Μπουρλότο στην πρεσβεία των ΗΠΑ

Στις φλόγες παραδόθηκε η αμερικανική πρεσβεία στο Βελιγράδι μετά τη μαζική διαδήλωση κατά την οποία οι Σέρβοι διακήρυξαν την αντίθεσή τους στην ανεξαρτησία του Κοσόβου. Αργά χθες βράδυ μέσα στο κτίριο βρέθηκε η απανθρακωμένη σορός ενός άνδρα, πιθανότατα διαδηλωτή, ενώ τουλάχιστον 70 άτομα τραυματίστηκαν από τα βίαια επεισόδια που ξέσπασαν έξω από πολλές πρεσβείες δυτικών χωρών.

Κεντρικός ομιλητής στη μεγάλη συγκέντρωση ήταν ο Βόισλαβ Κοστούνιτσα, ενώ ο πρόεδρος της χώρας Μπόρις Τάντιτς προτίμησε να επισκεφθεί τη Ρουμανία. Η χθεσινή διαδήλωση σημαδεύτηκε από τη βίαιη εισβολή στην αμερικανική πρεσβεία ομάδας διαδηλωτών, οι οποίοι εξέφραζαν την αντίθεσή τους στην ανεξαρτησία του Κοσόβου. Από το κτίριο είχαν φύγει όλοι οι εργαζόμενοι, γι΄ αυτό και η Αστυνομία αναζητά την ταυτότητα του νεκρού μεταξύ των διαδηλωτών οι οποίοι έβαλαν φωτιά σε μερικές αίθουσες και στην πρόσοψη του κτιρίου, το οποίο είναι κλειστό αυτήν τη εβδομάδα, ενώ πέταξαν έγγραφα και καρέκλες από τα παράθυρα. Ένας διαδηλωτής μάλιστα ανέβηκε στον πρώτο όροφο του κτιρίου και κατέβασε την αμερικανική σημαία. Έξω από το κτίριο, περίπου 1.000 διαδηλωτές φώναζαν το σύνθημα «Σερβία, Σερβία». Η- αρχικά απούσαΑστυνομία επενέβη τελικά με χημικά για να απομακρύνει τους διαδηλωτές.

Τα σχολεία έμειναν χθες κλειστά για τη διαδήλωση στο Βελιγράδι, οι δημόσιες υπηρεσίες κήρυξαν αργία, τρένα και λεωφορεία ανέλαβαν να μεταφέρουν δωρεάν τους διαδηλωτές, ενώ η σερβική τηλεόραση μετέδιδε ταινίες με πατριωτικό περιεχόμενο. Τελικά, έξω από το σερβικό Κοινοβούλιο συγκεντρώθηκαν περίπου 200.000 άνθρωποι. Οι διαδηλωτές κρατούσαν πανό όπου αναγραφόταν «Σταματήστε την τρομοκρατία των ΗΠΑ» και άκουσαν τον Βόισλαβ Κοστούνιτσα να αναρωτιέται: «Υπάρχει άλλη χώρα στη Γη από την οποία ζητούν να εγκαταλείψει την ταυτότητά της, να εγκαταλείψει τους αδελφούς της στο Κόσοβο;». Ο σερβικός Τύπος, πάντως, σχολίασε εκτενώς την ηχηρή απουσία από τη διαδήλωση του φιλοδυτικού προέδρου και συμμάχου του Κοστούνιτσα στην κυβέρνηση, Μπόρις Τάντιτς. «Ο Κοστούνιτσα θα μιλήσει, ο Τάντιτς είναι στη Ρουμανία», έγραψε η εφημερίδα «Βlic». «Διχόνοια στη συγκέντρωση της ενότητας» ήταν ο τίτλος της «Ρolitica».

Βίαιες διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα και στα σύνορα της Σερβίας με το Κόσοβο, όπου Σέρβοι διαδηλωτές έριξαν πέτρες κατά της ειρηνευτικής δύναμης του ΝΑΤΟ και έκαψαν λάστιχα. Η ένταση, ωστόσο, προκαλεί ανησυχία στους Σέρβους που ζουν στο Κόσοβο, ηγέτης των οποίων κάλεσε τον Κοστούνιτσα να απομακρύνει από την κυβέρνηση τον υπουργό για το Κόσοβο, Σλόμπονταν Σάρματζιτς, επειδή ενθαρρύνει τις βίαιες διαμαρτυρίες.


Δέκα απαντήσεις σε ερωτήσεις για την κρίση στο Κόσοβο

1 Γιατί δίχασε τη διεθνή κοινότητα η ανεξαρτησία του Κοσόβου;

Τα Βαλκάνια κουβαλούν πάντα το βάρος της «μπαρουταποθήκης της Ευρώπης». Η ανεξαρτησία του Κοσόβου δημιουργεί φόβους σε πολλά κράτη ότι θα οδηγήσει σε ένα ντόμινο διακηρύξεων ανεξαρτησίας στο εσωτερικό τους από μειονοτικές ομάδες. Οι φόβοι εδράζονται στο γεγονός ότι το Κόσοβο δεν αποτελούσε Δημοκρατία της Ομοσπονδίας της Πρώην Γιουγκοσλαβίας αλλά επαρχία της Σερβίας, δηλαδή περιοχή του σερβικού κράτους.

2 Πόσα και ποια μέλη της Ε.Ε. αντιδρούν στην ανεξαρτησία;
Είναι οκτώ και χονδρικά μπορούν να χωριστούν σε δυο κατηγορίες: Η Κύπρος, η Ρουμανία και η Ισπανία δηλώνουν ότι δεν θα αναγνωρίσουν «ποτέ» το νέο κράτος, καθώς ανησυχούν για την εκδήλωση κινήσεων αυτοδιάθεσης στην επικράτειά τους. Η Ελλάδα, η Σλοβακία, η Βουλγαρία, η Τσεχία και η Ολλανδία εκφράζουν επιφυλάξεις και έχουν ξεκαθαρίσει ότι θα αποφασίσουν ανάλογα με την πορεία των πραγμάτων.

3 Πώς επηρεάζονται οι παρακαυκάσιες χώρες;
Η ανεξαρτησία του Κοσόβου ανοίγει το κουτί της Πανδώρας στον Καύκασο, σημειώνει σε ανάλυσή της στην «Εl Ρais» η Πιλάρ Μπονέτ. Η Ρωσία απειλεί ότι θα «πατήσει» στο προηγούμενο του Κοσόβου για να αναγνωρίσει τις επαρχίες της «μισητής» Γεωργίας, Αμπχαζία και Νότια Οσετία. Το ίδιο δηλώνει ότι θα κάνει με την Υπερδνειστερία, την πλούσια περιοχή που αποσχίστηκε από τη Μολδαβία με ρωσική βοήθεια.

4 Ποιοι θα μπορούσαν να φοβούνται αποσχιστικές κινήσεις στα Βαλκάνια;

Θεωρητικά οι πάντες. Η Βουλγαρία από τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς τους, η ΠΓΔΜ από την αλβανική μειονότητα, η Βοσνία από την σερβική και την κροατική κοινότητα και η Ρουμανία από την ουγγρική μειονότητα που κατοικεί στην Τρανσυλβανία. 5 Θα μπορούσε να αποτραπεί η ανεξαρτησία;

Μετά τον πόλεμο και τις θηριωδίες του καθεστώτος Μιλόσεβιτς άρχισε ουσιαστικά η αντίστροφη μέτρηση. Γι΄ αυτό το λόγο, σύμφωνα με τους υπέρμαχους της ανεξαρτησίας, η πρώην σερβική επαρχία αποτελεί ειδική περίπτωση και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλες κινήσεις αυτοδιάθεσης στην Ευρώπη. Η υποστήριξή τους στο νέο κράτος είναι απόρροια της πεποίθησής τους ότι η ανεξαρτησία θα βοηθήσει στην αναζωογόνηση της οικονομίας του Κοσόβου, καθώς έθεσε τέρμα στην αβεβαιότητα που κρατούσε μακριά τους επενδυτές.

6 Υπάρχει ο κίνδυνος μιας Μεγάλης Αλβανίας;

Τουλάχιστον προς το παρόν, είναι κάθε άλλο παρά ορατός.

Έρευνα της Ε.Ε. έχει δείξει ότι δεν ταυτίζονται τα συμφέροντα των Αλβανών της Αλβανίας, του Κοσόβου, της ΠΓΔΜ (20%-30% του πληθυσμού), του Μαυροβουνίου (5% του πληθυσμού)

και της κοιλάδας του Πρέσεβο στη νότια Σερβία. Όπως σημειώνει ο Ντανιέλ Βερνέ στην εφημερίδα «Le Μonde», οι αλβανόφωνοι ζουν εδώ και δεκαετίες σε διαφορετικά κράτη και αυτό που τους απασχολεί είναι περισσότερο η δύσκολη καθημερινότητά τους παρά κάποιου είδους «μεγάλη ιδέα». Ένα υποκατάστατο της Μεγάλης Αλβανίας, θα μπορούσε να προκύψει από την ένωση του Κοσόβου με το Πρέσεβο και το δυτικό τμήμα της ΠΓΔΜ. Οι Κοσοβάροι θα το ήθελαν, αλλά είναι απίθανο να τους το επιτρέψουν οι Δυτικοί. 7 Ανεξάρτητο κράτος ή προτεκτοράτο;

Εξαρτάται από την οπτική. Το Κόσοβο έχει στο εξής δική του κυβέρνηση και δική του σημαία, ενώ χθες υιοθέτησε τον πρώτο του νόμο, ο οποίος προβλέπει τη δημιουργία ενός υπουργείου Εξωτερικών. Ωστόσο, έχει εκχωρήσει μέρος των κυριαρχικών του δικαιωμάτων, με την παρουσία αστυνομικής και δικαστικής δύναμης από την Ε.Ε., ενώ οι 16.000 άνδρες των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων θα παραμείνουν στο έδαφός του. 8 Υπάρχει περίπτωση συμφωνίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ;

Θεωρείται απίθανο. Οι ΗΠΑ και οι ευρωπαϊκές χώρες της Ε.Ε. στηρίζουν την ανεξαρτησία, αντίθετα από την Ρωσία και την Κίνα. Η Ρωσία αναμένεται να μπλοκάρει την αναγνώριση του Κοσόβου ως μέλους του ΟΗΕ. 9 Πώς θα αντιδράσει η Σερβία;

Ο Σέρβος πρόεδρος Μπόρις Τάντιτς έχει αποκλείσει τη χρήση οποιουδήποτε στρατιωτικού μέσου. Στο διπλωματικό πεδίο, η Σερβία έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει βέτο για την ένταξη του νέου κράτους σε διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΑΣΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης.

10 Και μετά την ανεξαρτησία, τι;
Τα προβλήματα για τους Κοσοβάρους αρχίζουν τώρα. Η ανεργία ξεπερνάει το 40%, η διαφθορά είναι μέρος της καθημερινότητας και το οργανωμένο έγκλημα βασιλεύει. Το κατά κεφαλήν εισόδημα βρίσκεται μόλις στο 5% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.