Το μετέωρο βήμα της αξιολόγησης

Θέλετε να επιλέξετε το καλύτερο πανεπιστήμιο για τις σπουδές σας; Τo Τμήμα της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης βαθμολογήθηκε με «5», δηλαδή με άριστα, από τη βρετανική αρχή αξιολόγησης (Research Αssessment Εxercise) της ποιότητας των πανεπιστημίων. Η RΑΕ κάθε 5-6 χρόνια δημοσιεύει μία λίστα με την αξιολόγηση των βρετανικών πανεπιστημίων. Τη λίστα συμβουλεύονται πάρα πολλοί φοιτητές ανά τον κόσμο.

Παράλληλα αποτελεί πάγια τακτική πολλών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων του εξωτερικού φοιτητές και καθηγητές να αξιολογούν τόσο το περιεχόμενο των προγραμμάτων σπουδών όσο και τις παρεχόμενες υποδομές. Στην Ελλάδα η διαδικασία αξιολόγησης των ελληνικών πανεπιστημίων μόλις τώρα αρχίζει… Και αυτό, παρά το γεγονός ότι μεγάλη μερίδα της πανεπιστημιακή κοινότητας στην Ελλάδα τη θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εξυγίανση, την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών πανεπιστημίων. Η λέξη αξιολόγηση ακούστηκε πολλές φορές στις εισηγήσεις των Ελλήνων

ΑΠΟ ΤΟ 1984 ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Συστήματα ποιοτικής αξιολόγησης εφαρμόζονται στην Ευρώπη ήδη από το 1984. Πρώτη η Γαλλία και ακολούθησαν Μ. Βρετανία, Ολλανδία, Δανία

αλλά και των ξένων καθηγητών που συμμετείχαν στο διεθνές συνέδριο «Πού πηγαίνει το δημόσιο πανεπιστήμιο» που διοργανώθηκε από το Παρατηρητήριο Έρευνας και Διαλόγου για τα ελληνικά πανεπιστήμια, από 27- 29 Μαρτίου στην Αθήνα.

Ο αντίστοιχος θεσμός με τη RΑΕ, η Αρχή Διασφάλισης Ποιότητας Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΔΙΠ) ιδρύθηκε το 2006, αλλά μέχρι στιγμής περιορίζεται στην παροχή κριτηρίων εσωτερικής αξιολόγησης. Ενδεικτικό είναι ότι από 490 τμήματα ΤΕΙ και ΑΕΙ μόλις 115 έχουν αρχίσει διαδικασίες εσωτερικής αξιολόγησης (αυτοαξιολόγηση). Σε 25- 35 από αυτά εκτιμάται ότι οι διαδικασίες εξωτερικής αξιολόγησης (από επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων) θα αρχίσουν μέσα στη χρονιά. Αντίθετα, συστήματα ποιοτικής αξιολόγησης εφαρμόζονται στην Ευρώπη ήδη από το 1984. Η πρώτη χώρα ήταν η Γαλλία και στο τέλος της δεκαετίας του ΄80 ο θεσμός επεκτάθηκε σε Μ. Βρετανία, Ολλανδία, Δανία.

Πριν από την ίδρυση της ΑΔΙΠ μόλις 8 ελληνικά ΑΕΙ είχαν ξεκινήσει είτε αυτόνομα είτε μέσω της ΕUΑ (Εuropean University Αssociation) διαδικασίες αξιολόγησης. Πρόκειται για τα πανεπιστήμια: Δημοκρίτειο, Μακεδονίας, Πατρών, Ιωαννίνων, Αριστοτέλειο, Κρήτης, Θεσσαλίας και Αιγαίου.

«Κλειδί για την ποιότητα»
Αναφερόμενος στις ενστάσεις που διατυπώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια για τη θεσμοθέτηση της αξιολόγησης στην Ελλάδα, ο καθηγητής στο Ιmperial College του Λονδίνου και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας κ. Φώτης Καφάτος είπε με νόημα ότι «υπάρχουν κανόνες πιστοποίησης για λειτουργία γυμναστηρίων αλλά όχι για τη λειτουργία πανεπιστημίων». Από την πλευρά του ο καθηγητής και πρόεδρος του Παρατηρητηρίου κ. Αχιλλέας Μητσός τόνισε ότι η αξιολόγηση αποτελεί «κλειδί» για την ποιότητα των πανεπιστημίων. Ωστόσο πρόσθεσε ότι η αξιολόγηση δεν πρέπει να γίνεται μηχανικά με πέντε- δέκα δείκτες, αλλά και με ουσιαστικά κριτήρια και από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Υπενθυμίζεται ότι αρκετά ιδρύματα έχουν αρνηθεί να εφαρμόσουν τη διαδικασία αξιολόγησης, προβάλλοντας ως αιτία τη σύνδεσή της με τη χρηματοδότηση, πράγμα που- όπως υποστηρίζουν- θα επιβάλει στα πανεπιστήμια τους νόμους της αγοράς περιορίζοντας την αυτοτέλειά τους.

Πάντως, πριν από μερικές ημέρες ο υπουργός Παιδείας κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης έστειλε τελεσίγραφο στους «αντάρτες», τονίζοντας ότι η κυβέρνηση επιμένει στην αξιολόγηση των πανεπιστημίων διότι θεωρεί ότι μέσω αυτής βελτιώνεται η ποιότητά τους.

Διαδικασία με προβλήματα
Προβλήματα στη διαδικασία αξιολόγησης έχουν ήδη εντοπίσει οι καθηγητές και μέλη της ΑΔΙΠ κ. Σωκράτης Κάτσικας, κ. Βασίλης Παπάζογλου και κ. Πάνος Τσακλόγλου. Τα κυριότερα, όπως είπαν, είναι η έλλειψη κουλτούρας διασφάλισης ποιότητας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ο φόβος απέναντι στο νέο, η άγνοια των διαδικασιών και η παραπληροφόρηση.


«Δεν είναι και μεγάλο το κέρδος της περιφέρειας από την ίδρυση τμημάτων ΑΕΙ- ΤΕΙ»

ΔΗΜΑΡΧΟΙ, βουλευτές και τοπικοί παράγοντες σε δεκάδες πόλεις της ελληνικής περιφέρειας ζητούν κάθε χρόνο τη δημιουργία ακαδημαϊκών τμημάτων. Όπως υποστηρίζουν, με αυτό τον τρόπο θα δοθεί ώθηση στην τοπική οικονομία και ανάπτυξη. Ωστόσο ο κ. Λόης Λαμπριανίδης, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, υποστηρίζει ότι η λειτουργία πανεπιστημίων σε πόλεις της περιφέρειας δεν έχει πάντοτε τα αναμενόμενα αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες.

Από το βήμα του συνεδρίου τόνισε ότι 24% των φοιτητών μετακινείται περισσότερες από 15 φορές τον χρόνο και 54% των διδασκόντων περισσότερες από 20 φορές. Έτσι σημαντικότατο μέρος των χρημάτων τους για αγορές ή άλλες δραστηριότητες ξοδεύεται εκτός του τόπου σπουδών. Προσέθεσε ότι εξαιτίας του μικρού μεγέθους των τοπικών αγορών, η προμήθεια μεγάλου μέρους του εξοπλισμού των ΑΕΙ και ΤΕΙ γίνεται συνήθως από την πρωτεύουσα ή άλλες μεγάλες πόλεις.

Ακόμη ένα πρόβλημα, ανέφερε ο καθηγητής, είναι πως μεγάλο ποσοστό των φοιτητών αυτών των τμημάτων επιχειρεί να πάρει μετεγγραφή ή ξαναδίνει εξετάσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από το οποίο κατά το ακαδημαϊκό έτος 2006-07 έφυγαν οι μισοί από τους εγγεγραμμένους.