«Η υπόθεση Ζαχόπουλου είναι λαϊκό μπεστ σέλερ»

«Με την υπόθεση Ζαχόπουλου μπορείς να γράψεις από σοσιαλιστικό ρεαλισμό μέχρι θέατρο του παραλόγου», λέει ο Απόστολος Δοξιάδης που εξηγεί ότι «κάθε πλοκή φωτίζεται από τα κενά της»
«Ποτέ όταν γράφεις δεν σου λείπουν τα θέματα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Απόστολος Δοξιάδης. «Από τις πιο κοινές φράσεις είναι “έχω κι εγώ μια καταπληκτική ιστορία”. Όταν ακούω κάποιον να το λέει, χαμογελάω. Θεωρώ ότι το να πει ένας γιατρός “θέλω να γράψω μυθιστόρημα μια μέρα” είναι σαν να πω κι εγώ ότι θέλω να κάνω εγχείρηση εγκεφάλου. Βέβαια, ο καθένας μπορεί να ξέρει ή να επινοήσει μια καλή ιστορία. Αλλά η ικανότητα να τη γράψεις δεν είναι καθόλου αυτονόητη. Το ύφος, λ.χ., καθορίζει τη ματιά. Πρώτα συνειδητοποιείς τι δεν θα πεις και μετά τι θα πεις. Η πλοκή φωτίζεται από τα κενά της. Και στο τέλος, η διαδικασία του κοψίματος είναι πολύ δημιουργική».

Ο Απόστολος Δοξιάδης ασχολείται πολύ, τα τελευταία χρόνια, με τη σχέση αφήγησης και μαθηματικών. Μαζί με τον Άγγλο μαθηματικό Μπάρι Μέιζορ, επιμελείται μάλιστα έναν συλλογικό τόμο πάνω στο θέμα που θα κυκλοφορήσει το 2010. «Οι σιωπηρές τεχνικές ενός συγγραφέα είναι σε μεγάλο βαθμό καθαρά λογικές», λέει. «Προσπαθώ να καταλάβω τι κάνει κανείς όταν γράφει. Βέβαια κι εγώ, όταν γράφω, δεν ξέρω τι ακριβώς κάνω, αυτό το σκέφτομαι μόνο όταν διορθώνω. Τη στιγμή του γραψίματος μετράει μόνον ό,τι έχει περάσει στη συνείδηση. Όπως άλλωστε έχει σωστά ειπωθεί, “δεν υπάρχει

«Είναι καλό οι πνευματικοί άνθρωποι να υπηρετούν τον πολιτισμό και από δημόσιες θέσεις. Γιατί, όπως έλεγε ο Ντοστογιέφσκι, “οι άνθρωποι θέλουν ένα σύστημα τόσο τέλειο, που να μη χρειάζεται πια κανείς να είναι καλός”»

γράψιμο, υπάρχει μόνο ξαναγράψιμο”». Σύμφωνα με τον Απόστολο Δοξιάδη, πειράματα ειδικών σε παιδιά ηλικίας 3 ετών έδειξαν ότι η αφηγηματική και η μαθηματική δεξιότητα πάνε μαζί. «Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι τέτοιο που οι δύο αυτές ικανότητες σύντομα διαφοροποιούνται».

Θα έβλεπε σαν σύνθετο θεώρημα και το «θρίλερ» Ζαχόπουλου; «Η υπόθεση Ζαχόπουλου έχει πολλά συστατικά λαϊκού μπεστ σέλερ, μαύρης κωμωδίας, μελοδράματος, αστυνομικού μυθιστορήματος, δικαστικού θρίλερ», λέει ο συγγραφέας του «Ο θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ». «Μπορείς μ΄ αυτήν να γράψεις ό,τι θέλεις. Από σοσιαλιστικό ρεαλισμό μέχρι θέατρο του παραλόγου. Οι περισσότεροι, βέβαια, όταν λένε ότι η υπόθεση αυτή είναι μυθιστόρημα, εννοούν λαϊκό μπεστ σέλερ. Επ΄ αυτού καμία αντίρρηση», λέει.

Το κλίμα των ημερών οδήγησε πρόσφατα ανθρώπους της τέχνης να διαδηλώσουν έξω από το υπουργείο Πολιτισμού. Ο Απόστολος Δοξιάδης είναι αρκετά σκεπτικιστής απέναντι σ΄ αυτό. «Οι καλλιτέχνες και οι πνευματικοί άνθρωποι είναι οι ευνοημένοι της κοινωνίας», ισχυρίζεται. «Έχουν δουλειές ενδιαφέρουσες που έχουν επιλέξει οι ίδιοι και έχουν πρόσβαση στην επικοινωνία που δεν έχουν οι άλλοι άνθρωποι. Με αυτή την έννοια δεν καταδικάζω την ομαδική παρουσία σε κάτι, πιστεύω όμως ότι εκεί που πρέπει να εκφραστούν αποτελεσματικά είναι στο έργο τους. Ενώ μπορώ να καταλάβω κάποιον που πονάει για τα χάλια της πολιτικής, της τηλεόρασης, της Ελλάδας, δεν μπορώ να καταλάβω γιατί αυτό του στερεί την έκφραση. Κορυφαία έργα γράφτηκαν σε συνθήκες ακραίας ανελευθερίας».

Όσον αφορά τον δημόσιο λόγο: «Δεν έχεις πιο έγκυρη γνώμη για την πολιτική επειδή γράφεις χαριτωμένα αισθαντικά τραγουδάκια ή χορεύεις καλά. Ίσως τους συγγραφείς που είναι πιο κοντά στον λόγο, επειδή ακριβώς ο λόγος είναι το εργαλείο ανάλυσης το οποίο διαθέτουμε, είναι ευχάριστο να τους βλέπει κανείς ως σχολιαστές».

Ο Απόστολος Δοξιάδης δουλεύει εδώ και αρκετά χρόνια ένα μεγάλο γκράφικ νόβελ σε συνεργασία με τον καθηγητή Πληροφορικής στο Μπέρκλεϊ Χρίστο Παπαδημητρίου και τους κομίστεςεικονογράφους Αλέκο Παπαδάτο και Ανί ντι Ντονά. Είναι ένα «ιστορικό μυθιστόρημα ιδεών», όπως του αρέσει να το αποκαλεί, έκτασης 320 σελίδων, γραμμένο απευθείας στα αγγλικά, με τίτλο «Logicomix». Θα παραδοθεί τον Ιούνιο στον οίκο Βloomsbury και θα κυκλοφορήσει πρώτα σε Αγγλία και ΗΠΑ. Στην Ελλάδα θα βγει από τον Ίκαρο. «Πρόκειται για τη φιλοσοφική προϊστορία των ηλεκτρονικών υπολογιστών που είναι και η ιστορία μιας τραγωδίας που, όπως όλες οι τραγωδίες, αφήνει μια συνειδητοποίηση σε επίπεδο ανθρώπων και ιδεών».


3.000 παιδιά στον «Θαλή»

Ο Απόστολος Δοξιάδης, ο μαθηματικός-συγγραφέας Τεύκρος Μιχαηλίδης, ο καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Πέτρος Δελαπόρτας και μερικοί ακόμη φίλοι του αντικειμένου δημιούργησαν πριν από τρία χρόνια τον Σύλλογο Θαλής και Φίλοι, που σκοπό έχει τη διερεύνηση της σχέσης των μαθηματικών με την αφήγηση, ιδιαίτερα μέσω δημιουργίας λεσχών ανάγνωσης στα σχολεία. «Στόχος ήταν να προσφέρουμε μια εναλλακτική πρόταση διδασκαλίας στη Μέση Εκπαίδευση, σε καθηγητές με μεράκι και διάθεση να κάνουν κάτι αντί απλώς να απέχουν και να διαμαρτύρονται», εξηγεί ο Απόστολος Δοξιάδης.

«Μέσα σε 3 χρόνια δημιουργήθηκαν μία ή περισσότερες λέσχες σε 150 σχολεία όλης της χώρας, από το Ηράκλειο μέχρι το Σουφλί και από την Ανάφη μέχρι ένα χωριό της Κορινθίας. Οι μαθητές και ο καθηγητής τους κάνουν συναντήσεις μία φορά την εβδομάδα και συζητούν ένα συγκεκριμένο βιβλίο που έχουν διαβάσει όλοι. Ο καθηγητής είναι συνδετικός κρίκος, όχι αυθεντία και οι συναντήσεις δεν είναι μάθημα», λέει. Και καταλήγει: «Η επιτυχία του “Θαλή” οφείλεται σε ένα βαθμό και στο γεγονός ότι οι μαθηματικοί απέκτησαν μέσω του προγράμματος λόγο και κύρος που δεν είχαν στα σχολεία, καθώς ξεκίνησαν κάτι το δυναμικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μισά από τα 3.000 παιδιά περίπου που συμμετέχουν στις λέσχες δηλώνουν ότι δεν τους αρέσουν τα μαθηματικά!».