόνο μετά το διαζύγιο γνώρισε την 24χρονη τότε Μπόρικτσα Μάντσεβα, την οποία παντρεύτηκε σε σεμνή τελετή με λίγους καλεσμένους πριν από έναν χρόνο. Τον Νοέμβριο απέκτησαν μια κόρη. Φημολογείται ότι ο ενθουσιασμος του που έγινε πατέρας ήταν τόσος, ώστε στο γλέντι που ακολούθησε, ζήτησε από την ορχήστρα να παίξει ελληνικά τραγούδια! Μάλιστα, το ζευγάρι δεν ζει στη βίλα που συνήθως φιλοξενεί το πρωθυπουργικό ζεύγος, αλλά σε ένα μικρό διαμέρισμα 60 τετραγωνικών, το οποίο ανήκει στη μητέρα του πρωθυπουργού. Οπαδός τού «σεμνά και ταπεινά», ωστόσο, ο Γκρουέφσκι φροντίζει να επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ότι μένει σε ένα μικρό διαμέρισμα. Κι επειδή οι «κουμπάροι» δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία, ο κουμπάρος του Σκοπιανού πρωθυπουργού είναι αντιπρόεδρος της κυβέρνησής του!


«Του λείπει το λούστρο»

«Είναι ό,τι χειρότερο θα μπορούσαμε να βρούμε μπροστά μας», λένε στην Αθήνα, καθώς ο κ. Γκρουέφσκι είναι απρόβλεπτος και κανένας δεν ξέρει μέχρι πού μπορεί να φθάσει. Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη άποψη. Διπλωματικές πηγές που γνωρίζουν το πολιτικό παιχνίδι στα Σκόπια θυμίζουν ότι «δεν θα βρεις πολιτικούς που να μην είναι αδιάλλακτοι στα Σκόπια, καθώς ακόμη και οι νεώτεροι πιστεύουν στην έννοια του μακεδονικού έθνους». Και λένε ότι η «μπρουτάλ» πολιτική παρουσία του Γκρουέφσκι ίσως να είναι προτιμότερη για την Αθήνα. Κι αυτό διότι η απουσία του κοσμοπολίτικου, γιουγκοσλαβικού μπακγκράουντ των Σοσιαλιστών του προέδρου Μπράνκο Τσερβενκόφσκι από τον Γκρουέφσκι, μπορεί να είναι πλεονέκτημα. Με άλλα λόγια, ίσως ο Γκρουέφσκι να είναι «ακατέργαστος», να μην έχει το λούστρο, ούτε το υπόβαθρο που θα του έδινε τη δυνατότητα να κάνει τα πιο σκληρά πράγματα με χαμόγελο. «Αλλά έχει ένα καλό. Αυτό που βλέπεις, αυτό παίρνεις».