Φαινόμενα

Η πολιτική του συναισθήματος

Το τηλεοπτικό τελετουργικό επιβλήθηκε για μία ακόμη φορά στον δημόσιο διάλογο για το θέμα του ονόματος «Μακεδονία»
Με άφθονο συναίσθημα, απογόνους Μακεδονομάχων να δακρύζουν μετά των παρουσιαστών, τηλεπαράθυρα καβγατζίδικα για το ποιος είναι πιο πατριώτης απ΄ τον άλλον, αιφνίδιες πατριωτικές κορόνες από πολιτικούς χώρους οι οποίοι ανακάλυψαν στον εθνικισμό πεδίο για να δρέψουν εκλογικούς καρπούς, ποντάροντας και αυτοί στο διεγερμένο από τηλεοπερέτες εθνικών δραμάτων συναίσθημα του εκλογικού σώματος, αντιμετωπίστηκε η σοβαρότητα των διπλωματικών ενεργειών.

Μύλος! Ο αναμενόμενος και συνήθης, που παράγεται από την επιδερμική και αποσπασματική ενημέρωση, η οποία συντίθεται από ψηφίδες εντυπωσιακά τρομοκρατικών «αποκαλύψεων». Στον Αntenna, η πρωινή ενημέρωση την Παρασκευή προσκαλεί σε εθνικοπατριωτικό βούρκωμα για τους αγώνες της απελευθέρωσης της Μακεδονίας, στον Αlpha θέτουν ερώτημα για τις προθέσεις μιας ομάδας επιστημόνων ιστορικών, οι οποίοι παρουσίασαν στο Πάντειο τις εργασίες τους περί Τσάμηδων, δεδομένης της χρονικής συγκυρίας, ότι δηλαδή την ίδια στιγμή η υπόθεση του Κοσόβου έχει ενισχύσει τον αλβανικό εθνικισμό και έχει αναζωπυρώσει τις χρόνιες διεκδικήσεις των περιουσιών, τις οποίες απέδωσε το ελληνικό κράτος σε Έλληνες πρόσφυγες.

Ολόκληρη η ιστορία των Βαλκανίων βρίθει ως γνωστόν συγκρούσεων λαών, διωγμών των μεν από τους δε, προσφυγικών κυμάτων, περιουσιών που δημεύτηκαν (ευρέως γνωστές είναι οι υποθέσεις των ελληνικών περιουσιών που χάθηκαν με τους πολέμους και τις ανταλλαγές πληθυσμών και αυτό αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο της εθνικής μυθολογίας περί έθνους περιούσιου που το φθονούν και το επιβουλεύονται τα υπόλοιπα). Η διέγερση εθνικού συναισθήματος, με τα τηλεοπτικά στερεότυπα της τηλεθέασης (αίσθημα αδικίας, βουρκώματα, τρομοσενάρια) να επιβάλλονται στην προσέγγιση των προβλημάτων, ουδόλως έχει ευνοήσει είτε τη διπλωματία της χώρας είτε την ποιότητα του πολιτικού διαλόγου. Οι τηλεοπτικοί αυτοματισμοί που διαμορφώθηκαν από τον σκληρό ανταγωνισμό της ενημέρωσης, δηλαδή ο ερεθισμός του συναισθήματος εις βάρος της κοινής λογικής και της πολιτικής σκέψης, η ενίσχυση των τρομοκρατικών πτυχών των μεγάλων εθνικών υποθέσεων, από το Κυπριακό μέχρι τη διασφάλιση της θέσης και του κύρους της χώρας στο νέο τοπίο που διαμόρφωσε ο διαμελισμός της πρώην Γιουγκοσλαβίας, μόνον σύγχυση έχουν προκαλέσει.

Με το ίδιο συναισθηματολαγνικό τελετουργικό άλλωστε, προσεγγίζονται όλα τα ζητήματα, από την ασθένεια ενός κληρικού μέχρι την ασθένεια ενός μωρού που χρειάζεται τη φιλάνθρωπη βοήθειά μας και από το σχέδιο Ανάν μέχρι την υπόθεση του ονόματος «Μακεδονία».

Τα οφέλη από το συγκεκριμένο τηλεοπτικό τελετουργικό που εφαρμόστηκε στις μεγάλες εθνικές υποθέσεις είναι ευανάγνωστα για πολιτικούς, οι οποίοι αναδείχθηκαν στον φανταχτερό αφρό του τηλεσυναισθήματος, έχοντας στη διάθεσή τους ένα περίλαμπρο (λόγω τηλεοπτικών προβολέων) επικοινωνιακό πεδίο προς εκλογική εκμετάλλευση. Και φυσικά είναι αυτοί που παρέμειναν πρωταγωνιστές του τηλεοπτικού υπερθεάματος για όλες τις περιστάσεις.

Το βουρκωμένο βλέμμα και πολύ περισσότερο τα δάκρυα είναι άκρως φωτογενή, όπως γνωρίζουμε. Το πρόβλημα είναι ότι στην πολύ τηλεοπτική δημοκρατία μας τα δάκρυα ανάγονται σε κεντρική πολιτική. Στην εκπομπή του Νίκου Μάνεση προβάλλουν ξανά και ξανά τον λυγμό του Κωνσταντίνου Καραμανλή καθώς δήλωνε στα δημοσιογραφικά μικρόφωνα στις αρχές του ΄90 ότι «η Μακεδονία είναι ελληνική». Η φόρτιση πολλαπλή, με τον μύθο μιας ισχυρής πολιτικής προσωπικότητας που δεν υπάρχει πια, με το συναίσθημά της που ξεσπάει on camera σε μια κρίσιμη στιγμή και με το διεγερμένο συναίσθημα της παρούσας κρίσιμης στιγμής. Όλο πολύ τηλεοπτικό.


Η άλλη όψη του ίδιου τηλε-«νομίσματος»

Στο Μega, το δίδυμο Αναγνωστάκη- Χασαπόπουλου έχει επιλέξει την άλλη όψη του ίδιου τηλεοπτικού «νομίσματος», τη διασκεδαστική εκτόνωση. Στο ένα τηλεπαράθυρο, ο μόνιμος καλεσμένος της εκπομπής Άδωνης Γεωργιάδης, σε εθνικοπατριωτικό παραλήρημα υποστηριζόμενο ωστόσο θαυμάσια από το τηλεοπτικό περιβάλλον της εθνικιστικής συναισθηματολαγνίας των ημερών. Στο άλλο τηλεπαράθυρο, ο αποκλειστικός «επιστημονικός» εισηγητής της θεωρίας περί υπάρξεως Νεφελίμ και Ελοχίμ, με την οποία κατοχυρώνει την υπεροχή του ελληνικού έθνους. Στη μέση, ο βουλευτής της Ν.Δ. κ. Μανώλης, ο οποίος αντιμετωπίζει το σόου με γέλια και την απορία «εμένα γιατί με καλέσατε εδώ;».

Για γέλια; Μπορεί. Αλλά και η κουρτίνα που υφαίνεται μεταξύ τηλεχαβαλέ και εθνικοπατριωτικής συναισθηματολαγνείας πολύ πυκνή για να επιτρέψει στην σοβαρότητα των περιστάσεων να διαμορφώσει πολίτες με επίγνωση της ιστορικής και πολιτικής σημασίας των εκλογικών επιλογών τους.