Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Η πολιτική έμπλεξε το “Μακεδονικό”, εμείς το είχαμε λυμένο»

Είναι απόγευμα που περνάω τα σύνορα και ο Έλληνας αστυνομικός κοιτάζει βαριεστημένος τα χαρτιά μου. Δέκα μέτρα μετά ο συνάδελφός του αντί για το διαβατήριό μου σφραγίζει ένα χαρτάκι. «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Έπειτα από επίπονες διαπραγματεύσεις αυτό καταφέραμε. Η ανεξίτηλη σφραγίδα να μην μπαίνει στα διαβατήριά μας, αλλά σε ένα μικρό άσπρο χαρτί που, όταν τελειώσει το ταξίδι, μπορείς να το πετάξεις. Σαν δυο παιδιά που παίζουν. Η δύση είναι γλυκιά και σε αυτά εδώ τα μέρη. Τα βουνά στο βάθος είναι χιονισμένα και πινακίδες καρφωμένες στα χωράφια προαναγγέλλουν κι άλλες ελληνικές επενδύσεις.


«Μόνο στη μουσική ελπίζω, όχι στους πολιτικούς»

«Τρέχω με χίλια» προς την Μπίτολα, την πόλη που κάποτε λεγόταν Μοναστήρι. Τη καρδιά της Πελαγονίας. Τη μεγαλύτερη πόλη της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, μετά τα Σκόπια. Μια μικρή Θεσσαλονίκη, δεκαπέντε χιλιόμετρα από τα ελληνικά σύνορα. «Έλα και θα εκπλαγείς», μου είχε πει ένας ελληνόφωνος πιτσιρικάς. Τις πολλές εκπλήξεις θα τις δείτε ίσως την Τρίτη το βράδυ στο ΜΕGΑ, σήμερα θα σας μιλήσω για τη Μαρίνα και τον Γιώργο. Αυτός γεννήθηκε κοντά στη Φλώρινα, εκείνη στην Μπίτολα. Όταν αυτή έτρεχε στις «ανατολικές» πρωτεύουσες να μάθει μουσική, αυτός έφευγε μετανάστης στη Γερμανία. Μεγάλωσαν, παντρεύτηκαν, έκαναν παιδιά, χώρισαν και πριν από λίγους μήνες συναντήθηκαν. Για τη Μαρίνα είχα τις καλύτερες συστάσεις. «Μια σπουδαία τραγουδίστρια όπερας. Αν την πετύχεις στην πόλη, πρέπει να τη συναντήσεις οπωσδήποτε». Στο ωδείο της με οδηγεί ένα χαμίνι. Οι γονείς των παιδιών περιμένουν ευλαβικά στην αυλή. Δεν καπνίζουν και μιλούν σχεδόν ψιθυριστά. Οι φωνές των παιδιών τους, συντονισμένες από τις κινήσεις των χεριών της Μαρίνας, μαλακώνουν κάθε αγριάδα.

Πού σπουδάσατε μουσική;
Από εδώ ξεκίνησα, από τα Μπίτολα. Μετά έφυγα για το Βελιγράδι, έκανα κάποιες συμπληρωματικές σπουδές και όταν τις τελείωσα πήγα στη Βουλγαρία, στη Σόφια. Από εκεί πήρα και το δίπλωμά μου.

Έχουν μεγάλη μουσική παράδοση τα Μπίτολα.Στο μουσείο μού είπαν ότι κάποτε «όλα τα καλά σπίτια» είχαν και από ένα πιάνο.

Ναι, υπάρχει μια μεγάλη παράδοση κι εμείς προσπαθούμε να την καλλιεργήσουμε. Η Μπίτολα είναι πόλη διάσημη στα μέρη μας για τους μουσικούς της. Κάποτε είχαμε και όπερα και, πού ξέρετε, ίσως την αναστήσουμε. Εμείς πάντως το προσπαθούμε. Προετοιμάζουμε δηλαδή την επόμενη γενιά μουσικών.

Είδα πολλά παιδιά στην είσοδο και δεν μου φάνηκαν παιδιά πλουσίων οικογενειών.

Το αντίθετο θα έλεγα. Το επισημαίνω γιατί θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι σε μια πόλη με αρκετή φτώχεια και μεγάλη ανεργία δεν θα υπήρχε ενδιαφέρον για μουσική.

Δεν είναι έτσι. Πολλές φορές οι άνθρωποι που δεν έχουν τίποτα, κάνουν όνειρα με τη μουσική. Έχουμε παιδιά από 5 έως 12 χρόνων, τα οποία πηγαίνουν στο δημόσιο σχολείο ή στο Μουσικό Γυμνάσιο της πόλης και προσπαθούν να πάρουν κι άλλες γνώσεις για να προχωρήσουν σε κάποια μουσική ακαδημία.

Προς τα πού κοιτάζουν αυτά τα παιδιά;Προς την Ελλάδα,προς τη Σερβία,προς την Τουρκία,προς την
Αμερική,προς τα πού;
Προς όλο τον κόσμο κοιτάζουν. Όπου μπορούν δηλαδή.

Στην Αθήνα,το όνειρο των περισσοτέρων μαθητών είναι να συνεχίσουν τις σπουδές τους στην Αγγλία ή στην Αμερική.Εδώ,αντιστοίχως,τι ονειρεύονται τα παιδιά;
Ε, κι εδώ τις χώρες της Δύσης σκέφτονται. Και τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης που έχουν μεγάλη μουσική παράδοση. Εδώ μαθαίνουμε τραγούδια απ΄ όλο τον κόσμο. Εγώ επεξεργάζομαι τραγούδια από επτά γλώσσες.

Τα παιδιά είναι από διαφορετικές εθνότητες;

Κυρίως είναι παιδιά της ίδιας εθνότητας. Της δικής μας, της μακεδονικής. Αλλά υπάρχουν και πολλά που προέρχονται από μεικτούς γάμους, Σέρβων, Κροατών κ.ο.κ.

Στην Ελλάδα έρχεστε καθόλου;
Εδώ και έναν χρόνο, μετά την γνωριμία μου με τον Γιώργο, έρχομαι πολύ συχνά. Παντρεύτηκα Έλληνα και μου αρέσει να πηγαίνω στο χωριό του. Μπορεί να σηκωθούμε την Κυριακή και να πούμε «πάμε στη Φλώρινα για καφέ». Και το απόγευμα να είμαστε πίσω. Άρχισα να μαθαίνω και ελληνικά, οπότε σε λίγο καιρό θα μπορώ να κυκλοφορώ πολύ εύκολα στην Ελλάδα. Να κατεβαίνω και στην Αθήνα.

Θα θέλατε να τραγουδήσετε στην Αθήνα;

Με μεγάλη μου χαρά, αλλά δεν ξέρω κανέναν στην Αθήνα για να με βοηθήσει να δουλέψω εκεί. Η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα είναι για όλους εμάς μια μεγάλη ευκαιρία, για να αποδείξουμε ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι περισσότερο στη ζωή μας.

Αν ήταν δηλαδή στο χέρι σας,θα ερχόσασταν μόνιμα στην Ελλάδα;
Θα ζούσα τον χειμώνα στην Μπίτολα και το καλοκαίρι στην Ελλάδα. Εκτός αν με θέλατε μόνιμη στην όπερα, οπότε θα έμενα στη χώρα σας. Έχω καταλάβει πάντως ότι το σημαντικότερο πρόβλημα των νέων ανθρώπων είναι ότι δεν μπορούν να ταξιδέψουν εύκολα προς την Ελλάδα.

Ναι, είναι πολύ ακριβή η βίζα και υπάρχει και μεγάλη αναμονή. Είμαστε εκτός Σένγκεν και πρέπει να βγάζουμε βίζα. Αυτό προϋποθέτει ότι πρέπει να δώσεις τον μισό σου μισθό για να πάρεις μια βίζα.

Είναι τόσο ακριβή η βίζα;
35 ευρώ. Για εδώ είναι πολύ ακριβά. Θα πρέπει να δουλεύεις δύο εβδομάδες για να βγάλεις 35 ευρώ. Ο μηνιαίος μισθός είναι γύρω στα 150 ευρώ,έτσι δεν είναι;

Κι όμως στις βιομηχανίες οι γυναίκες εργάζονται για 80 ευρώ τον μήνα. Υπάρχουν βέβαια κι αυτοί που παίρνουν 150 ευρώ τον μήνα, αλλά είναι λίγοι. Όπως υπάρχουν και κάποιοι που παίρνουν 300, αλλά ο κανόνας είναι να παίρνεις κάτω από 100 ευρώ τον μήνα και να δουλεύεις βέβαια έξι ημέρες την εβδομάδα.

Με την πολιτική ασχολείσθε καθόλου;

Εννοείτε με τα κόμματα; Καθόλου. Από την πολιτική χαλάνε τα πράγματα και εμείς με τη μουσική προσπαθούμε να τα διορθώσουμε.

Δηλαδή δεν ελπίζετε στους πολιτικούς;

Όχι βέβαια. Δεν ελπίζω καθόλου στους πολιτικούς, μόνο στη μουσική. Τι όνειρα έχετε για τον γιο σας;
Για τον Μίχαελ; Θα ήθελα να γίνει τραγουδιστής.

Εδώ στα Μπίτολα;
Από εδώ θα ξεκινήσει, αναγκαστικά. Αλλά πού θα φτάσει, μόνον ο Θεός γνωρίζει.

Του αρέσει η Ελλάδα;
Είναι μικρός για να έχει δική του γνώμη. Προς το παρόν του αρέσει ό,τι αρέσει και σε μένα. Πάντως κάθε φορά που ερχόμαστε στην Ελλάδα χαίρεται.


«Υπάρχουν και Μακεδόνες που δεν είναι Έλληνες»

Το «Αthina» έχει πια σχεδόν ερημώσει. Τα κόκκινα φωτάκια έχουν ανάψει κιόλας, αλλά το χωμάτινο πάρκινγκ περιμένει άδικα τα αυτοκίνητα από την Αθήνα. Η ένταση των τελευταίων εβδομάδων έχει μειώσει τον αριθμό των εκδρομέων. Αλλά και πριν τα πράγματα για τις «ωραίες» της περιοχής δεν ήταν καλύτερα. Μια υπουργός κατέστρεψε τα τελευταία χρόνια τις περισσότερες φωλιές του σεξοτουρισμού. Τα Μπίτολα είχαν γεμίσει με πόρνες όλων των φυλών και κάθε βράδυ οι Έλληνες έκαναν ουρές στα καμπαρέ και τα στριπτιζάδικα. Αυτά όμως είπαμε είναι πια παρελθόν. Η πόλη «μεγάλωσε» και δεν θέλει πια εφήμερους έρωτες, αλλά αγάπη. Ο Γιώργος κοιτάζει δειλά ενώ μιλάω με τη γυναίκα του, τη Μαρίνα. Έλληνας από τη Φλώρινα, που 20 χρόνια πάλευε στη Γερμανία. Δεν είμαι σίγουρος ότι θέλει να μου μιλήσει.

Ερχόσασταν συχνά στα Μπίτολα πριν γνωρίσετε τη γυναίκα σας;

Τακτικά. Τα Σαββατοκύριακα δηλαδή ερχόμασταν με τους φίλους. Υπάρχουν πάρα πολλοί που έρχονται εδώ στα Μπίτολα, για δουλειές, για ψώνια, για ξεκούραση. Ό,τι θέλει ο καθένας. Η οικογένειά σου ζούσε πάντα σε αυτά τα μέρη;Στην περιοχή της Φλώρινας δηλαδή;

Ναι, εμείς είμαστε ντόπιοι. Μακεδόνες δηλαδή.
Μακεδόνας γεννημένος στη Μακεδονία της Ελλάδος. Έλληνας Μακεδόνας δηλαδή.

Είναι απαραίτητο και το προσδιοριστικό «Έλληνας»;

Ναι, γιατί υπάρχουν και Μακεδόνες που δεν είναι Έλληνες. Η Μαρίνα ας πούμε είναι Μακεδόνισσα των Σκοπίων, της FΥRΟΜ, πώς θα το λέγαμε στην Ελλάδα;

Εσείς πώς θα τους λέγατε;Άνω Μακεδονία;

Α, με πιάνετε αδιάβαστο. Δεν είμαι έτοιμος, ούτε είμαι αρμόδιος για να τους δώσω εγώ ένα όνομα.

Πάντως κι εσείς ως Μακεδόνες τους αναφέρετε.

Αφού η Ιστορία γράφει ότι όλη αυτή η περιοχή ήταν Μακεδονία. Και εδώ και τα Σκόπια και ένα μέρος της Βουλγαρίας και η Βόρεια Ελλάδα. Πώς εμείς θα τους στερήσουμε το δικαίωμα να λέγονται Μακεδόνες. Εδώ που γεννήθηκαν δηλαδή τι είναι; Δεν είναι Μακεδονία;

Κι αφού είναι τόσα απλά τα πράγματα,γιατί δεν μπορούμε να βρούμε μια λύση που να ικανοποιεί και αυτούς και εμάς;

Γιατί μπαίνει στην μέση η πολιτική και μπερδεύει τα πράγματα. Μετά αρχίζουν οι ρετσινιές. «Γιατί με λες έτσι;». «Πώς να σε λέω:». Και άσ΄ τα να πάνε. Εμένα οι παππούδες μου, μου έλεγαν ότι το υποθηκοφυλακείο της Φλώρινας, που τότε δεν ήταν πόλη αλλά ήταν χωριό, ήταν εδώ στα Μπίτολα, στο Μοναστήρι. Τι έχει αλλάξει από τότε; Μετακινήθηκαν τα χώματα;

Όχι,αλλά μπήκαν σύνορα,έφυγαν άνθρωποι,ήρθαν άλλοι,σιγά σιγά υψώθηκε ένα τείχος.

Για εσάς στην Αθήνα. Για εμάς εδώ δεν έχουν καμία σημασία τα σύνορα. Υπάρχει μια ταπεινότητα στη συμπεριφορά των ανθρώπων και από τις δύο πλευρές των συνόρων, ξέρουν ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα. Δεν βλέπω μέχρι πού και μέχρι πότε θα το τραβάνε δηλαδή. Γιατί τα πράγματα είναι λυμένα ανάμεσα στους ανθρώπους και απλώς γίνεται ντόρος.

Αν ήταν στο χέρι σας,εσείς πώς θα το λύνατε το πρόβλημα;

Την άλλη μέρα δεν θα υπήρχαν σύνορα. Τι είναι τα σύνορα; Ήδη, πάρα πολλοί Έλληνες βιομήχανοι έχουν καταργήσει τα σύνορα και έχουν στήσει τα εργοστάσιά τους εδώ. Πέντε χιλιόμετρα από τα ελληνικά σύνορα φτιάχνουν το ψωμί που τρώτε στην Αθήνα. Ή φτιάχνουν πουκάμισα. Και προσφέρουν εργασία στους κατοίκους εδώ και δεν έχει δημιουργηθεί ποτέ κανένα πρόβλημα. Επιτέλους, ας δουλέψει η λογική κι ας λυθεί το θέμα.

Εσείς από πού ακριβώς είστε;
Από το χωριό Μαρίνα, που είναι λίγο έξω από τη Φλώρινα.

Από το χωριό Μαρίνα;Το όνομα της γυναίκας σας.Φοβερή σύμπτωση.

Έτσι ακριβώς. Κι όταν γνωριστήκαμε μου λέει: «Με κουβαλάς τόσα χρόνια μαζί σου και δεν το ήξερες».

Πώς γνωριστήκατε;
Από σύμπτωση, εδώ στα Μπίτολα. Κάποιοι φίλοι μάς συστήσανε, μίλησαν τα μάτια και από τότε είμαστε μαζί. Δεν σας προβλημάτισε που είχε ένα παιδί;

Όχι καθόλου, διότι κι εγώ έχω ένα παιδί. Μια κόρη, τη Φανή που είναι τώρα 19 χρόνων. Και εγώ δηλαδή ήμουν παντρεμένος και χωρισμένος. Οπότε βρήκατε και έναν γιο έτοιμο.
Ναι, ο Μίχαελ είναι εξαιρετικό παιδί. Τώρα τον Απρίλιο μπαίνει στα 5 και αν μιλήσεις μαζί του, νομίζεις ότι είναι ένα μεγάλο παιδί.

Εσείς έχετε άλλους συγγενείς εδώ στην περιοχή;

Όλοι έχουμε συγγενείς εδώ. Ξαδέλφια, θείους, παππούδες. Αφού μαζί ζούσαμε, δεν θα έχουμε συγγενείς; Κάποια στιγμή μπήκαν τα σύνορα και η μισή οικογένεια έμεινε εδώ και η άλλη μισή απέναντι.

Την αγαπάει πολύ τη μουσική η Μαρίνα.

Τη μουσική, τον χορό. Όλα τα καλλιτεχνικά τής αρέσουν. Της έχει μπει αυτό το σαράκι, το αμερικάνικο και θέλει να κάνει καριέρα με αυτά.