Τυποποιημένα και χειροποίητα

Στην περυσινή και τη φετινή θεατρική περίοδο παίχτηκαν στην Αθήνα μόνο οκτώ θεατρικά έργα με θέμα την παιδοφιλία και τη σύνδρομη εγκληματικότητα μ΄ αυτήν
Το ερώτημα δεν είναι τυπικό ούτε δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος: τα τόσα θεατρικά κείμενα που αναφέρονται σε ψυχικές ασθένειες, σεξουαλικές ανωμαλίες, κληρονομικές διαμαρτυρίες και πάσης φύσεως ιδιαιτερότητες οφείλονται στο γεγονός ότι οι κοινωνίες μας είναι πλέον ανοιχτές, ανεκτικότερες από τις παρελθούσες, τολμηρότερες ή το πράγμα θα πρέπει να χρεωθεί ή να πιστωθεί στο σημερινό υπαρκτό και παγκοίνως ομολογημένο δραματουργικό αδιέξοδο, στον κορεσμό της θεματολογίας της κλασικής δραματουργίας, στην πληθώρα ακόμη και αριστουργημάτων πολιτικού, ψυχολογικού, κοινωνικού και ιδεολογικού περιεχομένου;

Μια απάντηση σώφρων θα ισχυριζόταν πως συμβαίνουν και τα δύο, όμως μια ερεθιστικότερη και προκλητική θα υποστήριζε πως η ανοιχτότητα της κοινωνίας μας σήμερα επιτρέπει σαφώς την καταφυγή και τη μελέτη σε θέματα άκρως ειδικά και ψυχιατρικού ενδιαφέροντος, αλλά η πλημμυρίδα τέτοιων κειμένων που κατακλύζουν και την ελληνική σκηνή, ύστερα από το πρώτο επιτυχημένο έργο καταντά μια μόδα, συνηθισμένη πλέον σήμερα στον κόσμο του θεάματος και του ακροάματος. Μόλις πετύχει στο σινεμά ένα έργο «καταστροφής» ακολουθεί καταιγισμός ανάλογων μιμητικών μοντέλων. Το ίδιο στο τραγούδι, αφήνω τις ζωγραφικές μόδες, ιδιαίτερα στις γραφιστικές τους εφαρμογές και βεβαίως στην πεζογραφία.

Μέσα στην περυσινή και τη φετινή θεατρική περίοδο παίχτηκαν στην Αθήνα μόνο οκτώ θεατρικά έργα με θέμα την παιδοφιλία και τη σύνδρομη εγκληματικότητα μ΄ αυτήν.

Θα πείτε, όταν το Διαδίκτυο είναι προσβάσιμο ακόμη και στα νήπια και προσφέρει αφειδώς πάσης φύσεως πορνογραφικό, παιδοφιλικό, ελευθεριάζον σεξουαλικό περιεχόμενο, όταν στα σχολεία και μέσα στην τάξη διακινείται πορνογραφικό υλικό μέσω Διαδικτύου και κινητής τηλεφωνίας, όταν μαθητές ασελγούν στις σχολικές αίθουσες επί, ανεξαρτήτως φύλου, συμμαθητών τους, όταν το κύριο σώμα των τηλεοπτικών ειδήσεων και των ριάλιτι σόου ασχολούνται με λεπτομερή καταγραφή τέτοιων πράξεων, όταν επί ημέρες και μήνες ο τηλεοπτικός χρόνος καταβροχθίζει επώνυμους ανθρώπους και, δυστυχώς, παιδιά τονίζοντας σεξουαλικές παραβάσεις και ιδιαιτερότητες, το θέατρο που θεωρείται, κατά Σαίξπηρ, ο καθρέφτης όπου η κοινωνία βλέπει τον εαυτό της, θα αφήσει ανεκμετάλλευτο το θέμα;

Άρα μια επιμέρους απάντηση στο αρχικό ερώτημα είναι πως τα παιδοφιλικά έργα- πως η μόδα – κατακλύζουν τις θεατρικές σκηνές λόγω της ευρείας πληροφόρησης που υπάρχει πλέον στην ψηφιακή μας κοινωνία, ένα παθολογικό φαινόμενο που πάντα υπήρχε στις κοινωνίες και το έκρυβαν, το απωθούσαν, το ξόρκιζαν και ντρέπονταν να το εκμεταλλευτούν, τώρα στη μεταμοντέρνα μας συνθήκη γίνεται θέμα ευρείας κατανάλωσης, άρα και καλλιτεχνικής εκμετάλλευσης (η λέξη στην κυριολεξία της).

Μια επιμέρους πάλι παρατήρηση θα είχε να κάνει με τον τρόπο που μια ένδοξη και άκρως ειδικευμένη παλιότερα επιστήμη ή αν θέλετε τεχνική και μέθοδος, η ψυχανάλυση, φτάνει να χυδαιοποιηθεί, να γίνει μπαίγνιο στα χέρια, στην πένα και στην τσέπη αλμπάνηδων που κατακυριεύουν τηλεοπτικά πάνελ, παράθυρα, συνέδρια, πεζογραφία, δοκιμιακή γραφή και κινηματογραφικά σενάρια και το θεατρικό σανίδι.

Απλουστεύοντας τη φροϋδική θεωρία και εξευτελίζοντάς την- πότε;- τώρα που έχει αρχίσει κιόλας εκ των έσω να δέχεται πυρά, αμφισβήτηση, συχνά και πλήρη αναίρεση, οι ξυλοσχίστες του θεάματος ανακάλυψαν τη λίμπιντο, το οιδιπόδειο, το υποσυνείδητο, το Αυτό και το Υπερεγώ, την προβολή, τη μεταφορά και τα ρέστα. Και δώσ΄ του απωθημένα παιδικής ηλικίας και δώσ΄ του βιασμοί από πατεράδες και δώσ΄ του ταυτίσεις με τους γονείς και δώσ΄ του δολοφονία του πατέρα.

Η ψυχανάλυση υφίσταται τον ίδιο εκλαϊκευτικό ευτελισμό που υπέστη πριν από λίγα χρόνια και πάλι για εξηγήσιμους λόγους ο μαρξισμός, η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, η αλλοτρίωση, η υπεραξία και το εποικοδόμημα!

ΙΝFΟ

«Νuts». Στο Νέο Ελληνικό Θέατρο Γιώργου ΑρμένηΑίθουσα εξ αρχείων Τέχνης (Σπ. Τρικούπη 34- Κουθντουριώτου. Τηλ. 210.8253489)

Στο κομψό θεατράκι «Αίθουσα εξ αρχείων Τέχνης Καρόλου Κουν», μέσα στο Νέο Ελληνικό Θέατρο του Γιώργου Αρμένη, το θεατρικό σχήμα «Αμφιάρειο» ανέβασε το δικαστικό, ψυχιατρικό, παιδοφιλικό δράμα «Νuts» του Τομ Τόπορ. Προσέξατε τα τρία επίθετα που προηγούνται του θεατρικού είδους «δράμα»; Ο Τόπορ, δικαστικός συντάκτης στην Αμερική, άρα εξ επαγγέλματος παρατηρητής και γνώστης των δικαστικών υποθέσεων, εντοπίζει λόγω της ζήτησης και της αδηφάγου περιέργειας του παγκόσμιου κοινού μια υπόθεση ανακριτικής πλάνης, που στέλνει μια πόρνη δολοφόνο στην ψυχιατρική κλινική αντί να την αντιμετωπίσει με κοινωνικά κριτήρια ως θύμα-θύτη μιας ταξικής κοινωνίας. Ιδού το θεατρικό κελεπούρι. Πόρνη, θύμα παιδόφιλου αιμομίκτη πατέρα, που σκοτώνει τον πελάτη, η οικογένεια για να μην εκτεθεί την κλείνει στο ψυχιατρείο, αλλά εκείνη με τον φωτισμένο δικηγόρο της κατορθώνει να φτάσει για να δικαστεί από τον φυσικό της δικαστή.

Άρα ευκαιρία να κριτικαριστεί η τυφλή δικαιοσύνη και τα στερεότυπά της, η εξουσιαστική βία των ψυχιάτρων, η ταξική κοινωνία που ωθεί τα άπραγα κορίτσια στην πορνεία και η ηδονή του κέρδους που οδηγεί στην εμπορευματοποίηση της ηδονής. Και προσθέστε και μια τραγική, ανίδεη για τα τεκταινόμενα μητέρα που πέφτει από τα σύννεφα, αφού είχε οργανώσει μια φαντασιακή δομή αγίας οικογένειας.

Ξέρουν καλά τη συνταγή οι Αμερικανοί κυρίως συγγραφείς. Το «Νuts» είναι καλογραμμένο, τυπικό δικαστικό δράμα (είδος δημοφιλές από την εποχή των «Ευμενίδων» του Αισχύλου!) με ανατροπές, ρητορικές δικανικές τιράντες, μονολογικές απολογητικές εξομολογήσεις, συγκρούσεις χαρακτήρων και ιδεών.

Η παράσταση στην «Αίθουσα εξ αρχείων» έχει καλούς συντελεστές, τη μετάφραση-διασκευή της Ηρώς Μουκίου, τα σκηνικά και τα κοστούμια της έμπειρης Αναστασίας Αρσένη, τους φωτισμούς του Ανδρέα Μπέλλη, τη σημαίνουσα μουσική συμβολή του Τσακνή. Ο σκηνοθέτης Πέτρος Ζούλιας αποδεικνύεται ένας καλός οργανωτής υποκριτικής ταξιθεσίας. Δεν μου φάνηκε να πρόσθεσε τίποτα στη γνωστή ικανότητα των ηθοποιών που διέθετε, δεν τους έβγαλε άλλα πράγματα από όσα μας έχουν κατά καιρούς δείξει ότι ξέρουν με πείρα να κάνουν. Ο Ντίνος Καρύδης παίζει με το λιτό του ύφος, τη στέρεη τεχνική του και τις σωστές του παύσεις. Η Ηρώ Μουκίου έχει συγκίνηση, πάθος, αγωνιστικότητα στον πρωταγωνιστικό ρόλο και ωραία κίνηση, δηλαδή σύμφυτη με τον ρόλο.

Ο Σταύρος Μερμήγκης άνετος ηθοποιός, χαλαρός. Οι νεώτεροι Θοδωρής Αντωνιάδης και Μάνος Πετούσης ικανοποιητικοί. Η Εύα Κοταμανίδου ξέρει πάντα να φορτίζει συναισθηματικά τους ρόλους της και να αποσπά συγκίνηση.


Καθημερινή σχιζοφρένεια

Στην Κεντρική Σκηνή του «Νέου Ελληνικού Θεάτρου» παιζόταν ώς πρόσφατα για δύο ημέρες την εβδομάδα, από παλιότερους και τωρινούς μαθητές της Δραματικής Σχολής του Γ. Αρμένη, το σπονδυλωτό έργο του Μάριου Ποντίκα «Εσωτερικές ειδήσεις» με σκηνοθέτη τον νέο ταλαντούχο Χάρη Χαραλάμπους και σκηνικάκοστούμια της φερέλπιδος Ελένης Δουνδουλάκη.

Το έργο του Ποντίκα εν πρώτοις αντέχει ακόμη γιατί αποτυπώνει την καθημερινή μας σχιζοφρένεια που δύσκολα αλλάζει, θα ΄λεγα επιδεινώνεται.

Αυτές οι «φέτες ζωής» με έντονη σατιρική διάθεση, αλλά και μια υπόγεια πίκρα και απελπισία, έδωσαν ευκαιρία σε νέα ταλέντα να δοκιμάσουν να αρθρώσουν αυθεντικό νεοελληνικό λόγο, να γελοιογραφήσουν οικείες συμπεριφορές μίζερης καθημερινότητας και χυδαίας ρητορικής. Ο Χαραλάμπους δίδαξε τους ρόλους με γνώμονα τον δοκιμασμένο λαϊκό εξπρεσιονισμό της σχολής που μεταφέρει ο Αρμένης. Αυτοσχεδιαστικός οίστρος, καρικατούρα και ρυθμός καραγκιοζίστικος. Δεν επιτρέπεται σ΄ αυτή τη φάση της δουλειάς τους να ξεχωρίσω κανέναν ηθοποιό. Τους καλωσορίζω και τους ονομάζω βαπτίζοντάς τους στην κολυμπήθρα της δημοσιότητας: Βιβή Αλεξάνδρου, Λουίζα Ζούζια, Μπήλιω Καλιακάτσου, Ανδρέας Κυριακού, Νίκος Κωνσταντακάκης, Χάρης Χαραλάμπους.