Επιστήμη

Το νέο μαγιό-πύραυλος των Ολυμπιονικών

Είκοσι λεπτά χρειάστηκε η Ολυμπιονίκης της Αθήνας Κίρστι Κόβεντρι για να καταφέρει να φορέσει το καινούργιο αστραφτερό μαγιό τής Speedo. Άξιζε την ταλαιπωρία, όμως, μια που η κολυμβήτρια από τη Ζιμπάμπουε έπεσε στην πισίνα σαν πύραυλος και τερμάτισε πρώτη στα 200 μέτρα ύπτιο.

O χρόνος της ήταν 23 δευτερόλεπτα πιο γρήγορος από το προηγούμενο παγκόσμιο ρεκόρ, το οποίο κρατούσε γερά 16 χρόνια. Αυτό ήταν το πρώτο από τα 13 παγκόσμια ρεκόρ που ακολούθησαν τις επόμενες έξι εβδομάδες, από τότε που οι πρωταθλητές της κολύμβησης άρχισαν να φορούν το νέο μαγιό που κατασκεύασε η Speedo μαζί με τη ΝΑSΑ. Οι επιδόσεις των κολυμβητών που φορούν το LΖR Racer (Λέιζερ Ρέισερ) είναι διαστημικές και έχουν προκαλέσει αναστάτωση στους κόλπους του αγωνίσματος.

Αεροδυναμικά. Επί τρία χρόνια, η ερευνητική ομάδα τής Speedo συνεργάστηκε με τη ΝΑSΑ, το Εθνικό Αθλητικό Ινστιτούτο της Αυστραλίας και Πανεπιστήμιο της Νέας Ζηλανδίας. Στον σχεδιασμό βοήθησε η Ρέι Καβακούμπο, από τον διάσημο οίκο Comme des Gar ons. Δοκιμάστηκαν 100 υφάσματα σε 400 πρωταθλητές της κολύμβησης από όλο τον κόσμο. Χρησιμοποιήθηκαν μέχρι και τα αεροδυναμικά τούνελ της ΝΑSΑ, όπου δοκιμάζονται τα νέα διαστημικά οχήματα.

Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. «Όταν πέφτω στο νερό, νιώθω σαν πύραυλος», λέει ο Μάικλ Φελπς, ένας από τους μεγαλύτερους σταρ των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, που θα έχει στόχο οκτώ χρυσά μετάλλια στο Πεκίνο. Το μαγιό είναι το πιο προηγμένο από υδροδυναμικής άποψης και το πιο γρήγορο στην ιστορία. Είναι φτιαγμένο από ένα υπερσύγχρονο εξαιρετικά ελαφρύ υλικό πολυουρεθάνης, που απωθεί το νερό και στεγνώνει σε δευτερόλεπτα. Η συγκόλληση των ραφών γίνεται με υπερήχους σε εργοστάσιο της Πορτογαλίας, με αποτέλεσμα να είναι «αόρατες» και να διευκολύνουν τη ροή του νερού πάνω στο ύφασμα. Η βελόνα και η κλωστή δεν έχουν θέση στη διαστημική τεχνολογία. Ειδικές φάσες έχουν τοποθετηθεί σε στρατηγικά σημεία του σώματος, ώστε να το σφίγγουν σαν κορσές. Έτσι, μειώνουν τον όγκο του βοηθώντας τον κολυμβητή να διατηρεί το σώμα στην ιδανική ευθεία θέση στα πιο κρίσιμα σημεία του αγώνα.

Κρίσιμο σημείο. Το μυστικό των ρεκόρ βρίσκεται στην εκκίνηση, τη στιγμή που το σώμα πέφτει στο νερό και το διασχίζει σε ευθεία θέση για ελάχιστα μέτρα, προτού ο αθλητής αρχίσει να κολυμπά στο στυλ της κούρσας. Το ίδιο κρίσιμο είναι το σημείο της στροφής, την ώρα που ακουμπά το τοίχωμα της πισίνας και στρίβει. Εκεί, το υλικό της στολής προκαλεί μείωση της αντίστασης του νερού κατά 24%. Σε ένα σπορ όπου κλάσματα του δευτερολέπτου χωρίζουν τον πρώτο από τον όγδοο, η διαφορά είναι τεράστια.

Αύξηση δυνατοτήτων. Το LΖR Racer μειώνει την αντίσταση του νερού κατά 10% σε σχέση με το μαγιό που φορούσαν οι κολυμβητές στην Αθήνα και κατά 5% σε σχέση με το μοντέλο του 2007. Είναι επίσης 4% «γρηγορότερο» στην εκκίνηση, τις στροφές και τα σπριντ. Ακόμα, αυξάνει την ικανότητα του κολυμβητή να απορροφά οξυγόνο, κάτι που τον ωθεί να κολυμπά στο μέγιστο των δυνατοτήτων του για περισσότερη ώρα. «Όσοι το φορούν, είναι πιο εύκολο να κολυμπούν γρήγορα», εξηγεί ο Ρικ Σαρπ, ειδικός στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβας.

Φωνές διαμαρτυρίας. Το μαγιόπύραυλος κατασκευάστηκε με την άμεση συνεργασία και την έγκριση της Παγκόσμιας Κολυμβητικής Ομοσπονδίας (FΙΝΑ). Όμως, από τη στιγμή που τα παγκόσμια ρεκόρ καταρρίπτονται με ρυθμούς πολυβόλου, έχουν αρχίσει να ακούγονται φωνές διαμαρτυρίας από διάφορες πλευρές.

«Αυτό το μαγιό δίνει τη δυνατότητα στους λιγότερο ταλαντούχους κολυμβητές να πάνε πολύ γρήγορα», λέει ο Πίτερ φαν ντεν Χούγκενμπαντ, τριπλός Ολυμπιονίκης. Οι γαλλικές κολυμβητικές αρχές, μάλιστα, διαμαρτύρονται πως η κολύμβηση θυμίζει πια περισσότερο Φόρμουλα Ι παρά το άθλημα στο οποίο θριάμβευσε ο «Ταρζάν», Τζόνι Βαϊσμίλερ. Όμως, παρόμοιες αλλαγές έγιναν κατά καιρούς σε αθλήματα όπως το τένις (με τη χρήση τής χάι-τεκ ρακέτας που αντικατέστησε την ξύλινη) ή το επί κοντώ, (όπου τα υπερσύγχρονα κοντάρια από ίνες γυαλιού αντικατέστησαν το μπαμπού).


Θα αντιδικήσουν μπροστά στη ΔΟΕ

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ του «διαστημικού» μαγιό στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου θα αποφασιστεί οριστικά από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή και τη FΙΝΑ. Η Ομοσπονδία θα συναντήσει τους κατασκευαστές μαγιό τον ερχόμενο μήνα, στα περιθώρια του παγκόσμιου πρωταθλήματος που θα γίνει στη Βρετανία. Εκτός από τη Speedo, αντίστοιχα μαγιό (τα οποία δεν έχουν ακόμα δοκιμαστεί) φτιάχνει και η ΤΥR Sport, εταιρεία στην Καλιφόρνια.

Στη συνάντηση θα συζητηθούν οι ενστάσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές. «Το βασικό θέμα είναι το πάχος του μαγιό», εξηγεί ο Κορνέλ Μαρκουλέσκου, γενικός διευθυντής της FΙΝΑ. «Μέχρι τώρα, όλα τα μαγιό φτιάχνονταν από lycra, πολυέστερ, ελαστικό νήμα και νάιλον. Προς το παρόν δεν νομίζουμε πως το μαγιό παίζει ρόλο στα ρεκόρ, αλλά θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε το θέμα».

Οι υπεύθυνοι της Speedo απαντούν πως αυτοί που διαμαρτύρονται είναι απλά οι ανταγωνιστές τους και εθνικές Ομοσπονδίες που έχουν συμβόλαια με άλλες εταιρείες για να ντύσουν τις εθνικές τους ομάδες. Πιστεύουν μάλιστα πως δεν υπάρχει κανένας φόβος να απαγορευθεί το LΖR Racer.

«Ξοδεύουμε πολύ περισσότερα χρήματα από οποιονδήποτε άλλον. Συνεργαζόμαστε άμεσα με την Κολυμβητική Ομοσπονδία στη διάρκεια της ανάπτυξης του προϊόντος, για να είμαστε σίγουροι πως εγκρίνεται κάθε στάδιο της διαδικασίας και όλα τα υλικά που χρησιμοποιούμε», λέει ο Στου Άιζακ της Speedo.

Η εμπορική έκδοση του LΖR Racer αναμένεται να βγει στην αγορά τον Μάιο, με κόστος 370 ευρώ.


Το διοξείδιο του άνθρακα πνίγει τη Γη

Πενήντα χρόνια πέρασαν από τότε που διαπιστώθηκε πως το διοξείδιο του άνθρακα συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα με αυξανόμενο ρυθμό, απειλώντας να μετατρέψει τον πλανήτη μας σε ένα απέραντο θερμοκήπιο. Μισόν αιώνα αργότερα, οι επιστήμονες εξακολουθούν να προειδοποιούν για τις συνέπειες του φαινομένου, όμως όσο συνεχίζονται οι πάσης φύσεως καύσεις ορυκτών καυσίμων, το θερμικό ισοζύγιο του πλανήτη θα διαταράσσεται και οι συνακόλουθες κλιματικές αλλαγές δεν θα είναι εύκολο να προβλεφθούν.

Σαν σήμερα, το 1958, ένας νεαρός Αμερικανός επιστήμονας που είχε στη διάθεσή του μερικά αυτοσχέδια όργανα, μέτρησε σε μεγάλη απόσταση πάνω απο το ηφαίστειο Μάουνα Λόα της Χαβάης το ποσοστό του διοξειδίου του άνθρακα στον ατμοσφαιρικό αέρα. Αυτά που διαπίστωσε δεν ήταν τίποτα άλλο παρά οι πρώτες ενδείξεις μιας κυοφορούμενης παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής, η οποία έμελλε σε μεγάλο βαθμό να λάβει χώρα μισόν αιώνα αργότερα.

Διαγνωστικό μέσο. Το πρόγραμμα που ο Τσαρλς Κίλινγκ ξεκίνησε το 1958 οδήγησε γρήγορα στη διαπίστωση ότι τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα αυξάνονταν ολοένα και περισσότερο χρόνο με τον χρόνο. Η αύξηση αυτή αποτυπώθηκε ύστερα από πέντε δεκαετίες σε μια σχηματική καμπύλη που είναι γνωστή με την ονομασία «Η καμπύλη του Κίλινγκ». Όσοι την περασμένη χρονιά παρακολούθησαν το ντοκιμαντέρ του Αλ Γκορ που προβλήθηκε και στην Ελλάδα με τον τίτλο «Μια ενοχλητική αλήθεια», θυμούνται τον πρωταγωνιστικό ρόλο εκείνης της γραφικής παράστασης.

«Η πορεία που ακολουθεί η καμπύλη είναι ένα διαγνωστικό μέσο ώστε να καταλάβουμε τι πρωτοβουλίες αναλαμβάνουμε προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας», λέει ο γιος του Τσαρλς Κίλινγκ, ο Ραλφ, ο οποίος ανέλαβε να συνεχίσει την ερευνητική δουλειά του πατέρα του (που πέθανε το 2005), από τη θέση του καθηγητή Κλιματικής Επιστήμης στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας Scripps. «Αν η καμπύλη εξακολουθήσει να ανεβαίνει με τον επιταχυνόμενο ρυθμό που παρουσιάζει σήμερα, τότε καταλαβαίνουμε ότι δεν έχουμε κάνει και πολλά πράγματα».

Σπατάλη χρόνου. Ο Τσαρλς είχε αρχίσει να ανιχνεύει τις συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα, στο πλαίσιο μιας έρευνας για τα επίπεδα των αερίων κοντά σε ποτάμια. Στην αρχή διαπίστωσε ότι οι ποσότητες του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα ήταν σχεδόν σταθερές, περίπου 315 μέρη ανά εκατομμύριο. Ο ίδιος ενδιαφέρθηκε να επικεντρώσει τις μετρήσεις του στο συγκεκριμένο αέριο και να λάβει περισσότερα δείγματα ώστε να διαπιστώσει αν οι συγκεντρώσεις αυτές θα μεταβάλλονταν προϊόντος του χρόνου.

Ορισμένοι επιστήμονες εκείνη την εποχή θεώρησαν ότι το να προσπαθεί κάποιος να τηρεί λεπτομερές αρχείο δεδομένων για την κίνηση των επιπέδων του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα δεν ήταν τίποτα άλλο απο μια άνευ ουσίας κατασπατάληση πολύτιμου χρόνου. Θεωρούσαν αρκετό το να γίνονται σχετικές μετρήσεις ανά περίπου 10 χρόνια. Δυστυχώς όμως απεδείχθηκε ότι μέσα σε δύο χρόνια οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα ακολουθούσαν αυξητική πορεία.

Υπεριώδης ακτινοβολία. Για να συγκεντρώσει τα δεδομένα που επιθυμούσε ο Τσαρλς Κίλινγκ αξιοποίησε ένα καινοτόμο για την εποχή είδος αισθητήρων, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν την υπέρυθρη ακτινοβολία για να υπολογίσουν τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα. Οι συνεργάτες του λάμβαναν διαρκώς δείγματα αέρα πάνω από έναν μετεωρολογικό σταθμό στη Χαβάη και τα εξέταζαν με τη βοήθεια αναλυτών οι οποίοι μετρούσαν το διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα υπολογίζοντας πόση υπεριώδη ακτινοβολία απορροφούσε το δείγμα αέρα. Όσο περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα υπήρχε στην ατμόσφαιρα, τόσο λιγότερη υπεριώδης ακτινοβολία θα υπήρχε στα δείγματα του αέρα.

Η ανάλυση των δειγμάτων έδειξε, χρόνο με τον χρόνο, ότι το διοξείδιο του άνθρακα αυξανόταν. Οι επιστήμονες εκείνη την περίοδο είχαν λάβει υπ΄ όψιν τους ότι υπάρχει ένας ετήσιος κύκλος αύξησης και ελάττωσης των συγκεντρώσεων διοξειδίου του άνθρακα. Την άνοιξη και το καλοκαίρι, το διοξείδιο του άνθρακα υποχωρεί καθώς απορροφάται από την πλούσια βλάστηση. Όταν η βλάστηση υποχωρεί, το διοξείδιο αυξάνεται φθάνοντας κάθε φορά και σε υψηλότερα επίπεδα.

Η σταθερή αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα μπορεί ήδη να συμβάλλει στη σταδιακή υπερθέρμανση του πλανήτη και οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν πως η αύξηση αυτή θα γίνει αισθητή τις επόμενες δεκαετίες.
Έτσι δημιουργήθηκε το θερμοκήπιο

ΤΟ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ του άνθρακα και το μεθάνιο δημιουργούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Έχουν την ιδιότητα να διατηρούν τη μέση θερμοκρασία του πλανήτη μας στους περίπου 15 βαθμούς Κελσίου πάνω από το μηδέν. Αν δεν υπήρχαν, η μέση θερμοκρασία της Γης θα ήταν μείον 18 βαθμούς. Δηλαδή η Γη θα ήταν παγωμένη και ακατοίκητη. Η ιδιαιτερότητα που έχουν αυτά τα αέρια είναι ότι εμποδίζουν τη θερμότητα που εκπέμπει ο πλανήτης μας να διαφεύγει προς το Διάστημα, με αποτέλεσμα η ζέστη να διαχέεται σε ολόκληρη την ατμόσφαιρα. Όσο περισσότερο CΟ 2 υπάρχει στον αέρα τόσο περισσότερη θερμότητα κατακρατείται.
Η φύση προειδοποιεί, ο άνθρωπος καταστρέφει

ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ που ο Τσαρλς Κίλινγκ ανίχνευε την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, η φύση άρχιζε να προειδοποιεί για σοβαρές ανθρωπογενείς επιδράσεις.

Είναι η πεντηκονταετία της αναγνώρισης τού πόσο σοβαρή είναι η αιθαλομίχλη αλλά και το φωτοχημικό νέφος και γενικά της αναγνώρισης της σημαντικής αλλαγής της σύστασης της ατμόσφαιρας ως συνέπεια των δραστηριοτήτων του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό κ. Χρήστο Ζερεφό, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι όχι μόνο εξασθενεί η προστατευτική ασπίδα του όζοντος τις τελευταίες δύο δεκαετίες, αλλά και ότι αυξάνονται με ανησυχητικό ρυθμό οι συγκεντρώσεις αερίων που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον έλεγχο του θερμορρυθμιστικού συστήματος του πλανήτη. Τα αέρια αυτά είναι το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο. Το πρώτο «συμμετέχει» στο συνολικό φαινόμενο του θερμοκηπίου κατά 60%. Το δεύτερο κατά 20%. Ο κ. Ζερεφός παρατηρεί ότι από μετρήσεις εγκλωβισμένου αέρα που έγιναν σε κομμάτια πάγου προέκυψε ότι ενώ κατά τα τελευταία 400.000 χρόνια το διοξείδιο του άνθρακα παρέμεινε σχεδόν σταθερό με συγκέντρωση κοντά στα 280 μέρη στο εκατομμύριο μορίων αέρα, τώρα έχει ξεπεράσει τα 360. Ο ρυθμός αύξησης είναι περίπου 0,5% τον χρόνο. Το ίδιο ισχύει, περίπου, και για το μεθάνιο, που από 0,7 μέρη στο εκατομμύριο μορίων αέρα κατά το παρελθόν, βρίσκεται σήμερα στο 1,7 με ρυθμό αύξησης μεγαλύτερο του 0,5% τον χρόνο.