Η συνταγή για γερή καρδιά

Αγαπήστε την καρδιά σας και αυτή θα σας… ανταποδώσει τα αισθήματα, χαρίζοντάς σας πολλά και καλά χρόνια ζωής. Καθώς η Ευρωπαϊκή Ημέρα Καρδιάς – ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνουέφτασε, είναι καιρός να σκεφθούμε με αγάπη την καρδιά μας. Αγάπη που εκφράζεται με σωστή διατροφή, πολλή σωματική δραστηριότητα και κόψιμο του τσιγάρου.

Ο καθηγητής Καρδιολογίας το Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Χριστόδουλος Στεφανάδης δίνει τη «συνταγή» για νεανική καρδιά και προειδοποιεί να μην περιμένετεόπως συνήθως γίνεται- να εμφανισθούν τα προειδοποιητικά συμπτώματα, για να αλλάξετε τρόπο ζωής. «Όταν αυτά εμφανισθούν, η ζημιά έχει ήδη γίνει!», τονίζει. Επίσης, ο καθηγητής μάς «ξεναγεί» στις εντυπωσιακές νέες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία των νοσημάτων της καρδιάς.

Τα «φίλτρα» για γερή καρδιά

Βρείτε την ομάδα κινδύνου

Σε γενικές γραμμές άτομα, μπορείτε να κοιμάστε σχετικά ήσυχοι (είστε στην ομάδα χαμηλού κινδύνου), εάν:

Δεν καπνίζετε. Τρώνε υγιεινά. Ασκείστε για τουλάχιστον 30΄ την ημέρα.

Είστε λεπτόσωμος (με δείκτη μάζας σώματος μικρότερο του 25Κg/m2).

Έχετε αρτηριακή πίεση μικρότερη από 140/90 mm/Ηg.

Έχετε ολική χοληστερόλη μικρότερη των 190 mg/dl.

Έχετε «κακή» χοληστερόλη (LDL) μικρότερη των 115 mg/dl.

Έχετε σάκχαρο μικρότερο των 110 mg/dl.

«Αν φυσικά υπάρχει υποψία ότι ένα άτομο πάσχει από κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα, ο έλεγχος πρέπει να είναι πιο λεπτομερής και συνήθως περιλαμβάνει τη διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος, υπερηχογραφήματος, δοκιμασίας κοπώσεως και αν είναι απαραίτητο στεφανιογραφίας», τονίζει ο καθηγητής. «Αν ένα άτομο έχει γνωστή στεφανιαία νόσο ή αγγειακό εγκεφαλικό, για να μειωθεί η πιθανότητα εμφάνισης ενός νέου επεισοδίου, η ρύθμιση των προαναφερθέντων παραγόντων πρέπει να είναι ακόμα πιο δραστική».

Δηλαδή, ο στόχος στα άτομα με καρδιαγγειακό επεισόδιο πρέπει να είναι:

Αρτηριακή πίεση μικρότερη του 130/80 mmΗg Ολική χοληστερόλη μικρότερη των 175 mg/dl. «Κακή» χοληστερόλη (LDL) μικρότερη των 100 mg/dl. Σάκχαρο μικρότερο των 110 mg/dl.

«Αν ο κίνδυνος θανάτου από καρδιαγγειακό νόσημα στη δεκαετία βρεθεί χαμηλός, δηλαδή λιγότερο από 5%, συνιστάται να υιοθετήσετε έναν υγιεινοδιαιτητικό τρόπο ζωής που θα τον διατηρήσει σε αυτά τα επίπεδα και να υποβάλλεσθε σε μια απλή παρακολούθηση κατά τακτικά διαστήματα. Αν ο κίνδυνος είναι αυξημένος, συνιστάται η άμεση αλλαγή του τρόπου ζωής. Στα άτομα με ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο, ενδεχομένως, να είναι απαραίτητη και η χορήγηση φαρμάκων για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης και του σακχάρου»..

Γενικά, σε ανθρώπους μέσου και υψηλού κινδύνου, σε άτομα με βλάβες στα όργανα στόχους (π.χ. νεφρά, εγκέφαλο) και σε άτομα με γνωστό καρδιαγγειακό νόσημα, είναι απαραίτητη η χορήγηση στατινών ή αντιυπερτασικών φαρμάκων. «Σε άτομα χαμηλού κινδύνου, πρέπει πρώτα να γίνεται προσπάθεια αλλαγής του τρόπου ζωής και, αν δεν επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα, τότε πρέπει να χορηγηθούν φάρμακα», επισημαίνει ο κ. Στεφανάδης.

Μείωση κινδύνου κατά 50%

Εάν πάρει κανείς τις μεγάλες αποφάσεις να σταματήσει να καπνίζει και να αλλάξει τη διατροφή του, σε πόσο διάστημα θα καθαρίσει τις αρτηρίες του;

«Μελέτες έχουν δείξει ότι οι ευνοϊκές επιπτώσεις από τη διακοπή του καπνίσματος είναι άμεσες, με πτώση της πίεσης και της καρδιακής συχνότητας», διαβεβαιώνει ο καθηγητής. «Σε ένα χρόνο μετά την διακοπή του καπνίσματος, ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακού νοσήματος πέφτει στο μισό σε σχέση με τους καπνιστές, ενώ σε 15 περίπου χρόνια ο κίνδυνος είναι ίδιος με εκείνων που δεν έχουν καπνίσει ποτέ. Η διακοπή του καπνίσματος, η μείωση της χοληστερόλης και η ρύθμιση του σακχάρου, όμως, δεν καθαρίζουν τις αρτηρίες. Ο βλάβες που έχουν ήδη δημιουργηθεί δεν υποστρέφουν ή υποστρέφουν σε μικρό βαθμού. Όλα όμως αυτά βοηθάνε σημαντικά στο να σταθεροποιηθούν και να μην εξελιχθούν οι ήδη υπάρχουσες βλάβες».

Νέες τεχνικές

Οι νέες διαγνωστικές και θεραπευτικές μέθοδοι που ήδη εφαρμόζονται σε ασθενείς, είναι:

1. Το ενδαγγειακό υπερηχογράφημα, η θερμογραφία και η οπτική συνεκτική τομογραφία, επιτρέπουν να ανιχνεύονται καλύτερα τα ανατομικά χαρακτηριστικά και οι λειτουργικές ιδιότητες της αθηρωματικής πλάκας.

Το ενδαγγειακό υπερηχογράφημα και η οπτική συνεκτική τομογραφία είναι καθετήρες που εισέρχονται στις στεφανιαίες αρτηρίες και- με τη χρήση υπερήχων και φωτός αντίστοιχα- δίνουν τη δυνατότητα να μελετηθούν τα στοιχεία της αθηρωματικής πλάκας, όπως ο πυρήνας της και η υπερκείμενη ινώδης κάψα.

Η θερμομέτρηση της αθηρωματικής πλάκας διενεργείται με έναν καθετήρα θερμογραφίας, ο οποίος σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε στην Α΄ Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Με τη θερμομέτρηση καταγράφεται η θερμοκρασία της αθηρωματικής πλάκας, η οποία είναι δείκτης των φλεγμονωδών διεργασιών μέσα σε αυτή. Μελέτες έχουν δείξει ότι αθηρωματικές πλάκες με αυξημένη θερμοκρασία έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να προκαλέσουν οξύ ισχαιμικό επεισόδιο.

2. Η αγγειοπλαστική στις καρωτίδες, στις νεφρικές αρτηρίες και στις αρτηρίες των κάτω άκρων.

«Σημαντική προσπάθεια γίνεται και στην αντικατάσταση των βαλβίδων», λέει ο καθηγητής. «Ενδεχομένως, σε λίγα χρόνια μόνο μια μειοψηφία ασθενών με πρόβλημα στην αορτική βαλβίδα να υποβάλεται σε χειρουργική επέμβαση. Η πλειονότητα των αορτικών βαλβίδων θα μπορούν να αντικατασταθούν. Για διάγνωση και θεραπεία στο αιμοδυναμικό εργαστήριο από ένα απλό τρύπημα στο πόδι, όπως γίνεται με την αγγειοπλαστική».

Άλλη σημαντική εξέλιξη είναι η διενέργεια αγγειοπλαστικής με υλικά που κατευθύνονται με μαγνητικά πεδία. «Είναι μια επαναστατική τεχνική που θα μειώσει τον χρόνο, την ακτινοβολία και το χορηγούμενο σκιαγραφικό στις δύσκολες επεμβάσεις, γιατί θα διευκολύνει τη διέλευση των υλικών και την προσπέλαση των πολύπλοκων στενώσεων», εξηγεί ο κ. Στεφανάδης. Προς το παρόν, η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται πιλοτικά σε ορισμένα κέντρα της Ευρώπης και της Αμερικής.

Σε ερευνητικό επίπεδο, σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί: α) στην αξονική αγγειογραφία για τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου, β) στην εμφύτευση πρόδρομων πολυδύναμων κυττάρων σε ασθενείς με έμφραγμα για την αποκατάσταση του νεκρωμένου μυοκαρδιακού ιστού και γ) στην παραγωγή νέων φαρμάκων.

Η αξονική αγγειογραφία εφαρμόζεται πειραματικά διεθνώς και στην Ελλάδα. Δεν θεωρείται, όμως, ακόμα τόσο αξιόπιστη όσο η στεφανιογραφία.

Τα τσεκ-απ

Για τις προληπτικές εξετάσεις, ο κ. Στεφανάδης συνιστά:

– Άτομα που στην οικογένειά τους έχουν γνωστό ιστορικό πρώιμης στεφανιαίας νόσου ή ύπαρξης ενός παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο (όπως υπερλιπιδαιμίας), πρέπει να ελέγχουν την πίεσή τους, το σάκχαρό τους και τη χοληστερόλη τους από νεαρή ηλικία (πριν από την ηλικία των 20).

– Αν δεν υπάρχει παρόμοιο ιστορικό, στη μέση ηλικία (γύρω στα 40) περίπου συνιστάται η ετήσια παρακολούθηση των παραπάνω παραγόντων, εάν αυτοί είναι στα φυσιολογικά επίπεδα. Αν διαπιστωθεί κάποια διαταραχή, η παρακολούθηση πρέπει να είναι πιο τακτική.

«Η μέτρηση των νεώτερων ή αναδυόμενων παραγόντων κινδύνου, όπως είναι η CΡR, το ινωδογόνο ή η ομοκυστεΐνη δεν είναι απαραίτητη σε τακτική βάση, δεδομένου ότι δεν έχουν ακόμα ενσωματωθεί στα ευρωπαϊκά και αμερικανικά μοντέλα εκτίμησης του καρδιαγγειακού κινδύνου», λέει ο κ. Στεφανάδης. «Θέλω όμως να τονίσω ότι, αν και ο έλεγχος είναι σημαντικός, δεν πρέπει να ξεχνάμε τον τρόπο ζωής.

Βλέπουμε άτομα που φοβούνται και ελέγχονται τακτικά και όταν διαπιστώσουν ότι οι εξετάσεις είναι καλές, συνεχίζουν να καπνίζουν, να μην ασκούνται και να τρώνε ανθυγιεινά. Προσέχουμε για να έχουμε!» Και αυτό πρέπει να ξεκινήσει πρώτα απ΄ όλα από την παιδική ηλικία. Ως γνωστόν, οι κακές συνήθειες όταν αποκτηθούν δύσκολα κόβονται! Πρέπει να μάθουμε στα παιδιά να αθλούνται, να μην καπνίζουν, να τρώνε σωστά και να διατηρούν φυσιολογικό σωματικό βάρος.

Τα προειδοποιητικά συμπτώματα

Στην ερώτηση «ποια προειδοποιητικά συμπτώματα θα μας δείξουν ότι η καρδιά μας χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα;», ο κ. Στεφανάδης αντιδρά: «Μα η καρδιά μας πάντα χρειάζεται φροντίδα! Πριν να εμφανιστούν τα συμπτώματα! Όταν εμφανιστούν, η ζημιά έχει ήδη γίνει». Πάντως- προσθέτει- ένα άτομο πρέπει οπωσδήποτε να υποβληθεί σε καρδιολογική εξέταση εάν παρουσιάζει:

– Πόνο ή δυσφορία στο στήθος στην προσπάθεια ή στο κρύο, στο στρες ή ύστερα από ένα βαρύ γεύμα

– Δύσπνοια στην προσπάθεια ή εύκολη κόπωση