[ Πρόσωπα ] «Η Ολλανδία δεν έχει ξεπεράσει το τραύμα»

 ΙΑΝ ΜΠΟΥΡΟΥΜΑ «Ο Γκερτ Βίλντερς δεν είναι ασφαλώς ένας καλλιτέχνης, αλλά ούτε κι ένας καλός πολιτικός. Είναι απλώς ένας προβοκάτορας που επιζητεί τη σύγκρουση και θέλει να προκαλέσει την πιο εξτρεμιστική πλευρά των ισλαμιστών».

Αυτή είναι η άποψη του Ολλανδού διανοούμενου Ίαν Μπουρούμα, καθηγητή στο Βard College της Νέας Υόρκης. Και επιβεβαιώνει ότι η Ολλανδία βρίσκεται σε επιφυλακή εν όψει της προβολής μιας αντι-ισλαμικής ταινίας που έχει γυρίσει ο εθνικιστής βουλευτής Γκερτ Βίλντερς.

Η χώρα δεν έχει ακόμη ξεπεράσει το τραύμα από τη δολοφονία του σκηνοθέτη Τέο Βαν Γκογκ, που στην ταινία του «Υποταγή» έδειχνε τους εξευτελισμούς τους οποίους υφίστανται οι γυναίκες στον ισλαμικό κόσμο. Γι΄ αυτήν ακριβώς την πολιτική και κοινωνική μεταμόρφωση της Ολλανδίας μιλάει ο Μπουρούμα στο βιβλίο του «Δολοφονία στο Άμστερνταμ», όπου τονίζει ότι η δολοφονία του Βαν Γκογκ αποτελεί σημείο καμπής για τη χώρα του. «Δεν πρέπει όμως να χρωματίζουμε με τόσο δραματικό τρόπο την πρωτοβουλία του Βίλντερς», λέει σε συνέντευξή του στη «Ρεπούμπλικα». «Το καλύτερο θα ήταν να την αγνοήσουμε».

Ο Ολλανδός συγγραφέας θεωρεί λάθος οποιαδήποτε προσπάθεια της κυβέρνησης να παρεμποδιστεί η προβολή της ταινίας. «Αν αρχίσουν οι εξαιρέσεις στην ελευθερία της έκφρασης, θα γίνουμε όμηροι της κάθε βίαιης ομάδας, είτε είναι θρησκευτική είτε όχι. Μόνο ένας δικαστής θα μπορούσε να απαγορεύσει την προβολή, με το επιχείρημα της υπόθαλψης του μίσους και της βίας. Με τις υπερβολικές της αντιδράσεις, η κυβέρνηση διόγκωσε το πρόβλημα και έκανε διαφήμιση στην ταινία και τον δημιουργό της. Το αποτέλεσμα είναι όλος ο κόσμος να γνωρίζει σήμερα τον Βίλντερς και το μικρό του κόμμα. Ο άνθρωπος αυτός είναι ένας δημαγωγός, που τα βάζει με τις πολιτικές και πολιτιστικές ελίτ, με τους διανοούμενους, με τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών και με τη βασίλισσα».

Σύμφωνα με τον Μπουρούμα, η ταινία αυτή δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια πρόκληση, μια έκφραση των πεποιθήσεων του δημιουργού της: ότι ο μουσουλμανικός κόσμος είναι μισαλλόδοξος και βίαιος και ότι συνιστά απειλή για τον δυτικό πολιτισμό. «Υπάρχει βέβαια κάποια αλήθεια σε αυτό, στον ισλαμικό πολιτισμό υπάρχει μια εξτρεμιστική πλευρά. Ο Βίλντερς επιδιώκει συνειδητά να προκαλέσει αυτή την πλευρά, δεν τον ενδιαφέρει παρά μονάχα αυτό. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε άλλες χώρες, όπως το Πακιστάν ή το Ιράν, να αποφασίζουν τι θα βλέπουμε και τι θα διαβάζουμε στη Δύση. Η απαγόρευση μιας ταινίας ή ενός βιβλίου δεν λύνει το πρόβλημα».

Κανείς δεν έχει δει την ταινία του Βίλντερς, εκτός από τον δημιουργό της και τους συνεργάτες του. Ο βουλευτής έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα την προβάλει στην αίθουσα Τύπου του ολλανδικού Κοινοβουλίου, στις 28 Μαρτίου. Στη συνέχεια, θα την παρουσιάσει σε ειδική ιστοσελίδα.