«Είμαστε ρόλοι σε μια κοινωνία χωρίς θεατρικότητα»

Ο Ανδρέας Στάικος σκηνοθετεί την «Κλυταιμνήστρα;», το πρώτο θεατρικό του έργο και εγκαινιάζει έναν καινούργιο θεατρικό χώρο
Ελεγεία για δύο θεατρίνες που επιχειρούν να παίξουν δύο αρχαίες ηρωίδες, στοχασμός πάνω στη θεατρικότητα, ανάμειξη θεατρικών μορφών με ισχυρή δόση χιούμορ. Στη σκηνική απόδοση του νεανικού έργου του Ανδρέα Στάικου, με το εμβληματικό ερωτηματικό στον τίτλο να δίνει χώρο σε σύγχρονα θεατρικά ζητήματα, ο συγγραφέας σκηνοθετεί την «Κλυταιμνήστρα;» ως μουσική, γλωσσική παρτιτούρα.

Φιλόλογος, μαθητής και συνεργάτης του Αντουάν Βιτέζ επί 14 χρόνια, έγραψε το πρώτο του θεατρικό, την «Κλυταιμνήστρα;», δουλεύοντας με τους ηθοποιούς- συμφοιτητές του στο Κονσερβατουάρ Νασιονάλ στο Παρίσι, το 1975. Δεκαεπτά χρόνια μετά, το πρωτοπαρουσιάζει στην Ελλάδα ο Βασίλης Παπαβασιλείου, με την Όλια Λαζαρίδου και την Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, ταράζοντας τις βεβαιότητες της εποχής. Έκτοτε, ανέβηκε πολλές φορές σε άλλες σκηνοθεσίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Πρωτότυπο, ευρηματικό, μινιμαλιστικό, διαχρονικό, ελληνικό και ταυτόχρονα ανοιχτό. Ένα έργο που τροφοδοτεί συνεχώς τα μαθήματα υποκριτικής των Δραματικών Σχολών. Τώρα το ανεβάζει ο ίδιος, με τη Σαλώμη Αροδίτου και τη Μαρίνα Πολυμέρη.

«Δεν έχω βλέψεις σκηνοθετικές και συνήθως δεν επιστρέφω στα παλιά μου έργα. Αυτή η εξαίρεση σχετίζεται με την επιθυμία των δύο νέων ηθοποιών που το ξεκίνησαν στο Φεστιβάλ Νέων Θεατρίνων ( Τόπος Αλλού ). Με κάλεσαν να βάλω κάποιες πινελιές κι έτσι εξελίχθηκε αυτή η ηθελημένη και γοητευτική εμπλοκή μου. Έγινε μια καθαρόαιμη γλωσσική δουλειά, μια μουσική παρτιτούρα, καθώς η κωμωδία προετοιμάζει το δραματικό και το αντίθετο και ο κατακερματισμός του λόγου έχει διά

ΙΝFΟ

«Κλυταιμνήστρα;» από 21 Μαρτίου στο καινούργιο θέατρο «Ράγες» (Κωνσταντινουπόλεως 82, Γκάζι, τηλ. 210-
3452.751).

φορα γλωσσικά στυλ- από τον στομφώδη τρόπο της τραγωδίας, ώς το μελόδραμα, τη φαρσοκωμωδία, το δράμα. Οι ηρωίδες προσπαθώντας να θυμηθούν το κείμενο που έχουν χάσει, συμπληρώνουν τα κενά, παίζουν τους εαυτούς τους, ψάχνουν, βρίσκουν, τηρώντας πάντα τον κανόνα του παιχνιδιού, τη σχέση Κλυταιμνήστρας- Ηλέκτρας. Ένα παιχνίδι μεταξύ ύπαρξης και ανυπαρξίας».

Ιδιότυπος συγγραφέας που ολοκληρώνει το έργο του δουλεύοντας παράλληλα με τους ηθοποιούς στις δοκιμές, μυθιστοριογράφος- οι «Επικίνδυνες μαγειρικές» του έχουν μεταφραστεί σε 31 γλώσσες- μεταφραστής Γάλλων κλασσικών, άνθρωπος χαμηλών τόνων, με προσωπικό στυλ, αινιγματικό χαμόγελο και υποδόριο χιούμορ, είναι λάτρης της μαγειρικής και του ποδοσφαίρου- «το ποδόσφαιρο είναι ένα θεατρικό παίγνιο με δεδομένη πλοκή, χώρο, στόχο, όπου αναμένονται κάποιες εκπλήξεις»- ανήκει στους ελάχιστους που δεν έχουν τηλεόραση σπίτι τους- «καταφεύγω σε καφενεία να δω κάποιους ποδοσφαιρικούς αγώνες». Ένας διανοούμενος με πολιτική σκέψη και αρκετή δόση απαισιοδοξίας.

«Θα ήθελα η ζωή μας να είναι πιο θεατρική. Έτσι κι αλλιώς αυτοσκηνοθετούμεθα, γινόμαστε εν αγνοία μας θεατρικά όντα, φοράμε το κοστούμι μας, κάνουμε μακιγιάζ, χτενίσματα, παίρνουμε πόζες και με τον τρόπο μας παίζουμε ρόλους. Δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε και γι΄ αυτό δεν τους υπερβαίνουμε. Μένουμε στην συμφέρουσα εικόνα, αυτή που πρέπει να έχει ανταπόκριση, χωρίς να εμπλουτίζουμε τους ρόλους μας με στοιχεία ανιδιοτέλειας. Το θέατρο είναι χώρος ψευδαίσθησης. Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να δημιουργήσουν ψευδαισθήσεις, θα είχαν απαιτήσεις και ως θεατές κι έτσι δεν θα τελμάτωνε και το θέατρο στα νερά του ρεαλισμού.

Η θεατρικότητα είναι μια σχεδόν απρόσιτη έννοια. Το βλέπουμε παντού, ακόμα και στους συνδικαλιστές, που δεν κάνουν την υπέρβαση του ρόλου τους. Βεβαίως υποστηρίζω τα κεκτημένα και είμαι εναντίον κάθε πολιτικής που αναστέλλει την πρόοδο. Το ζητούμενο όμως είναι να παρουσιάζουμε τον καλύτερο εαυτό μας. Αυτή είναι η προσφορά μας στην κοινωνία, στην επανάσταση για αλλαγή συνθηκών. Μοναδικό φως στο σκοτάδι που ζούμε είναι η επικοινωνία με τους άλλους. Να μπορούμε να συζητάμε με κατανόηση και αλληλοεκτίμηση. Όλη μου η ζωή είναι η εξεύρεση του άλλου με κάθε τρόπο, τον έρωτα, τη φιλία. Αλλά πώς να μην είσαι σκοτεινός, όταν μειώνονται δραματικά οι πιθανότητες να επικοινωνήσεις, όταν οι άλλοι, ως απαθής αγέλη, έχουν ενταχθεί σ΄ ένα γειωμένο στρατόπεδο;».


Εποχή νεολαγνείας

Ο Ανδρέας Στάικος ωστόσο βλέπει φως στο τούνελ, μέσα από την επικοινωνία του με τους νέους που διδάσκει. «Η εποχή μας δίνει με μια παράξενη γενναιοδωρία μεγάλο χώρο στους νέους. Παλαιότερα δεν μπορούσες να κάνεις κάτι, αν δεν είχες πατήσει τα 50. Τώρα είμαστε ανάποδα. Δεν είναι τυχαίο που ο Συνασπισμός έβαλε τον νεαρό Τσίπρα αρχηγό και πήρε ποσοστό, που με τον παλιό πρόεδρο δεν θα μπορούσε ούτε να ονειρευτεί. Όταν έγραφα την “Κλυταιμνήστρα;” ήμουν νέος. Αλλά το έργο ανέβηκε έπειτα από 17 χρόνια και χάρη στην πρωτοβουλία του Παπαβασιλείου. Αν το έγραφα σήμερα, θα με υποδέχονταν αμέσως, μετά βαΐων και κλάδων. Υπάρχει ένα έντονο κύμα νεολαγνείας. Είναι ένα κοινωνιολογικό φαινόμενο, το οποίο πρέπει να ερμηνευθεί από ειδικούς, όχι από μένα. Εγώ είμαι απλώς χαρούμενος και αισιόδοξος από την επαφή μου με τη νέα γενιά».